«رفاه» روی کاغذ سودده، در عملیات زیان‌ده؛ حسابرس دوباره ۱۱ بند هشدار داد

به گزارش پتروشیمی‌ها، صورت‌های مالی حسابرسی‌شده بانک رفاه کارگران برای سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، تصویری دوگانه از عملکرد این بانک ارائه می‌کند؛ از یک سو سود خالص بانک به حدود ۱۰.۵ همت رسیده و نسبت به سال قبل رشد قابل‌توجهی داشته، اما از سوی دیگر عملیات اصلی بانک همچنان با ۲۳.۱ همت زیان همراه بوده است.

در همین حال، سازمان حسابرسی بار دیگر درباره صورت‌های مالی بانک اظهارنظر مشروط ارائه کرده و بررسی گزارش‌های موجود در کدال نشان می‌دهد این وضعیت دست‌کم از سال ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۴ ادامه داشته است.

خبر مرتبط

رکوردشکنی معاملات خرد و TAL در بازار سهام

بر اساس داده‌های مدیریت پژوهش سازمان بورس، ارزش معاملات خرد و TAL اوراق سهام و صندوق‌های سهامی از ۲۹ اردیبهشت تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵...

تصویر کلی عملکرد بانک رفاه در سال ۱۴۰۴

بررسی صورت سود و زیان بانک نشان می‌دهد رشد درآمدهای عملیاتی نتوانسته هزینه‌های اصلی بانک را پوشش دهد.

به این ترتیب، اگرچه زیان عملیاتی بانک نسبت به سال قبل کاهش یافته، اما همچنان فاصله قابل‌توجهی میان عملکرد عملیاتی و سود نهایی وجود دارد.

سود ۱۰.۵ همتی از کجا آمد؟

یکی از مهم‌ترین نکات صورت‌های مالی بانک رفاه، ترکیب سود شناسایی‌شده در سال ۱۴۰۴ است.

بانک حدود ۴۲.۸ همت سود از سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با فعالیت‌های غیربانکی شناسایی کرده است؛ رقمی که نقش مهمی در عبور سود نهایی بانک از محدوده ۱۰ همت داشته است.

در مقابل، عملیات اصلی بانک همچنان ۲۳.۱ همت زیان داشته است.

هزینه مالی نیز با رشد ۱۵۱ درصدی به حدود ۱۱.۵ همت رسیده است.

بنابراین افزایش سود خالص یک واقعیت مالی است، اما برای تحلیل عملکرد بانک نمی‌توان تنها به رقم نهایی سود اکتفا کرد؛ ترکیب سود و میزان اتکای آن به فعالیت‌های غیربانکی نیز اهمیت دارد.

ترازنامه ۱,۰۳۳ همتی شد

در پایان سال ۱۴۰۴، مجموع دارایی‌های بانک رفاه با رشد ۷۲ درصدی به حدود ۱,۰۳۲.۸ همت رسید.

سپرده‌های مشتریان نیز با رشد ۸۹ درصدی به حدود ۷۸۵ همت افزایش یافت.

در سمت دیگر ترازنامه، مجموع بدهی‌های بانک با رشد ۸۰ درصدی به حدود ۹۵۰.۴ همت رسید؛ در حالی که حقوق مالکانه با رشد ۱۴ درصدی به حدود ۸۲.۵ همت افزایش یافت.

رشد دارایی‌ها و سپرده‌ها به‌تنهایی نشانه ضعف نیست، اما فاصله رشد ترازنامه با حقوق مالکانه، اهمیت کیفیت دارایی‌ها و وضعیت سرمایه بانک را بیشتر می‌کند.

حسابرس باز هم «مشروط» داد

سازمان حسابرسی برای صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴ بانک رفاه بار دیگر اظهارنظر مشروط صادر کرده است.

