پالایش نفت تبریز در نیمه نخست ۱۴۰۵؛ فروش ۱۶۰ درصد بالا رفت، اما واقعیت چیست؟

عدد اول؛ ۲۷۵ همت فروش در شش ماه

به گزارش پتروشیمی‌ها، طبق اطلاعات کدال، پالایش نفت تبریز در شش ماهه منتهی به شهریور ۱۴۰۵ حدود ۲۷۵.۴ همت درآمد فروش ثبت کرده است.

این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۰۵.۸ همت بود.

خبر مرتبط

تأکید بر اشتغال جوانان مناطق محروم در دیدار زارعی با مدیرعامل منطقه ویژه پارس

نماینده دشتی و تنگستان در دیدار با مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، بر توزیع عادلانه فرصت‌های شغلی، تقویت جذب نیروی بومی و...

یعنی درآمد ریالی شرکت در یک سال:

حدود ۱۶۰ درصد افزایش یافته است.

در نگاه اول، این عدد بسیار بزرگ است؛ اما برای اینکه بدانیم این رشد دقیقاً چه معنایی دارد، باید به اجزای آن نگاه کنیم.

چراکه در یک پالایشگاه، افزایش درآمد می‌تواند از چند مسیر اتفاق بیفتد:

• افزایش مقدار خوراک ورودی؛

• افزایش نرخ فرآورده‌های نفتی؛

• تغییر ترکیب محصولات؛

• افزایش مقدار فروش؛

• یا ترکیبی از همه این عوامل.

گزارش شبریز نشان می‌دهد در مورد این شرکت، اثر نرخ‌ها و تغییر ارزش ریالی فرآورده‌ها اهمیت بسیار زیادی دارد.

شهریور؛ ۷۰.۷ همت فروش در یک ماه

شهریور برای شبریز ماه قابل توجهی بوده است.

شرکت در این ماه حدود:

۷۰.۷ همت فروش

ثبت کرده است.

در شهریور سال گذشته، فروش شرکت حدود ۱۸.۶ همت بود.

بنابراین درآمد ماهانه حدود:

۲۷۹ درصد

افزایش یافته است.

اما یک نکته جالب‌تر وجود دارد:

فروش شهریور به تنهایی حدود ۲۵.۷ درصد کل فروش شش‌ماهه شبریز را تشکیل داده است.

یعنی تقریباً یک‌چهارم درآمد شش‌ماهه شرکت در یک ماه شناسایی شده است.

این اتفاق ارزش بررسی دارد؛ چون باید دید آیا چنین سطحی از فروش ناشی از افزایش پایدار ظرفیت عملیاتی است یا تغییر نرخ‌ها و ترکیب فرآورده‌ها نیز در آن نقش داشته‌اند.

بنزین یورو۵؛ یکی از موتورهای مهم درآمد شبریز

یکی از مهم‌ترین محصولات پالایشگاه تبریز، بنزین یورو۵ با اکتان ۸۷ است.

بر اساس اطلاعات عملکردی:

فروش شش‌ماهه این محصول حدود ۳۲.۹ همت

بوده است.

در شهریور نیز حدود:

۱۶.۷ همت

درآمد از این محصول ایجاد شده است.

یعنی این فرآورده در شهریور حدود ۲۴ درصد فروش ماهانه شبریز را به خود اختصاص داده است.

این موضوع اهمیت بنزین باکیفیت را در سبد درآمدی پالایشگاه تبریز نشان می‌دهد.

اما نکته مهم‌تر این است که در تحلیل شبریز نباید فقط به یک محصول نگاه کرد؛ چراکه پالایشگاه مجموعه‌ای از فرآورده‌های نفتی را تولید و عرضه می‌کند و تغییر وزن هر یک از آنها می‌تواند درآمد کل را جابه‌جا کند.

شبریز فقط بنزین نمی‌فروشد؛ نفت‌گاز و نفت‌کوره هم سهم بزرگی دارند

یکی از اشتباهات رایج در تحلیل پالایشگاه‌ها این است که رشد فروش را فقط به بنزین نسبت دهیم.

در حالی که در شبریز، فرآورده‌هایی مانند:

• نفت‌گاز

• نفت کوره

• وکیوم باتوم

• ایزوفید

• لوبکات

• گاز مایع

• حلال‌ها

• ATK

• نفت سفید

نیز سهم قابل توجهی در درآمد دارند.

در میان این محصولات، نفت‌گاز با گوگرد ۱۰ تا ۵۰ از مهم‌ترین اقلام فروش شرکت محسوب می‌شود.

همین تنوع باعث می‌شود عملکرد شبریز را باید به صورت سبد فرآورده‌ها تحلیل کرد، نه فقط با یک محصول.

