سقوط گاز اروپا با وزش باد صلح؛ بازار انرژی در انتظار بازگشت تدریجی تعادل

به گزارش پتروشیمی ها، قراردادهای آتی گاز طبیعی شاخص TTF هلند (مهم‌ترین مرجع قیمت‌گذاری گاز اروپا) در روز دوشنبه به ۴۳.۶ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسید که پایین‌ترین سطح طی پنج هفته اخیر محسوب می‌شود. همزمان شاخص سهام STOXX ۶۰۰ اروپا نیز به رکوردهای جدیدی دست یافت.

عامل اصلی کاهش قیمت‌ها، کاهش نگرانی بازار نسبت به تداوم انسداد تنگه هرمز و اختلال در صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) قطر بوده است. قطر برای صادرات کل تولید LNG خود به عبور از تنگه هرمز وابسته است و در دوره بحران، توقف این مسیر حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی LNG را تحت تأثیر قرار داد.

این اختلال موجب رقابت شدید میان خریداران آسیایی و اروپایی برای جذب محموله‌های جایگزین از آمریکا و استرالیا شد و قیمت‌های نقدی LNG در آسیا را برای مدتی به بیش از ۲۰ دلار به ازای هر میلیون بی‌تی‌یو (MMBtu) رساند.

با وجود توافق سیاسی، تحلیلگران انرژی هشدار داده‌اند که بازگشت کامل زنجیره تأمین LNG به شرایط عادی ممکن است تا شش هفته زمان نیاز داشته باشد. راه‌اندازی مجدد واحدهای مایع‌سازی گاز فرآیندی پیچیده و زمان‌بر است و تجهیزات برودتی باید به‌تدریج تا دمای حدود منفی ۱۶۲ درجه سانتی‌گراد سرد شوند تا از آسیب‌های فنی جلوگیری شود.

علاوه بر این، بازگشت کشتی‌های معطل‌مانده، صدور مجدد مجوزهای بیمه‌ای و عادی‌سازی رویه‌های بندری و دریایی نیز زمان‌بر خواهد بود.

بیشتر در همین زمینه: جهش سود خالص و سود عملیاتی شرکت پرسی‌ایران‌گاز

با وجود افت اخیر، قیمت انرژی در اروپا همچنان حدود ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز بحران قرار دارد و انتظار می‌رود نوسانات بازار تا زمان نهایی شدن و اجرای رسمی توافق ادامه یابد.

تحلیل فنی:

• واکنش سریع بازار نشان می‌دهد که بخش عمده افزایش قیمت گاز طی هفته‌های گذشته ناشی از «ریسک ژئوپلیتیکی» بوده و نه کمبود ساختاری عرضه.

• کاهش ۶ درصدی قیمت گاز در یک روز بیانگر آن است که معامله‌گران بخشی از «حق بیمه ریسک» (Risk Premium) را از قیمت‌ها حذف کرده‌اند.

• با وجود توافق سیاسی، بازگشت ظرفیت صادرات LNG قطر فوراً اتفاق نمی‌افتد؛ زیرا فرآیند راه‌اندازی مجدد تأسیسات LNG نیازمند مراحل متعدد فنی، ایمنی و عملیاتی است.

• سطح فعلی قیمت‌ها نشان می‌دهد که بازار هنوز احتمال بروز اختلالات ثانویه یا تأخیر در اجرای توافق را کاملاً منتفی نمی‌داند.

• برنامه گسترده اروپا برای تزریق گاز به مخازن ذخیره‌سازی زمستانی همچنان از قیمت‌ها حمایت خواهد کرد و مانع سقوط شدیدتر بازار می‌شود.

تحلیل استراتژیک:

• این رویداد بار دیگر نشان داد که تنگه هرمز تنها یک مسیر ترانزیتی نفت نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های امنیت انرژی جهان در حوزه LNG نیز محسوب می‌شود.

• وابستگی کامل صادرات LNG قطر به تنگه هرمز موجب شده هرگونه تنش در این مسیر مستقیماً بر امنیت انرژی اروپا و آسیا اثر بگذارد.

• بحران اخیر اهمیت تنوع‌بخشی به منابع تأمین گاز برای اروپا را برجسته‌تر کرد؛ موضوعی که احتمالاً سرمایه‌گذاری‌های جدید در LNG آمریکا، استرالیا و پروژه‌های گازی آفریقا را تقویت خواهد کرد.

• بازار جهانی انرژی نشان داد که حتی در شرایطی که عرضه فیزیکی به‌طور کامل قطع نشده باشد، صرف احتمال اختلال در هرمز می‌تواند اثرات قابل توجهی بر قیمت‌ها و رفتار خریداران داشته باشد.

• در میان‌مدت، شرکت‌های بیمه دریایی، مالکان کشتی و معامله‌گران انرژی احتمالاً مدل‌های جدیدی برای قیمت‌گذاری ریسک عبور از گلوگاه‌های راهبردی انرژی تدوین خواهند کرد.

تحلیل اجرایی:

• بازار انرژی از مرحله «مدیریت بحران» وارد مرحله «ارزیابی پایداری صلح» شده است.

• کاهش قیمت‌ها به معنای بازگشت کامل شرایط عادی نیست؛ بلکه بازار در حال بازتنظیم انتظارات خود نسبت به سطح ریسک آینده است.

• فعالان حوزه انرژی، حمل‌ونقل دریایی و تجارت LNG باید همچنان دوره‌ای چند هفته‌ای از نوسانات بالا را پیش‌بینی کنند.

• سرعت بازگشت صادرات LNG قطر و زمان عادی‌سازی کامل ترافیک دریایی در منطقه، مهم‌ترین شاخص‌های تعیین‌کننده مسیر آینده قیمت گاز خواهند بود.

• در حال حاضر بازار بیش از آنکه به کمبود فیزیکی گاز توجه داشته باشد، بر میزان پایداری توافق سیاسی و قابلیت اجرای آن تمرکز کرده است.

تحلیل سیاسی:

• واکنش مثبت بازارهای انرژی و مالی نشان می‌دهد که توافق اعلام‌شده فراتر از یک تفاهم تاکتیکی کوتاه‌مدت ارزیابی شده و از نگاه سرمایه‌گذاران دارای ظرفیت کاهش تنش در سطح منطقه‌ای است.

• با این حال، بخش قابل توجهی از افت قیمت‌ها بر مبنای «انتظار اجرای موفق توافق» شکل گرفته است. هرگونه تأخیر در امضای رسمی، اختلاف در مفاد اجرایی یا بازگشت تنش‌های امنیتی می‌تواند بخشی از کاهش اخیر قیمت‌ها را معکوس کند.

• رفتار محتاطانه بازار پس از افت اولیه قیمت‌ها نشان می‌دهد که معامله‌گران هنوز توافق را یک دستاورد قطعی و غیرقابل بازگشت تلقی نمی‌کنند و در انتظار مشاهده نتایج عملی آن هستند.

همچنین بخوانید؛ چراغ سبز اروپا برای رفع تحریم‌ها؛ گام تازه پس از توافق آمریکا و ایران