خوشبین‌فر: پتروشیمی ایران باید از حداکثرسازی تولید به حداکثرسازی ارزش حرکت کند

خوشبین‌فر: پتروشیمی ایران باید از حداکثرسازی تولید به حداکثرسازی ارزش حرکت کند

تغییر معیار موفقیت در صنعت پتروشیمی

به گزارش پتروشیمی ها؛ حسام خوشبین‌فر، مدیرعامل شرکت پتروشیمی امیرکبیر، در یادداشتی با اشاره به شرایط جدید صنعت پتروشیمی ایران، بر ضرورت تغییر نگاه مدیریتی در این صنعت تأکید کرد و نوشت: معیار موفقیت صنعت نباید صرفاً بر اساس میزان تولید و صادرات سنجیده شود، بلکه میزان ارزش اقتصادی ایجادشده به ازای مصرف انرژی و خوراک نیز باید به یکی از شاخص‌های اصلی صنعت تبدیل شود.

به گفته وی، در سال‌های گذشته افزایش ظرفیت تولید، رشد تولید و توسعه صادرات از مهم‌ترین معیارهای موفقیت صنعت پتروشیمی بوده است؛ اما محدودیت‌های موجود در تأمین پایدار گاز، برق، خوراک و برخی سرویس‌های جانبی در کنار افزایش رقابت جهانی، تغییرات سریع فناوری و افزایش هزینه سرمایه، ضرورت بازنگری در این رویکرد را بیشتر کرده است.

خبر مرتبط

مدیرعامل پتروشیمی مروارید: برق و بخار بخشی از زنجیره اصلی تولید هستند

مدیرعامل پتروشیمی مروارید با تأکید بر نقش حیاتی برق و بخار در استمرار تولید، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، کاهش مصرف و مدیریت بهینه یوتیلیتی‌ها...

حداکثرسازی ارزش به جای حداکثرسازی تولید

خوشبین‌فر در این یادداشت تأکید کرده است که پرسش اصلی صنعت پتروشیمی باید از «چه میزان محصول تولید می‌کنیم؟» به «از هر واحد خوراک و انرژی چه میزان ارزش اقتصادی ایجاد می‌کنیم؟» تغییر کند.

بر این اساس، حرکت از حداکثرسازی تولید به حداکثرسازی ارزش به ازای انرژی و خوراک می‌تواند تصمیم‌های مهم صنعت را تحت تأثیر قرار دهد؛ از انتخاب پروژه‌های جدید و نحوه تخصیص خوراک گرفته تا سرمایه‌گذاری در صنایع پایین‌دستی، مدیریت انرژی، انتخاب سبد محصولات و ارزیابی عملکرد مدیران.

وی معتقد است در شرایط محدودیت منابع، الزاماً کارخانه‌ای که تناژ بیشتری تولید می‌کند، ارزش بیشتری برای اقتصاد کشور ایجاد نمی‌کند و ممکن است یک مسیر تولید با مصرف کمتر خوراک و انرژی، محصولی با ارزش افزوده بالاتر، بازار مطمئن‌تر و اشتغال بیشتری ایجاد کند.

ناترازی انرژی؛ تهدید یا محرک بهره‌وری؟

مدیرعامل پتروشیمی امیرکبیر در بخش دیگری از یادداشت خود، ناترازی انرژی را یکی از چالش‌های جدی صنعت پتروشیمی دانسته، اما تأکید کرده است که این محدودیت می‌تواند زمینه‌ساز ورود صنعت به مرحله جدیدی از بهره‌وری و نوآوری نیز باشد.

به اعتقاد وی، در شرایطی که انرژی به یک متغیر راهبردی تبدیل می‌شود، موضوعاتی مانند بازیابی حرارت، کاهش اتلاف، هوشمندسازی فرآیندها، بهینه‌سازی مصرف انرژی، تعمیرات پیش‌بینانه و ارتقای فناوری باید از موضوعات جانبی به محورهای اصلی مدیریت مجتمع‌های پتروشیمی تبدیل شوند.

پیشنهاد «نهضت بهره‌وری انرژی و خوراک»

خوشبین‌فر پیشنهاد کرده است صنعت پتروشیمی ایران برنامه‌ای ملی با عنوان «نهضت بهره‌وری انرژی و خوراک» تعریف کند.

