بودجه مسئولیت اجتماعی شرکت‌های بورسی رکورد زد

به گزارش پتروشیمی‌ها؛ بررسی مصوبات مجامع عمومی سالانه ۴۰ شرکت بورسی نشان می‌دهد مجموع اعتبار مصوب برای اجرای برنامه‌های مسئولیت اجتماعی در سال ۱۴۰۵ به ۲۱ هزار و ۱۵۱ میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به ۹ هزار و ۴۱۹ میلیارد تومان سال گذشته، رشد ۱۲۵ درصدی را نشان می‌دهد.

این افزایش در حالی رخ داده که مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها طی سال‌های اخیر به یکی از الزامات مهم حاکمیت شرکتی تبدیل شده و مطابق آیین‌نامه مصوب هیئت وزیران، شرکت‌ها باید بخشی از منابع خود را در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، محیط‌زیستی و توسعه جوامع محلی هزینه کنند. با این حال، همچنان این پرسش مطرح است که این منابع دقیقاً در چه پروژه‌هایی، با چه سازوکاری و با چه میزان اثربخشی هزینه می‌شوند؟


بودجه‌ای بزرگ‌تر از چند وزارتخانه

ابعاد این رقم زمانی بیشتر آشکار می‌شود که با بودجه برخی دستگاه‌های اجرایی مقایسه شود.

بودجه ۲۱ هزار میلیارد تومانی مسئولیت اجتماعی این ۴۰ شرکت، از بودجه سالانه برخی وزارتخانه‌های کشور نیز بیشتر است؛ به‌گونه‌ای که بودجه وزارت امور خارجه حدود ۷.۷ هزار میلیارد تومان و بودجه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی حدود ۸.۶ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. این مقایسه نشان می‌دهد منابع اختصاص‌یافته به مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های بورسی، اکنون به یکی از جریان‌های مالی قابل توجه اقتصاد کشور تبدیل شده است.


۲۰ شرکت با بیشترین بودجه مسئولیت اجتماعی

رتبه شرکت بودجه مصوب ۱۴۰۵ (میلیارد تومان) صنعت
۱ ملی صنایع مس ایران (فملی) ۱۰,۰۰۰ معدن و فلزات
۲ فولاد مبارکه اصفهان ۴,۵۰۰ فولاد
۳ پالایش نفت بندرعباس ۱,۰۰۰ پالایشگاهی
۴ بانک ملت ۸۰۰ بانکی
۵ بانک شهر ۵۰۰ بانکی
۶ پالایش نفت اصفهان ۴۰۰ پالایشگاهی
۷ بانک تجارت ۴۰۰ بانکی
۸ معدنی و صنعتی چادرملو ۳۶۰ معدن
۹ بانک صادرات ایران ۳۵۰ بانکی
۱۰ پالایش نفت تهران ۲۵۰ پالایشگاهی
۱۱ پتروشیمی نوری ۲۵۰ پتروشیمی
۱۲ معدنی و صنعتی گل‌گهر ۲۵۰ معدن
۱۳ پتروشیمی امیرکبیر ۲۰۰ پتروشیمی
۱۴ پتروشیمی اروند ۲۰۰ پتروشیمی
۱۵ معدنی و صنعتی گهرزمین ۱۸۰ معدن
۱۶ ذوب‌آهن اصفهان ۱۵۰ فولاد
۱۷ پتروشیمی پارس ۱۵۰ پتروشیمی
۱۸ فولاد خوزستان ۱۵۰ فولاد
۱۹ پتروشیمی بوعلی سینا ۱۵۰ پتروشیمی
۲۰ بانک سامان ۱۰۰ بانکی

سایر شرکت‌های حاضر در فهرست

شرکت بودجه (میلیارد تومان)
بانک اقتصاد نوین ۶۵
بانک پارسیان ۵۰
بانک کارآفرین ۳۵
بانک خاورمیانه ۲۵
پتروشیمی جم ۸۵
توسعه معدنی صبانور ۷۰
آلومینیوم ایران ۷۰
پتروشیمی شازند ۶۰
پتروشیمی تندگویان ۵۰
نفت ایرانول ۴۵
پتروشیمی زاگرس ۴۰
بهمن موتور ۳۵
بیمه پاسارگاد ۳۰
سرمایه‌گذاری غدیر ۲۵
صنایع الکترونیک مادیران ۲۵
آهن و فولاد غدیر ایرانیان ۲۴
گروه صنعتی بارز ۲۴
سیمان تهران ۱۷
صنعت غذایی کورش ۱۵

بیشترین رشد بودجه مسئولیت اجتماعی

اگرچه مجموع بودجه CSR بیش از دو برابر شده، اما برخی شرکت‌ها رشدهای بسیار بالاتری را ثبت کرده‌اند.