بر اساس گزارش حسابرس، صورت‌های مالی به استثنای آثار موارد مطرح‌شده در بندهای ۲ تا ۹ و آثار احتمالی بندهای ۱۰ تا ۱۲ مبانی اظهارنظر مشروط، وضعیت مالی و عملکرد بانک و گروه را به نحو منصفانه نشان می‌دهد.

اما نکته مهم‌تر، سابقه این اظهارنظر است.

بررسی گزارش‌های موجود در کدال نشان می‌دهد صورت‌های مالی بانک رفاه دست‌کم از سال ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۴، یعنی ۱۲ سال متوالی، با اظهارنظر مشروط حسابرس همراه بوده است.

این «دست‌کم» اهمیت دارد؛ زیرا سال ۱۳۹۳ قدیمی‌ترین گزارش در دسترس برای این بررسی است و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که پیش از این سال هیچ اظهارنظر مشروطی وجود نداشته است.

سابقه مدیریت فعلی چقدر است؟

اسماعیل لله‌گانی از ۲۴ اسفند ۱۳۹۸ مدیریت بانک رفاه را برعهده گرفته است.

بنابراین نمی‌توان کل سابقه ۱۲ ساله اظهارنظر مشروط را به مدیریت فعلی نسبت داد.

با این حال، صورت‌های مالی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴، یعنی شش سال مالی کامل پس از آغاز مدیریت او، همچنان با اظهارنظر مشروط حسابرس همراه بوده‌اند.

این موضوع باعث می‌شود بررسی تداوم ایرادات حسابرسی در دوره مدیریت فعلی نیز اهمیت داشته باشد.

۱۷.۶ همت ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول

یکی از مهم‌ترین محورهای گزارش حسابرس، کیفیت تسهیلات و مطالبات بانک است.

بانک رفاه در پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۱۷.۶ همت ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول شناسایی کرده؛ در حالی که این رقم در سال قبل حدود ۹.۴ همت بوده است.

حسابرس همچنین اعلام کرده برخی مطالبات بانک چندین بار امهال یا تمدید شده‌اند، اما همچنان در طبقه تسهیلات جاری قرار گرفته و درآمد مربوط به آنها شناسایی شده است.

این موضوع سابقه‌دار است و در گزارش‌های سال‌های گذشته نیز ایراداتی درباره امهال تسهیلات، انتقال مطالبات غیرجاری به طبقه جاری، کفایت ذخایر، کیفیت وثایق و شناسایی درآمد از مطالبات مسئله‌دار مطرح شده است.

در نتیجه، یکی از پرسش‌های مهم درباره صورت‌های مالی ۱۴۰۴ این است که چرا بخشی از این موضوعات پس از سال‌ها همچنان در مبانی اظهارنظر مشروط حسابرس دیده می‌شود.

۵۷.۶ همت اعتبار خارج از قراردادهای تسهیلاتی

یکی دیگر از بندهای مهم گزارش حسابرسی به رابطه مالی بانک رفاه با سازمان تأمین اجتماعی مربوط است.

طبق گزارش حسابرس، حدود ۵۷.۶ همت اعتبار در چارچوب تفاهم‌نامه میان طرفین، اما خارج از چارچوب قراردادهای تسهیلاتی، به سازمان تأمین اجتماعی اعطا و در حساب «بدهکاران داخلی» ثبت شده است.

گزارش حسابرس حاکی است گردش اعطا، وصول، تسویه و تمدید این اعتبارات نیز در همین حساب ثبت شده و درآمد مربوط به آنها خارج از سامانه‌های اعطای تسهیلات شناسایی شده است.

به دلیل نبود مستندات کافی، سازمان حسابرسی نتوانسته آثار این موضوع را بر طبقه‌بندی مطالبات، کاهش ارزش مطالبات، بدهی‌ها و سود خالص بانک تعیین کند.

مغایرت ۱۵۶.۷ همتی با پالایش و پخش

یکی از سنگین‌ترین موارد مطرح‌شده در گزارش ۱۴۰۴، به حساب‌های فی‌مابین بانک و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران مربوط می‌شود.