اما یک عدد مهم‌تر از فروش وجود دارد؛ نفت خام

حالا به طرف دیگر معادله برسیم.

پالایشگاه بدون خوراک نمی‌تواند فرآورده تولید کند و مهم‌ترین خوراک شبریز، نفت خام است.

طبق اطلاعات گزارش، شبریز در شش ماهه نخست ۱۴۰۵ حدود:

۳.۳۱ میلیون مترمکعب نفت خام

خریداری کرده است.

در مدت مشابه سال قبل این رقم حدود:

۳.۳۴ میلیون مترمکعب

بود.

یعنی مقدار خوراک نفت خام تقریباً ثابت مانده و حتی حدود ۰.۷ درصد کاهش داشته است.

اما ارزش ریالی این خوراک داستان کاملاً متفاوتی دارد.

ارزش خرید نفت خام از حدود:

۸۶.۹ همت

به:

۲۱۲ همت

رسیده است.

یعنی حدود:

۱۴۴ درصد افزایش

در ارزش خرید.

اینجا یک واقعیت مهم خودش را نشان می‌دهد

مقدار نفت خام تقریباً ثابت مانده، اما ارزش ریالی آن بیش از دو برابر شده است.

در طرف مقابل، فروش شرکت از ۱۰۵.۸ همت به ۲۷۵.۴ همت افزایش یافته است.

بنابراین بخش مهمی از جهش اعداد ریالی شبریز تحت تأثیر افزایش ارزش ریالی خوراک و فرآورده‌ها قرار دارد.

به زبان ساده:

شبریز تقریباً همان مقدار نفت خام سال قبل را دریافت کرده، اما ارزش ریالی خوراک آن به شدت افزایش یافته و همزمان ارزش فرآورده‌های فروخته‌شده نیز جهش کرده است.

این نکته برای مخاطب بازار سرمایه بسیار مهم است؛ زیرا رشد اسمی فروش با رشد واقعی سودآوری یکی نیست.

۲۷۵ همت فروش در برابر ۲۱۲ همت نفت خام

اگر فقط دو عدد را کنار هم بگذاریم:

فروش: ۲۷۵.۴ همت

خرید نفت خام: ۲۱۲ همت

یک تصور اولیه از بزرگی هزینه خوراک به دست می‌آید.

البته این دو عدد را نباید به‌عنوان سود و هزینه مستقیم در نظر گرفت؛ زیرا پالایشگاه علاوه بر نفت خام، هزینه‌های دیگری از جمله انرژی، مواد کمکی، تعمیرات، حقوق، استهلاک و سایر هزینه‌ها دارد و فرآیند قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده نیز سازوکار خاص خود را دارد.

اما همین مقایسه یک پیام روشن دارد:

حاشیه میان قیمت خوراک و ارزش فرآورده‌ها، قلب اقتصادی شبریز است.

مصرف گاز پایین آمد؛ هزینه آن چه شد؟

یکی دیگر از نکات جالب گزارش شبریز، وضعیت گاز طبیعی است.

مصرف گاز طبیعی در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ حدود:

۱۵۵.۳ میلیون مترمکعب

بوده است.

در مدت مشابه سال گذشته:

۲۳۸.۶ میلیون مترمکعب

مصرف شده بود.

بنابراین مصرف گاز حدود:

۳۵ درصد کاهش

یافته است.

اما هزینه گاز از حدود ۲۳.۶ همت به حدود ۲۸ همت افزایش یافته است.

یعنی یک اتفاق قابل توجه رخ داده:

مصرف پایین آمده، اما هزینه ریالی بالا رفته است.

این موضوع نشان می‌دهد نرخ‌گذاری انرژی می‌تواند حتی در شرایط کاهش مصرف نیز فشار هزینه‌ای ایجاد کند.

شبریز از کجا درآمد ساخت؟

اگر بخواهیم ساختار درآمدی شبریز را ساده کنیم، می‌توان گفت شرکت در نیمه نخست سال از چند محور اصلی درآمد ساخته است:

۱. فرآورده‌های با ارزش فروش بالا

به‌ویژه بنزین، نفت‌گاز و سایر فرآورده‌های پالایشی.

۲. افزایش ارزش ریالی فرآورده‌ها

که باعث شده مبلغ فروش بسیار سریع‌تر از مقدار خوراک رشد کند.

۳. تغییر ترکیب فروش

وزن محصولات مختلف در سبد فروش نسبت به سال قبل تغییر کرده است.

۴. حفظ حجم خوراک

مقدار نفت خام ورودی تقریباً در سطح سال قبل باقی مانده و افت محسوسی نداشته است.

