محور اصلی این توافق، توسعه مشترک پروژه‌ها در خارج از ترکیه، به‌ویژه در عراق و مشخصاً میادین نفتی کرکوک است. این همکاری شامل ارزیابی فرصت‌های اکتشافی، توسعه میادین هیدروکربنی، افزایش ظرفیت صادرات نفت و توسعه زیرساخت‌های انتقال گاز خواهد بود.

وزیر انرژی ترکیه اعلام کرده هدف TPAO رسیدن به تولید ۵۰۰ هزار بشکه در روز تا سال ۲۰۲۸ و در افق بلندمدت یک میلیون بشکه در روز است. این تفاهم‌نامه در ادامه سیاست فعال ترکیه برای امضای توافق‌های مشابه با شرکت‌هایی مانند شورون و اکسون‌موبیل در حوزه دریای سیاه و مدیترانه صورت گرفته است. تولید نفت داخلی ترکیه در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳۰ هزار بشکه در روز بوده که تنها ۱۶ درصد نیاز این کشور را پوشش می‌دهد، اما طی سال‌های اخیر روند رشد پرشتابی داشته است.

تحلیل فنی

از منظر فنی، این تفاهم‌نامه چند محور کلیدی دارد:

۱. توسعه میادین بالغ (Brownfields): تمرکز بر کرکوک به معنای ورود به میدان‌هایی با زیرساخت موجود اما نیازمند سرمایه‌گذاری در افزایش ضریب بازیافت (EOR/IOR) است. BP تجربه گسترده‌ای در بهینه‌سازی تولید از میادین قدیمی دارد.
۲. انتقال فناوری: همکاری با BP امکان دسترسی TPAO به فناوری‌های پیشرفته در مدیریت مخازن، مدل‌سازی دینامیکی، حفاری افقی و مدیریت تولید دیجیتال را فراهم می‌کند.
۳. زنجیره انتقال و صادرات: بخش مهم توافق مربوط به توسعه خطوط لوله و زیرساخت‌های صادراتی است که مستقیماً به امنیت جریان نقدی پروژه‌ها و کاهش ریسک لجستیکی مرتبط می‌شود.
۴. اکتشاف مشترک: استفاده از داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی و فناوری‌های اکتشاف پیشرفته برای کاهش ریسک حفاری در پروژه‌های جدید، به‌ویژه در مناطق مرزی عراق و ترکیه.

تحلیل استراتژیک

در سطح استراتژیک، این توافق چند پیام روشن دارد:

بیشتر در همین زمینه: محمدعلی مجد، مدیر حقوقی و قراردادهای هلدینگ تاپیکو شد

• تنوع‌بخشی جغرافیایی ترکیه: ترکیه به‌جای اتکا صرف به منابع داخلی محدود، در حال گسترش سبد دارایی‌های بالادستی خود در خارج از مرزهاست.
• کاهش وابستگی وارداتی: هر بشکه تولید خارجی که تحت مالکیت یا مدیریت TPAO باشد، به‌طور غیرمستقیم امنیت انرژی ترکیه را تقویت می‌کند.
• هم‌افزایی با شرکت‌های بین‌المللی: همکاری با BP به ترکیه امکان می‌دهد ریسک‌های مالی و فنی پروژه‌های بزرگ را با یک شریک دارای اعتبار جهانی تقسیم کند.
• تقویت نقش منطقه‌ای: تمرکز بر عراق، ترکیه را به بازیگری فعال‌تر در معادلات انرژی خاورمیانه تبدیل می‌کند.

تحلیل اجرایی

این تفاهم‌نامه را می‌توان یک گام اجرایی هوشمندانه برای TPAO دانست؛ زیرا به‌جای توسعه صرفاً داخلی، از مدل «Joint Development» استفاده می‌کند که در آن سرمایه، فناوری و ریسک بین دو طرف توزیع می‌شود. برای BP نیز این توافق به معنای دسترسی به فرصت‌های جدید در میادینی است که به دلیل پیچیدگی‌های سیاسی و عملیاتی، نیازمند شریک محلی معتبر هستند. در مجموع، این همکاری پتانسیل ایجاد جریان پایدار پروژه‌های بالادستی با بازده متوسط اما ریسک کنترل‌شده را دارد.

تحلیل سیاسی

از منظر سیاسی، این توافق نشان‌دهنده همگرایی منافع انرژی میان ترکیه و بریتانیا در منطقه‌ای است که همواره حساسیت ژئوپلیتیکی بالایی داشته است. حضور یک شرکت بزرگ غربی در پروژه‌های مشترک با TPAO در عراق، وزن سیاسی این پروژه‌ها را افزایش داده و احتمال حمایت دیپلماتیک از مسیرهای صادراتی و زیرساختی را تقویت می‌کند. همچنین این همکاری پیام روشنی از تمایل ترکیه برای ایفای نقش فعال‌تر در معادلات انرژی منطقه‌ای و کاهش آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های خارجی دارد.

همچنین در ادامه بخوانید؛ همکاری راهبردی ترکیه و شورون برای توسعه اکتشاف و تولید نفت و گاز