«پتروشیمی شازند» زیر ذره‌بین؛ درآمد ۵۶.۷ همتی شاراک در نیمه اول سال چقدر واقعی است؟
«شاراک» سه برابر بیشتر فروخت؛ اما داستان به همین‌جا ختم نمی‌شود
به گزارش پتروشیمی‌ها، پتروشیمی شازند در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۵۶.۶۷ همت درآمد ثبت کرده است؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۱۸.۸ همت دوره مشابه سال قبل، رشد بیش از ۲۰۰ درصدی را نشان می‌دهد.
در نگاه نخست، چنین رشدی می‌تواند تصویری بسیار مثبت از عملکرد شرکت ارائه کند؛ به‌خصوص اینکه برخلاف برخی شرکت‌های پتروشیمی، در «شاراک» مقدار تولید و فروش نیز افزایش داشته است.
تولید شش‌ماهه شرکت از حدود ۷۳۹ هزار تن به ۷۷۶ هزار و ۵۳۴ تن رسیده و حدود ۵.۱ درصد افزایش یافته است. مقدار فروش نیز از حدود ۳۲۲ هزار تن به ۳۹۸ هزار و ۶۸۳ تن رسیده که رشد نزدیک به ۲۴ درصدی را نشان می‌دهد.
اما فاصله میان این ارقام و رشد بیش از ۲۰۰ درصدی درآمد، نکته‌ای است که نباید از کنار آن ساده عبور کرد.
تولید ۵ درصد بالا رفته، فروش مقداری ۲۴ درصد رشد کرده، اما درآمد بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یافته است.
این فاصله به روشنی می‌گوید که علاوه بر رشد حجم، افزایش نرخ فروش محصولات، نرخ ارز و قیمت‌های جهانی سهم بسیار بزرگی در جهش درآمد داشته‌اند.
شهریور؛ درآمد بالا رفت، اما تولید ماهانه عقب نشست
عملکرد شهریور تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کند.
«شاراک» در شهریور حدود ۱۱۹ هزار و ۴۵۲ تن محصول تولید کرده است. این رقم نسبت به مرداد حدود ۱۶ درصد بیشتر است، اما در مقایسه با شهریور سال گذشته حدود ۱۸ درصد کاهش دارد.
در مقابل، مقدار فروش شهریور به حدود ۸۲ هزار و ۳۱۶ تن رسیده که نسبت به شهریور سال قبل حدود ۳۱.۸ درصد افزایش نشان می‌دهد.
نتیجه این ترکیب، ثبت حدود ۱۲.۴۹ همت درآمد در شهریور بوده است؛ رقمی که حدود ۷.۷ درصد بالاتر از مرداد و بیش از ۳.۳ برابر شهریور سال گذشته است.
بنابراین حتی در ماه شهریور نیز نمی‌توان رشد درآمد را به افزایش تولید نسبت داد؛ چراکه تولید ماهانه نسبت به سال قبل کاهش داشته است.
آنچه درآمد را بالا کشیده، ترکیبی از افزایش مقدار فروش، افزایش نرخ محصولات و اثر نرخ ارز و قیمت‌های جهانی بوده است.
پنج محصول اصلی؛ موتور درآمدی «شاراک»
یکی از نقاط قوت ساختار فروش شازند، تنوع سبد محصولات است. در شهریور هیچ محصولی به تنهایی سهم غالبی از درآمد نداشته و درآمد میان چند محصول اصلی توزیع شده است.
| محصول | درآمد شهریور | سهم تقریبی |
|---|---|---|
| هیدروکربورهای هیدروژنه‌شده | ۲.۵۷ همت | حدود ۲۱٪ |
| دو اتیل هگزانول | ۱.۵۸ همت | حدود ۱۳٪ |
| پلی‌اتیلن سنگین | ۱.۴۷ همت | حدود ۱۲٪ |
| پلی‌پروپیلن | ۱.۳۶ همت | حدود ۱۱٪ |
| پلی‌اتیلن سبک خطی | ۱.۰۹ همت | حدود ۹٪ |
پنج محصول اصلی در مجموع حدود ۶۵ درصد درآمد شهریور را ساخته‌اند.
این پراکندگی از منظر ریسک محصولی اهمیت دارد، اما به معنی مصون بودن شرکت از نوسان قیمت‌های جهانی نیست؛ چراکه بخش قابل توجهی از این محصولات همچنان تحت تأثیر قیمت‌های جهانی، نرخ ارز و شرایط بازار پتروشیمی قرار دارند.
نرخ‌ها؛ موتور پنهان جهش درآمد
اگر فقط به مقدار فروش نگاه کنیم، رشد «شاراک» قابل توجه است؛ اما وقتی نرخ فروش محصولات را وارد تحلیل کنیم، علت اصلی جهش درآمد روشن‌تر می‌شود.