بر اساس صورت تطبیق پایان سال ۱۴۰۴، حدود ۱۵۶.۷ همت مغایرت میان حساب‌های طرفین وجود داشته است.

از این رقم، حدود ۱۳۳.۷ همت به هزینه‌های مالی و زیان تسعیر ارز سنوات قبل و سال مالی مورد گزارش مربوط شده است.

حسابرس همچنین اعلام کرده شواهدی درباره پذیرش برخی تهاترهای انجام‌شده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش ارائه نشده و به همین دلیل نتوانسته آثار تعدیلات احتمالی ناشی از رفع مغایرت را بر صورت‌های مالی مشخص کند.

روند ارقام اعلام‌شده در گزارش‌های سال‌های گذشته نیز قابل توجه است:

بر این اساس، موضوعی که در سال ۱۴۰۲ در سطح ۱۲.۳ همت مطرح بوده، در گزارش ۱۴۰۴ به رقم بسیار بزرگ‌تری رسیده است.

ایرادات سیستم اطلاعاتی همچنان پابرجاست

سازمان حسابرسی در گزارش ۱۴۰۴ همچنین به نارسایی اطلاعات الکترونیکی بانک اشاره کرده است.

بر اساس گزارش حسابرس، اطلاعات ارائه‌شده در برخی موارد فاقد داده‌های لازم برای انجام آزمون‌های حسابرسی بوده و در چند سرفصل نیز با صورت‌های مالی بانک مغایرت داشته است.

از سوی دیگر، امکان گزارش‌گیری درباره تسهیلات و تعهدات کلان، اشخاص مرتبط و ذی‌نفعان واحد نیز وجود نداشته و حسابرس نتوانسته آثار احتمالی این محدودیت را بر صورت‌های مالی تعیین کند.

این موضوع نیز جدید نیست و نارسایی سیستم‌های اطلاعاتی در گزارش‌های حسابرسی سال‌های گذشته بانک رفاه نیز مطرح شده است.

مسئله اصلی فقط سود ۱۰.۵ همتی نیست

صورت‌های مالی ۱۴۰۴ بانک رفاه را نمی‌توان صرفاً با یک عدد قضاوت کرد.

بانک در سال گذشته توانسته سود خالص خود را از حدود ۶۱۴ میلیارد تومان به ۱۰.۵ همت برساند و زیان عملیاتی را نیز از حدود ۳۰.۷ همت به ۲۳.۱ همت کاهش دهد. دارایی‌ها و حقوق مالکانه نیز رشد کرده‌اند.

اما همزمان، عملیات اصلی همچنان زیان‌ده بوده، هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول رشد قابل‌توجهی داشته و بخش مهمی از سود نهایی از سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با فعالیت‌های غیربانکی حاصل شده است.

در کنار این موارد، گزارش حسابرس همچنان مجموعه‌ای از ابهامات و موارد بااهمیت را درباره مطالبات، اعتبارات، حساب‌های فی‌مابین، سیستم‌های اطلاعاتی و سایر سرفصل‌ها مطرح کرده است.

جمع‌بندی

مسئله بانک رفاه فقط این نیست که در سال ۱۴۰۴ چقدر سود ساخته؛ مسئله مهم‌تر این است که این سود از چه محل‌هایی ایجاد شده و چرا بخشی از هشدارهای حسابرس پس از سال‌ها همچنان در صورت‌های مالی تکرار می‌شود.

سابقه موجود در گزارش‌های قابل دسترس کدال نشان می‌دهد اظهارنظر مشروط درباره صورت‌های مالی بانک رفاه دست‌کم ۱۲ سال متوالی ادامه داشته است؛ موضوعی که ضرورت بررسی ریشه‌ای ایرادات حسابرسی و تعیین تکلیف موارد تکرارشونده را پررنگ‌تر می‌کند.