شرکت درصد رشد
فولاد مبارکه اصفهان ۳۰۹٪
ذوب‌آهن اصفهان ۲۰۰٪
نفت ایرانول ۲۰۰٪
آهن و فولاد غدیر ایرانیان ۲۰۰٪
توسعه معدنی صبانور ۱۸۰٪
بانک پارسیان ۱۷۸٪
بانک شهر ۱۵۰٪
آلومینیوم ایران ۱۳۳٪
پالایش نفت تهران ۱۳۱٪
ملی صنایع مس ایران ۱۲۲٪
پالایش نفت بندرعباس ۱۲۲٪

در مقابل، پتروشیمی شازند، پتروشیمی تندگویان و پتروشیمی زاگرس نسبت به سال گذشته تغییری در بودجه مسئولیت اجتماعی خود نداشته‌اند و گروه صنعتی بارز، پتروشیمی پارس، گل‌گهر و پتروشیمی بوعلی‌سینا نیز کمترین نرخ رشد را ثبت کرده‌اند.


افزایش برخی پرداخت‌های هیئت‌مدیره

بررسی از گزارش‌های مجامع نشان می‌دهد همزمان با افزایش بودجه مسئولیت اجتماعی، در برخی شرکت‌ها حق حضور اعضای غیرموظف هیئت‌مدیره و پاداش هیئت‌مدیره نیز نسبت به سال قبل افزایش یافته است.

نمونه‌ای از این تغییرات:

عنوان سال قبل سال جاری
حق حضور اعضای غیرموظف هیئت‌مدیره ۱۴۰ میلیون ریال ۲۰۰ میلیون ریال
پاداش هیئت‌مدیره ۲۰۰ میلیون ریال ۴۰۰ میلیون ریال

همچنین در برخی شرکت‌ها، حق حضور اعضای کمیته‌های تخصصی هیئت‌مدیره افزایش یافته و برای نخستین بار ردیف مستقلی برای هزینه‌های مسئولیت اجتماعی در مصوبات مجمع درج شده است.

نکته مهم: این ارقام نباید به همه شرکت‌های بورسی تعمیم داده شود.


مسئولیت اجتماعی؛ توسعه پایدار یا هزینه‌ای بدون گزارش؟

اصل اختصاص منابع به مسئولیت اجتماعی، اقدامی پذیرفته‌شده در نظام‌های اقتصادی جهان است و می‌تواند در توسعه زیرساخت‌های محلی، حفاظت از محیط‌زیست، آموزش، سلامت، اشتغال و ارتقای کیفیت زندگی جوامع پیرامونی صنایع نقش مهمی ایفا کند.

با این حال، کارشناسان بازار سرمایه تأکید دارند که میزان هزینه‌کرد به‌تنهایی شاخص موفقیت نیست. آنچه اهمیت دارد، انتشار گزارش‌های شفاف درباره موارد زیر است:

  • محل دقیق اجرای پروژه‌ها
  • میزان پیشرفت طرح‌ها
  • ذی‌نفعان واقعی
  • پیمانکاران و مجریان پروژه‌ها
  • شاخص‌های ارزیابی عملکرد
  • اثر اقتصادی و اجتماعی پروژه‌ها

در غیاب چنین گزارش‌هایی، ارزیابی اثربخشی این منابع دشوار خواهد بود.


مقایسه آماری

شاخص سال ۱۴۰۴ سال ۱۴۰۵
مجموع بودجه مسئولیت اجتماعی ۹,۴۱۹ میلیارد تومان ۲۱,۱۵۱ میلیارد تومان
میزان افزایش ۱۱,۷۳۲ میلیارد تومان
درصد رشد ۱۲۵٪
بودجه وزارت امور خارجه ۷,۷۰۰ میلیارد تومان
بودجه وزارت میراث فرهنگی ۸,۶۰۰ میلیارد تومان

جمع‌بندی

بررسی مصوبات مجامع نشان می‌دهد مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های بورسی از یک هزینه جانبی به جریان مالی چند ده هزار میلیارد تومانی تبدیل شده است. رشد ۱۲۵ درصدی این اعتبارات، در کنار افزایش برخی پرداخت‌های هیئت‌مدیره و نبود گزارش‌های جامع از محل هزینه‌کرد، ضرورت شفافیت، پاسخگویی و نظارت مؤثر را بیش از گذشته نمایان می‌کند.

اگر این منابع به‌صورت هدفمند و با گزارش‌دهی دقیق هزینه شوند، می‌توانند نقش مؤثری در توسعه مناطق صنعتی، ارتقای رفاه جوامع محلی و تقویت اعتماد سهامداران داشته باشند؛ اما در غیر این صورت، ابهام درباره کارآمدی و نحوه مصرف این بودجه‌ها همچنان پابرجا خواهد ماند.


۵/۵ - (۱ امتیاز)