در شهریور، نرخ فروش برخی محصولات نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد بسیار بالایی داشته است:
| محصول | رشد تقریبی نرخ فروش |
|---|---|
| هیدروکربورهای هیدروژنه‌شده | ۱۸۹٪ |
| دو اتیل هگزانول | ۲۰۸٪ |
| پلی‌اتیلن سنگین | ۱۲۰٪ |
| پلی‌پروپیلن | ۱۴۳٪ |
| پلی‌اتیلن سبک خطی | ۱۵۰٪ |
بنابراین نمی‌توان رشد بیش از ۲۰۰ درصدی درآمد شازند را صرفاً نتیجه عملکرد عملیاتی دانست.
واقعیت این است که «شاراک» هم از رشد مقدار فروش بهره برده و هم از جهش نرخ‌ها؛ اما سهم نرخ‌ها در رشد درآمد بسیار سنگین‌تر از رشد مقدار تولید بوده است.
این تمایز برای تحلیل سهام اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش نرخ فروش ممکن است در دوره‌ای خاص درآمد را جهش دهد، اما برای ارزیابی استمرار سودآوری باید دید هزینه خوراک و سایر هزینه‌ها با چه سرعتی حرکت کرده‌اند.
نقطه حساس تحلیل؛ خوراک ۱۹۸ درصد گران‌تر شد
اینجا مهم‌ترین بخش نقد عملکرد «شاراک» نمایان می‌شود.
شرکت در شش‌ماهه حدود ۴۴۷ هزار تن مواد اولیه خریداری کرده که از نظر مقدار حدود ۱۷.۵ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل است.
اما ارزش این خرید از حدود ۱۳.۲۱ همت به حدود ۳۹.۳۴ همت رسیده است.
یعنی:
رشد مقدار خرید: حدود ۱۷.۵ درصد
رشد ارزش مواد اولیه: حدود ۱۹۸ درصد
این فاصله بسیار مهم است.
به بیان ساده، شرکت برای تولید بیشتر مواد اولیه بیشتری مصرف کرده، اما قیمت تمام‌شده این مواد با سرعتی بسیار بیشتر از مقدار خرید افزایش یافته است.
در نتیجه اگرچه درآمد بیش از ۲۰۰ درصد رشد کرده، تقریباً به همان نسبت نیز بهای مواد اولیه افزایش یافته است.
این همان جایی است که باید میان رشد فروش و رشد سود تفاوت قائل شد.
نفتا؛ مهم‌ترین فشار هزینه‌ای «شاراک»
نفتا همچنان مهم‌ترین ماده اولیه شازند است.
در شش‌ماهه، حدود ۲۷۲.۷ هزار تن نفتای داخلی و حدود ۵۸.۷ هزار تن نفتای سبک و سنگین عراق خریداری شده است.
ارزش خرید نفتای داخلی به حدود ۲۳.۸۴ همت رسیده است.
در دوره مشابه سال قبل این رقم حدود ۶.۹۷ همت بود.
بنابراین هزینه خرید نفتای داخلی بیش از سه برابر شده است.
این موضوع یک پیام مهم برای سهامداران دارد: هرچه نرخ فروش محصولات افزایش پیدا می‌کند، باید همزمان اثر افزایش نرخ خوراک بر حاشیه سود نیز بررسی شود.
اگر فاصله میان نرخ فروش محصولات و بهای خوراک حفظ نشود، رشد فروش لزوماً به همان میزان در سود ناخالص منعکس نخواهد شد.
هزینه انرژی هم از کنترل خارج نشده، اما به‌شدت افزایش یافته است
هزینه گاز سوخت «شاراک» نیز در شش‌ماهه حدود ۳.۳۹ همت بوده است؛ در حالی که این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود ۱.۶۵ همت بود.
یعنی هزینه گاز حدود ۱۰۶ درصد افزایش داشته است.
این در حالی است که مقدار مصرف گاز فقط حدود ۵ درصد بیشتر شده است.
بنابراین مانند خوراک، در بخش انرژی نیز عامل اصلی رشد هزینه، افزایش نرخ بوده و نه افزایش شدید مصرف.
در شهریور نیز مصرف گاز تقریباً در محدوده سال قبل قرار داشته، اما هزینه آن از حدود ۴۰۲ میلیارد تومان به حدود ۸۲۶ میلیارد تومان افزایش یافته است.
این موضوع نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای «شاراک» صرفاً مربوط به مواد اولیه نیست و انرژی نیز در حال تبدیل شدن به یکی از متغیرهای مهم بهای تمام‌شده است.
رشد داخلی؛ کاهش وزن صادرات
یکی دیگر از نکات قابل تأمل در عملکرد شازند، تغییر ترکیب بازار فروش است.
در شش‌ماهه، فروش داخلی حدود ۵۰.۲۷ همت و فروش صادراتی حدود ۶.۴ همت بوده است.
در نتیجه نزدیک به ۸۹ درصد درآمد شرکت از بازار داخلی تأمین شده است.
