از مرگ مغزی تا قصاص و دیه؛ ایرادات شورای نگهبان به قانون جامع سلامت
طرح قانون جامع سلامت در چه مرحلهای است؟
به گزارش پتروشیمیها، «طرح تنقیح و تدوین قانون جامع سلامت» که مصوبه جلسه ۱۸ دیماه ۱۴۰۳ مجلس شورای اسلامی است، در شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفته و شورا درباره بخشهای مختلف آن ایرادهای شرعی و ابهامهایی را مطرح کرده است. همچنین در اظهارنظرهای بعدی شورای نگهبان نیز اعلام شده که برخی موارد شرعی این طرح همچنان باقی مانده و برای اصلاح به مجلس ارسال شده است.
این طرح با هدف ساماندهی و تنقیح مقررات حوزه سلامت تدوین شده است. در جریان بررسی کارشناسی نیز تأکید شده بود که با حذف قوانین منسوخ و نامعتبر، تعداد عناوین قانونی مرتبط با حوزه سلامت کاهش پیدا میکند.
مهمترین ایرادات شورای نگهبان
| محور | ایراد یا ابهام مطرحشده |
|---|---|
| مجازاتهای نقدی | در برخی مواد، مجازاتهای نقدی بهروزرسانی نشده و از نظر شورا بازدارندگی لازم را ندارد |
| بهکارگیری اشخاص | در مواردی بر ضرورت ذکر شرط وثاقت و امانت تأکید شده است |
| مؤسسات آموزش عالی غیردولتی | بخشی از احکام مربوط به اداره و انتقال اموال این مؤسسات خلاف شرع شناخته شده است |
| مرگ مغزی | مفهوم مرگ مغزی و اینکه آیا فرد در این وضعیت بالفعل مرده محسوب میشود، نیازمند رفع ابهام دانسته شده است |
| جرایم دارویی | درباره نوع مجازات، قصاص، دیه و ارش در برخی موارد ابهام وجود دارد |
| مسئولیت عرضهکنندگان | اعمال مجازات برای آمادهکننده، عرضهکننده و فروشنده در صورت اثبات نشدن انتساب، خلاف شرع اعلام شده است |
| خسارت | مفهوم و گستره «خسارات» در برخی مواد مشخص نیست |
| ضبط اموال | ضبط و معدومسازی اموال متعلق به غیرِ فرد مجرم، در اطلاق حکم خلاف شرع شناخته شده است |
| محاکمه و تحقیقات | درباره «خارج از نوبت» بودن رسیدگی و مفهوم «تحقیقات به فوریت» ابهام مطرح شده است |
| احتکار دارو | ارجاع به قانون سال ۱۳۲۰ و گستره شمول آن درباره داروهای مورد نیاز مردم محل ایراد و ابهام قرار گرفته است |
| مسئولان فنی | درباره لزوم برخورداری از شرط وثاقت و امانت ابهام مطرح شده است |
| فعالیت سیاسی | دامنه ممنوعیت «دخالت در امور سیاسی» برای برخی اشخاص روشن دانسته نشده است |
ایراد به مجازاتهای دارویی
یکی از بخشهای مهم اظهارنظر شورای نگهبان به مواد مربوط به جرایم و تخلفات حوزه دارو و سلامت مربوط است. شورا در چند مورد درباره تناسب مجازاتها، شمول قصاص، دیه و ارش و همچنین انحصاری بودن یا نبودن مجازاتهای تعیینشده ابهام مطرح کرده است.
برای نمونه، در ماده ۳۱۱۱-۲۲ درباره برخی رفتارهای مرتبط با دارو، شورا نسبت به مواردی که میتواند مشمول قصاص، دیه یا ارش باشد ایراد یا ابهام مطرح کرده و خواستار رفع ابهام شده است.
همچنین در ماده ۳۱۱۱-۲۳، اعمال مجازات نسبت به آمادهکننده، عرضهدارنده و فروشنده در شرایطی که انتساب جرم به آنها ثابت نشده باشد، خلاف شرع شناخته شده است.
ابهام درباره «مرگ مغزی»
یکی دیگر از موارد قابل توجه، ماده ۲۲۲۲-۱ است. شورای نگهبان اعلام کرده که مشخص نیست منظور از «مرگ مغزی» در این ماده چیست و آیا فرد دارای مرگ مغزی، بالفعل مرده محسوب میشود یا خیر.
بر همین اساس، شورا اعلام کرده است که پس از رفع این ابهام درباره حکم ماده اظهارنظر خواهد کرد.
شرط وثاقت و امانت برای برخی اشخاص
شورای نگهبان در چند بخش از مصوبه بر موضوع وثاقت و امانت تأکید کرده است. طبق اظهارنظر شورا، در مواردی که بهکارگیری اشخاص حقیقی مطرح شده، اگر افراد مطابق قوانین مربوطه گزینش نشده یا مشمول قانون نحوه انتصاب اشخاص در مشاغل حساس نباشند، نبود شرط وثاقت و امانت میتواند موجب ایراد شرعی شود.
این ایراد در چند ماده دیگر از جمله مواد ۴۲۱۱-۵، ۴۲۱۱-۶ و ۴۲۱۱-۷ نیز مطرح شده است.
ایرادات درباره خسارت و مسئولیت
در بخش دیگری از اظهارنظر، شورای نگهبان درباره مفهوم «خسارت» و حدود آن ابهام مطرح کرده است.
از جمله در ماده ۳۱۱۱-۲۸، درباره مسئولیت ناشی از گزارش خطا، خسارت احتمالی واردشده به فرد بیگناه و همچنین مسئولیت اشخاص در صورت سهلانگاری و ورود خسارت به دیگران، نیاز به تعیین تکلیف و رفع ابهام اعلام شده است.
اصلاحات شکلی موردنظر شورا
علاوه بر ایرادات شرعی و ابهامات ماهوی، شورای نگهبان دو تذکر شکلی نیز مطرح کرده است؛ از جمله اصلاح عبارت «مشابهین» در بند (ر) ماده ۳۱۲۱-۲۷ و اصلاح ارجاع مربوط به بندهای ۲، ۲۱ و ۲۲ در ماده ۴۱۱۲-۲.
جمعبندی
بررسی شورای نگهبان نشان میدهد قانون جامع سلامت هنوز برای تبدیل شدن به یک متن نهایی و لازمالاجرا نیازمند اصلاح و رفع ابهام است. مهمترین محورهای مورد ایراد شامل مجازاتهای نقدی و کیفری، مسئولیت اشخاص در زنجیره تولید و عرضه دارو، مفهوم مرگ مغزی، دیه و قصاص، ضبط اموال، مسئولیت ناشی از خسارت و شرایط بهکارگیری برخی اشخاص است.
در آخرین اظهارنظر منتشرشده نیز سخنگوی شورای نگهبان اعلام کرده است که درباره این طرح یک مرحله اظهارنظر انجام شده، اما برخی موارد شرعی همچنان باقی مانده و برای اصلاح به مجلس ارسال شده است.
نظرات کاربران (۰ نظر)