بنابراین رشد درآمد شبریز را نمی‌توان صرفاً «افزایش تولید» نامید.

یک نکته مهم درباره صادرات

طبق اطلاعات گزارش، فروش صادراتی شبریز در این دوره صفر ثبت شده و فروش شرکت در بخش داخلی شناسایی شده است.

این نکته برای تحلیل بسیار مهم است.

چون رشد ۱۶۰ درصدی درآمد شبریز در این گزارش وابسته به جهش درآمد صادراتی نیست؛ بلکه عمده درآمد از ساختار فروش داخلی شرکت ثبت شده است.

در نتیجه باید عوامل داخلی مؤثر بر درآمد، نرخ فرآورده‌ها و سازوکار قیمت‌گذاری را بیشتر مورد توجه قرار داد.

چرا رشد فروش را نباید مستقیماً مساوی رشد سود دانست؟

اینجا به مهم‌ترین بخش واکاوی می‌رسیم.

فرض کنیم شرکتی فروش خود را ۱۶۰ درصد افزایش داده است.

آیا یعنی سود آن هم ۱۶۰ درصد رشد کرده؟

خیر.

برای پالایشگاه، باید همزمان چهار عدد را دید:

قیمت نفت خام → هزینه تبدیل → قیمت فرآورده → سود حاصل از فروش

در شبریز:

• فروش ۱۶۰ درصد رشد کرده؛

• ارزش نفت خام ۱۴۴ درصد بالا رفته؛

• مصرف گاز حدود ۳۵ درصد کاهش یافته؛

• اما هزینه گاز افزایش یافته است.

بنابراین پاسخ دقیق درباره سودآوری، نیازمند بررسی صورت سود و زیان شش‌ماهه و به‌خصوص حاشیه سود ناخالص و سود عملیاتی است.

پس خبر واقعی شبریز چیست؟

اگر بخواهیم از شعار فاصله بگیریم، عملکرد شبریز را باید این‌گونه روایت کرد:

پالایش نفت تبریز در نیمه نخست ۱۴۰۵ توانسته درآمد ریالی خود را ۱۶۰ درصد افزایش دهد و در شهریور نیز فروش ماهانه ۷۰.۷ همتی ثبت کند. این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که مقدار خوراک نفت خام تقریباً ثابت بوده، اما ارزش ریالی خوراک ۱۴۴ درصد افزایش یافته است. همزمان مصرف گاز طبیعی کاهش پیدا کرده، ولی هزینه آن افزایش داشته است.

بنابراین:

نقطه قوت شبریز

رشد بسیار قابل توجه ارزش فروش و عملکرد بالای فرآورده‌های اصلی، به‌ویژه بنزین یورو۵.

نکته‌ای که باید با دقت بررسی شود

این رشد درآمد تا چه میزان در نهایت به سود خالص و جریان نقد تبدیل شده است.

ریسک مهم

افزایش شدید ارزش خوراک و انرژی می‌تواند بخشی از رشد درآمد را جذب کند.

نکته مهم دیگر

صفر بودن فروش صادراتی در گزارش نشان می‌دهد رشد درآمد این دوره عمدتاً در ساختار فروش داخلی شکل گرفته است.

جمع‌بندی؛ شبریز واقعاً چه کار کرده است؟

پالایش نفت تبریز در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ از نظر ارزش فروش عملکردی کاملاً متفاوت با سال گذشته داشته است.

فروش:

۱۰۵.۸ → ۲۷۵.۴ همت

رشد:

۱۶۰ درصد

فروش شهریور:

۷۰.۷ همت

و درآمد بنزین یورو۵ اکتان ۸۷ در شش ماه:

۳۲.۹ همت

اما در طرف دیگر، نفت خام مصرفی تقریباً ثابت بوده و ارزش خرید آن:

۸۶.۹ → ۲۱۲ همت

افزایش یافته است.

این یعنی داستان شبریز، داستان «تولید بسیار بیشتر با خوراک بسیار بیشتر» نیست.

بخش مهمی از داستان به افزایش ارزش ریالی فرآورده‌ها، قیمت‌ها و ترکیب فروش برمی‌گردد.

به همین دلیل، تیتر «رشد ۱۶۰ درصدی فروش» درست است، اما برای شناخت واقعیت شبریز کافی نیست.

واقعیت عمیق‌تر این است که پالایشگاه تبریز توانسته با تقریباً همان سطح خوراک نفت خام، ارزش فروش بسیار بیشتری ایجاد کند؛ اما همزمان ارزش خوراک و هزینه‌های انرژی نیز افزایش یافته‌اند. بنابراین نقطه اصلی برای ارزیابی عملکرد شرکت، میزان تبدیل این رشد فروش به سود و نقدینگی است.