پایین‌ترین سطح بهره‌برداری از سال ۲۰۱۷

بر اساس داده‌های شرکت مشاوره‌ای JLC که توسط بلومبرگ منتشر شده، نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های مستقل در استان شاندونگ چین هفته گذشته به حدود ۵۰.۵ درصد سقوط کرده است؛ سطحی پایین‌تر از دوران همه‌گیری کرونا. آخرین بار چنین سطحی در اوت ۲۰۱۷ مشاهده شده بود که نرخ فعالیت این پالایشگاه‌ها تا حدود ۴۴ درصد کاهش یافته بود.

در ماه‌های اخیر، کل صنعت پالایش چین نیز با کاهش فعالیت مواجه شده است؛ زیرا واردات نفت خام به دلیل افزایش قیمت‌ها پس از بحران خاورمیانه کاهش یافته است.

میانگین نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های چین در ماه مه حدود ۶۶.۳ درصد بوده و حجم نفت خام فرآوری‌شده با کاهش سالانه ۹.۱ درصدی به حدود ۵۳.۷۲ میلیون تن رسیده است.

پالایشگاه‌های مستقل با فشار بیشتری مواجه هستند؛ زیرا همزمان با افزایش قیمت نفت خام، تقاضای داخلی سوخت کاهش یافته و دولت چین برای حفظ ذخایر داخلی، صادرات فرآورده‌های نفتی را محدود کرده است.

تحلیل فنی:

افت فعالیت پالایشگاه‌های «تِی‌پات» نشان‌دهنده فشار شدید بر حاشیه سود پالایشی (Refining Margin – تفاوت ارزش محصولات نفتی و هزینه نفت خام مصرفی) است.

بیشتر در همین زمینه: افزایش تولید ۹ ماهه پالایش نفت اصفهان؛ چشم‌انداز مثبت برای ادامه سال مالی

سه عامل فنی اصلی کاهش تولید:

۱- افزایش قیمت خوراک:
پالایشگاه‌های مستقل چین معمولاً انعطاف‌پذیری کمتری نسبت به پالایشگاه‌های بزرگ دولتی دارند و افزایش قیمت نفت خام سریعاً سود آن‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد.

۲- کاهش تقاضای سوخت داخلی:
رشد خودروهای برقی (EV – Electric Vehicles / خودروهای برقی) و تغییر الگوی مصرف انرژی باعث کاهش رشد تقاضای بنزین و برخی فرآورده‌های نفتی شده است.

۳- محدودیت صادرات فرآورده‌ها:
وقتی صادرات محدود شود، پالایشگاه‌هایی که بخشی از سود خود را از بازار خارجی تأمین می‌کنند، با مازاد محصول و کاهش انگیزه تولید مواجه می‌شوند.

کاهش نرخ بهره‌برداری به حدود ۵۰ درصد به این معناست که بخش قابل توجهی از ظرفیت پالایشی آماده تولید، عملاً بلااستفاده مانده است.

تحلیل استراتژیک:

این تحول نشان می‌دهد بازار نفت چین در حال عبور از یک تغییر ساختاری است. چین همچنان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان است، اما رشد مصرف سوخت سنتی آن به دلیل توسعه انرژی‌های جدید، خودروهای برقی و سیاست‌های کاهش آلایندگی کند شده است.

پالایشگاه‌های مستقل که در گذشته با خرید نفت ارزان‌تر و صادرات فرآورده سود کسب می‌کردند، اکنون با محیطی مواجه هستند که در آن:

* نفت خام گران‌تر شده،
* تقاضای سوخت کمتر رشد می‌کند،
* رقابت داخلی افزایش یافته،
* و سیاست‌های انرژی دولت چین نقش بیشتری در بازار ایفا می‌کند.

این شرایط می‌تواند باعث شود بخشی از پالایشگاه‌های کوچک‌تر چین در بلندمدت مجبور به کاهش ظرفیت، ادغام یا تغییر مدل کسب‌وکار شوند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

پیام اصلی این خبر برای بازار جهانی نفت این است که افزایش قیمت نفت همیشه به معنی افزایش سود پالایشگران نیست. اگر رشد هزینه خوراک سریع‌تر از رشد قیمت محصولات پالایشی باشد، سودآوری پالایشگاه‌ها کاهش می‌یابد.

کاهش فعالیت پالایشگاه‌های چین می‌تواند در کوتاه‌مدت باعث کاهش تقاضای نفت خام وارداتی شود و بخشی از فشار صعودی بازار نفت را تعدیل کند.

همچنین نشان می‌دهد که بحران‌های ژئوپلیتیکی مانند اختلال در عرضه خاورمیانه، علاوه بر ایجاد نگرانی درباره تأمین نفت، می‌توانند زنجیره پایین‌دستی انرژی (پالایش و توزیع فرآورده‌ها) را نیز تحت فشار قرار دهند.

تحلیل سیاسی:

این روند بازتاب‌دهنده اهمیت امنیت انرژی در سیاست‌گذاری چین است. کاهش واردات نفت و محدود کردن صادرات فرآورده‌ها نشان می‌دهد دولت چین در شرایط پرریسک، اولویت را بر حفظ ذخایر داخلی و ثبات بازار داخلی قرار می‌دهد.

همچنین حرکت سریع‌تر چین به سمت خودروهای برقی و کاهش وابستگی بلندمدت به سوخت‌های فسیلی، می‌تواند ساختار تقاضای جهانی نفت را در سال‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد؛ به‌خصوص اگر سایر اقتصادهای بزرگ نیز مسیر مشابهی را دنبال کنند.