هند برای مقابله با شوک‌های عرضه نفت، ظرفیت ذخیره‌سازی خود را افزایش می‌دهد

به گزارش پتروشیمی ها؛ این مخزن زیرزمینی ظرفیت ذخیره حدود ۱.۷۵ میلیون تن نفت خام معادل نزدیک به ۱۳ میلیون بشکه را خواهد داشت. نیمی از این ظرفیت برای ذخیره‌سازی راهبردی نفت (Strategic Petroleum Reserve) و نیم دیگر برای فعالیت‌های تجاری شرکت ONGC اختصاص خواهد یافت.

این تصمیم پس از بحران خاورمیانه و اختلال در جریان انتقال نفت از مسیر تنگه هرمز اتخاذ شده است. هند که سومین واردکننده بزرگ نفت خام جهان است، در جریان این بحران دریافت که میزان ذخایر فعلی آن برای مقابله با اختلال‌های طولانی‌مدت عرضه کافی نیست.

در حال حاضر ظرفیت ذخایر استراتژیک زیرزمینی نفت هند حدود ۵.۳۳ میلیون تن معادل ۳۹ میلیون بشکه است که تنها پاسخگوی حدود ۸ روز مصرف نفت کشور خواهد بود.

بر اساس برآوردهای منتشرشده، پروژه جدید مانگالور حدود ۱.۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد و بخشی از برنامه هند برای افزایش تاب‌آوری انرژی محسوب می‌شود.

تحلیل فنی:

ذخیره‌سازی راهبردی نفت یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت ریسک در بازار جهانی انرژی است. کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات نفت دارند، معمولاً بخشی از مصرف خود را در مخازن ذخیره نگهداری می‌کنند تا در شرایطی مانند جنگ، تحریم، حادثه ژئوپلیتیکی یا اختلال مسیرهای کشتیرانی، بتوانند بدون توقف اقتصادی به فعالیت ادامه دهند.

بیشتر در همین زمینه: هند در آستانه کنترل عملیاتی دو میدان نفتی ونزوئلا

ظرفیت فعلی هند در مقایسه با حجم مصرف این کشور بسیار محدود است. هند روزانه بیش از ۵ میلیون بشکه نفت خام مصرف می‌کند، بنابراین ذخیره ۳۹ میلیون بشکه‌ای موجود، پوشش زمانی کوتاهی ایجاد می‌کند.

مقایسه نشان می‌دهد که بسیاری از اقتصادهای بزرگ، ذخایر بسیار بالاتری دارند. به‌عنوان نمونه، آمریکا از طریق ذخایر راهبردی نفت خود ظرفیت صدها میلیون بشکه ذخیره اضطراری دارد. کشورهای شرق آسیا مانند ژاپن و کره جنوبی نیز به دلیل وابستگی شدید به واردات انرژی، سال‌ها روی افزایش ذخایر استراتژیک سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

از دیدگاه فنی، انتخاب مانگالور نیز اهمیت دارد؛ زیرا این منطقه در ساحل دریای عرب قرار دارد و دسترسی مستقیم به مسیرهای واردات نفتکش‌ها دارد. نزدیکی به پایانه‌های دریایی، پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های انتقال، هزینه عملیاتی و زمان واکنش در شرایط بحران را کاهش می‌دهد.

تحلیل استراتژیک:

این اقدام نشان‌دهنده تغییر رویکرد هند از سیاست صرفاً «تأمین ارزان نفت» به سمت امنیت انرژی (Energy Security) است.

هند طی سال‌های اخیر با افزایش واردات نفت روسیه توانسته بخشی از ریسک وابستگی به خاورمیانه را کاهش دهد، اما بحران اخیر نشان داد که تنوع تأمین‌کنندگان به‌تنهایی کافی نیست. حتی اگر نفت از کشورهای مختلف خریداری شود، اختلال در مسیرهای اصلی حمل‌ونقل مانند تنگه هرمز می‌تواند کل زنجیره تأمین را تحت تأثیر قرار دهد.

بنابراین هند اکنون سه مسیر مکمل را دنبال می‌کند:

• افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی نفت خام

• تنوع‌بخشی به منابع واردات نفت

• توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و پالایشی

این سیاست به هند اجازه می‌دهد در شرایط نوسان شدید قیمت یا بحران ژئوپلیتیکی، قدرت چانه‌زنی بیشتری در بازار جهانی داشته باشد.

تحلیل اگزکیتیو (مدیریتی):

پیام اصلی این تصمیم برای مدیران انرژی این است که در اقتصاد امروز، ذخیره‌سازی بخشی از استراتژی رقابت است، نه صرفاً هزینه نگهداری موجودی.

برای یک کشور بزرگ مصرف‌کننده، هزینه احداث مخازن ذخیره در مقایسه با هزینه‌های ناشی از توقف پالایشگاه‌ها، کمبود سوخت یا جهش ناگهانی قیمت نفت، یک سرمایه‌گذاری بیمه‌ای محسوب می‌شود.

هند با این پروژه در واقع در حال ایجاد یک «حاشیه امنیت عملیاتی» برای اقتصاد خود است. افزایش ذخایر به دولت و شرکت‌های نفتی این امکان را می‌دهد که در زمان بحران، تصمیم‌های خرید را بر اساس شرایط بازار اتخاذ کنند، نه تحت فشار کمبود فوری عرضه.

همچنین افزایش ذخایر می‌تواند نقش هند را در بازار جهانی نفت تقویت کند، زیرا این کشور در آینده قادر خواهد بود زمان بیشتری برای مذاکره با تولیدکنندگان و انتخاب بهترین شرایط خرید داشته باشد.

تحلیل سیاسی:

بحران‌های اخیر انرژی نشان داده‌اند که نفت تنها یک کالای اقتصادی نیست، بلکه یک ابزار ژئوپلیتیکی نیز محسوب می‌شود.

وابستگی شدید کشورهای آسیایی به مسیرهای دریایی خاورمیانه باعث شده امنیت کریدورهای انرژی به یکی از موضوعات اصلی سیاست خارجی و امنیت ملی این کشورها تبدیل شود.

هند با افزایش ذخایر استراتژیک خود تلاش می‌کند آسیب‌پذیری خود را در برابر تنش‌های منطقه‌ای کاهش دهد و در عین حال روابط انرژی خود را با طیف گسترده‌تری از تولیدکنندگان، از روسیه تا کشورهای آفریقایی و خاورمیانه، حفظ کند.

در سطح کلان، این روند بخشی از یک حرکت جهانی است که در آن مصرف‌کنندگان بزرگ نفت، پس از تجربه شوک‌های عرضه، به جای اتکا به بازار لحظه‌ای، به سمت ایجاد ذخایر، انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین و کنترل بیشتر بر امنیت انرژی حرکت می‌کنند.

همچنین بخوانید: هند برای مقابله با شوک‌های عرضه نفت، ظرفیت ذخیره‌سازی خود را افزایش می‌دهد