بر اساس این پیشنهاد، هر مجتمع پتروشیمی باید نقشه دقیقی از اتلاف انرژی و خوراک خود تهیه کرده و پروژه‌های اصلاحی را بر اساس سه شاخص اصلی ارزیابی کند:

• میزان کاهش مصرف
• میزان افزایش ارزش محصول
• زمان بازگشت سرمایه

به گفته مدیرعامل پتروشیمی امیرکبیر، نتیجه چنین برنامه‌ای باید قابل اندازه‌گیری باشد؛ به‌گونه‌ای که مشخص شود یک مجتمع پتروشیمی بدون دریافت خوراک بیشتر یا احداث یک واحد بزرگ جدید، از طریق اصلاح فرآیندها و سرمایه‌گذاری هدفمند توانسته است ارزش اقتصادی بیشتری ایجاد کند.

تکمیل زنجیره ارزش؛ مسیر افزایش ارزش‌آفرینی

در بخش دیگری از این یادداشت، بر اهمیت تکمیل زنجیره ارزش پتروشیمی تأکید شده است.

خوشبین‌فر معتقد است اگر بخش قابل توجهی از محصولات پتروشیمی در حلقه‌های ابتدایی زنجیره باقی بماند، بخشی از ظرفیت خلق ارزش اقتصادی از دست خواهد رفت. از این رو، حرکت از فروش محصول به سمت فروش ارزش باید یکی از محورهای آینده صنعت باشد.

به گفته وی، پلیمرها و محصولات پتروشیمی زمانی می‌توانند نقش بیشتری در اقتصاد ایفا کنند که در صنایع پایین‌دستی به محصولاتی مانند قطعات صنعتی، تجهیزات پزشکی، محصولات بسته‌بندی، مواد مهندسی، قطعات خودرو و دیگر محصولات با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند.

او تکمیل زنجیره ارزش را صرفاً یک سیاست پتروشیمی نمی‌داند و آن را بخشی از سیاست صنعتی کشور عنوان کرده است.

اتصال پتروشیمی به صنایع پایین‌دستی و دانش‌بنیان

مدیرعامل پتروشیمی امیرکبیر همچنین بر ضرورت ایجاد ارتباط مؤثر میان مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی، بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و سرمایه‌گذاران صنایع پایین‌دستی تأکید کرده است.

بر اساس این دیدگاه، مجتمع‌های پتروشیمی می‌توانند علاوه بر ایفای نقش به‌عنوان تولیدکننده مواد اولیه، به سکویی برای شکل‌گیری و توسعه یک اکوسیستم صنعتی پیرامون خود تبدیل شوند.

تاب‌آوری؛ بخشی از مفهوم تولید

خوشبین‌فر در ادامه یادداشت خود، تاب‌آوری را یکی از مؤلفه‌های مهم تولید در صنعت پتروشیمی دانسته است.

از نگاه وی، پایداری خوراک، برق و سرویس‌های جانبی، ذخیره قطعات حیاتی، توان تعمیر سریع، امنیت زیرساخت، نیروی انسانی آماده و طراحی سناریوهای مقابله با بحران، همگی باید بخشی از مفهوم تولید و بهره‌وری در مجتمع‌های پتروشیمی باشند.

وی با اشاره به تجربه پتروشیمی امیرکبیر در مواجهه با محدودیت‌های عملیاتی و انرژی، بازگشت واحدهای پایین‌دستی به ظرفیت کامل تولید را نمونه‌ای از اهمیت دانش فنی، تجربه و توان نیروی انسانی در کنار تجهیزات و زیرساخت‌های فیزیکی دانسته است.

آینده صنعت پتروشیمی؛ هوشمندتر و کم‌مصرف‌تر

مدیرعامل پتروشیمی امیرکبیر در پایان این یادداشت، نسبت به آینده صنعت پتروشیمی ایران ابراز خوش‌بینی کرده، اما تأکید کرده است که مزیت‌های موجود به‌تنهایی تضمین‌کننده آینده نخواهند بود.

به اعتقاد وی، نسل آینده صنعت پتروشیمی ایران باید کم‌مصرف‌تر، هوشمندتر، متنوع‌تر، تاب‌آورتر و نزدیک‌تر به بازار نهایی باشد.

خوشبین‌فر تأکید کرده است که پرسش کلیدی صنعت باید از میزان افزایش تولید به میزان افزایش ارزش ایجادشده از منابع موجود تغییر کند؛ رویکردی که می‌تواند زمینه حرکت صنعت پتروشیمی به سمت رشد مبتنی بر دانش، بهره‌وری و خلق ارزش بیشتر را فراهم کند.