از طرف دیگر، سهم صادرات از مقدار فروش نیز از حدود ۲۶ درصد در دوره مشابه سال قبل به حدود ۱۳ درصد کاهش یافته است.
این اتفاق الزاماً نکته منفی نیست؛ اما باید در تحلیل «شاراک» مورد توجه قرار گیرد.
کاهش وزن صادرات در کنار رشد شدید بازار داخلی به این معناست که بخش عمده جهش درآمد امسال از بازار داخلی آمده است. در مقابل، منابع ارزی حاصل از صادرات نیز کاهش یافته است.
ارزآوری کاهش یافت؛ حتی با وجود رشد سنگین فروش
منابع ارزی «شاراک» در شش‌ماهه حدود ۴۳.۱۱ میلیون دلار بوده است؛ در حالی که این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود ۵۷.۱۸ میلیون دلار بوده است.
یعنی منابع ارزی شرکت حدود ۲۴.۶ درصد کاهش داشته است.
این نکته در کنار رشد ۲۰۲ درصدی درآمد اهمیت زیادی دارد.
شرکت از نظر ریالی درآمد بسیار بیشتری ساخته، اما از نظر حجم ارز حاصل از صادرات، عملکرد ضعیف‌تری نسبت به سال قبل داشته است.
این تضاد نشان می‌دهد بخش بزرگی از رشد ریالی درآمد ناشی از افزایش نرخ‌های ریالی، نرخ ارز و قیمت محصولات بوده و نباید آن را معادل افزایش توان صادراتی شرکت تلقی کرد.
۴۳ میلیون دلار منابع ارزی در برابر ۳۹.۵ میلیون دلار مصرف
در طرف دیگر، مصارف ارزی شش‌ماهه حدود ۳۹.۵۲ میلیون دلار ثبت شده است.
در نتیجه در دوره مورد بررسی، منابع ارزی شرکت حدود ۳.۶ میلیون دلار بیشتر از مصارف بوده است.
این وضعیت از منظر تراز ارزی مثبت است، اما کاهش منابع ارزی صادراتی در سال جاری همچنان متغیری است که در ارزیابی عملکرد آینده شرکت باید زیر نظر قرار گیرد.
آیا می‌توان گفت «شاراک» عملکرد خوبی داشته است؟
اگر معیار را افزایش تولید، مقدار فروش و درآمد قرار دهیم، عملکرد شش‌ماهه «شاراک» نشان‌دهنده رشد قابل توجه فعالیت شرکت است.
اما اگر سؤال را به شکل دقیق‌تری مطرح کنیم که آیا رشد درآمد به همان اندازه به رشد سودآوری تبدیل شده است؟ پاسخ هنوز از گزارش فروش قابل استخراج نیست.
چرا؟
زیرا:
- درآمد حدود ۲۰۲ درصد رشد کرده است.
- مقدار تولید فقط حدود ۵ درصد افزایش یافته است.
- مقدار فروش حدود ۲۴ درصد بالا رفته است.
- بهای مواد اولیه حدود ۱۹۸ درصد افزایش یافته است.
- هزینه انرژی نیز بیش از ۱۰۰ درصد رشد کرده است.
- منابع ارزی صادراتی حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است.
بنابراین تصویر واقعی «شاراک» نه یک جهش صرفاً عملیاتی و نه یک رشد صرفاً نرخ‌محور است؛ بلکه ترکیبی از رشد مقداری فروش، افزایش شدید نرخ محصولات و افزایش همزمان هزینه خوراک و انرژی است.
جمع‌بندی؛ «شاراک» هنوز یک سؤال مهم را بی‌پاسخ گذاشته است
پتروشیمی شازند در نیمه نخست ۱۴۰۵ توانسته سه شاخص مهم را همزمان افزایش دهد: تولید، مقدار فروش و درآمد.
رسیدن فروش به ۵۶.۶۷ همت و رشد حدود ۲۴ درصدی مقدار فروش، نقطه قوت عملکرد شرکت است و نمی‌توان این رشد را صرفاً به افزایش قیمت‌ها نسبت داد.
اما در سمت دیگر، افزایش نزدیک به ۱۹۸ درصدی ارزش مواد اولیه و رشد بیش از ۱۰۰ درصدی هزینه گاز نشان می‌دهد که هزینه‌ها نیز با سرعت بالایی افزایش یافته‌اند.
به همین دلیل، مهم‌ترین سؤال درباره «شاراک» دیگر این نیست که فروش شرکت چقدر رشد کرده است؛ سؤال اصلی این است که از این ۵۶.۷ همت فروش، چه مقدار در نهایت به سود ناخالص و سود خالص تبدیل شده است؟
پاسخ این سؤال در حاشیه سود، بهای تمام‌شده، سود عملیاتی و سود خالص صورت‌های مالی شش‌ماهه مشخص خواهد شد؛ جایی که می‌توان فهمید جهش فروش «شاراک» تا چه اندازه به یک جهش واقعی در سودآوری تبدیل شده است.
نظرات کاربران (۰ نظر)