افزایش قیمت نفت با بازگشت ریسک عرضه خاورمیانه؛ بازار میان ژئوپلیتیک و داده‌های اقتصادی

به گزارش پتروشیمی ها؛ بر اساس تحلیل شرکت «زِیِه کپیتال مارکتس»، بازار نفت همچنان در حال قیمت‌گذاری برعدم قطعیت پیرامون تنگه هرمز، مسیرهای حمل‌ونقل، هزینه بیمه نفتکش‌ها و احتمال اختلال در صادرات فیزیکی نفت است.

در همین حال، داده‌های قوی‌تر اشتغال در آمریکا شامل افزایش ۱۷۲ هزار شغل و تثبیت نرخ بیکاری در سطح ۴.۳ درصد، از یک‌سو از تقاضای انرژی حمایت کرده اما از سوی دیگر نگرانی درباره سیاست‌های انقباضی و تقویت دلار را افزایش داده است.

مؤسسات مالی از جمله «ساکسو بانک» و بانک «اچ‌اس‌بی‌سی» نیز تأکید کرده‌اند که تنش‌های نظامی میان ایران و اسرائیل و محدودیت شدید در تنگه هرمز همچنان عامل اصلی حمایت از قیمت‌هاست، هرچند بازار تا حدی به شرایط موجود عادت کرده است.

در گزارش بانک «جی‌پی مورگان» نیز آمده است که با وجود ادامه اختلالات بزرگ عرضه، قیمت نفت در محدوده حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه تثبیت شده و بازار در حال جذب تدریجی شوک عرضه است.

تحلیل فنی

افزایش قیمت نفت در این مقطع بیش از آنکه ناشی از تغییر بنیادین در عرضه یا تقاضا باشد، نتیجه افزایش «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» است؛ یعنی بخشی از قیمت که بازار برای پوشش خطر اختلال عرضه پرداخت می‌کند.

بیشتر در همین زمینه: جناب اقای خضریان

عوامل کلیدی فنی بازار:

* کاهش یا محدودیت جدی جریان نفت از تنگه هرمز (حدود ۹۰ درصد کاهش تردد در برخی برآوردها)
* افزایش هزینه بیمه و حمل نفتکش‌ها
* رشد صادرات نفت از حوزه آتلانتیک به‌ویژه ایالات متحده برای جبران کمبود
* برداشت سریع از ذخایر تجاری و ذخایر راهبردی نفت (ذخایر اضطراری کشورها)

در سمت تقاضا، داده‌های اشتغال آمریکا نشان می‌دهد اقتصاد این کشور همچنان مقاوم است. افزایش اشتغال، تقاضای سوخت در بخش حمل‌ونقل، هواپیمایی و صنعت را حمایت می‌کند.

اما همزمان، تقویت دلار و افزایش بازدهی اوراق خزانه آمریکا باعث فشار نسبی بر قیمت نفت می‌شود، زیرا نفت برای خریداران غیر دلاری گران‌تر می‌شود.

تحلیل اجرایی (بینش مدیریتی)

بازار نفت در وضعیت «تعادل شکننده» قرار دارد؛ یعنی قیمت‌ها نه بر اساس کمبود واقعی عرضه، بلکه بر اساس مدیریت انتظارات و واکنش به ریسک‌ها تثبیت شده‌اند.

سه سازوکار اصلی تنظیم بازار در حال حاضر:

۱. کاهش شدید خرید چین و آزاد شدن بخشی از عرضه جهانی
2. افزایش صادرات آتلانتیک (به‌ویژه آمریکا) برای جبران کمبود
3. تخلیه سریع ذخایر نفتی و استراتژیک در کشورهای مصرف‌کننده

این سه عامل باعث شده‌اند کمبود فیزیکی شدید در قیمت‌ها منعکس نشود.

نکته مهم این است که تغییر رفتار مصرف نیز مشاهده می‌شود؛ از جمله کاهش تقاضا در بخش پتروشیمی، کاهش سفرهای کاری و افزایش بهره‌وری انرژی. این موضوع نشان می‌دهد کشش تقاضا نسبت به قیمت در حال افزایش است.

تحلیل استراتژیک

بازار نفت در حال تجربه یک تغییر ساختاری در نحوه واکنش به شوک‌های ژئوپلیتیکی است. برخلاف دوره‌های گذشته، شوک عرضه به سرعت به بحران قیمتی پایدار تبدیل نمی‌شود، زیرا:

* انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین انرژی افزایش یافته است
* تجارت جهانی نفت مسیرهای جایگزین بیشتری دارد
* مصرف انرژی در اقتصادهای بزرگ نسبت به قیمت حساس‌تر شده است

با این حال، ریسک اصلی در افق میان‌مدت همچنان پابرجاست: اگر اختلال در تنگه هرمز طولانی شود، تخلیه ذخایر ادامه یابد و ظرفیت جایگزین محدود بماند، بازار می‌تواند وارد فاز کمبود واقعی شود.

در سناریوی معکوس (بازگشایی تدریجی مسیرهای صادراتی)، بازار با خطر مازاد عرضه پس از دوره بحران مواجه خواهد شد؛ به‌ویژه با ورود همزمان نفت اوپک‌پلاس و تولید نفت شیل آمریکا.

تحلیل سیاسی

تنش‌های نظامی میان ایران و اسرائیل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرهای ژئوپلیتیکی بازار انرژی، همچنان در حال شکل‌دهی به انتظارات قیمتی است. بازارها در حال حاضر نه بر اساس صلح یا جنگ قطعی، بلکه بر اساس «سناریوی تنش کنترل‌شده» قیمت‌گذاری می‌شوند.

از سوی دیگر، رقابت قدرت‌های بزرگ برای تضمین امنیت انرژی باعث شده جریان‌های صادراتی به سمت مسیرهای جایگزین (به‌ویژه آتلانتیک) تقویت شود و وابستگی به مسیرهای سنتی کاهش یابد.

در مجموع، نفت در حال حاضر بیش از آنکه تحت تأثیر اقتصاد صرف باشد، در چارچوب یک «بازار امنیتی‌شده» معامله می‌شود؛ بازاری که در آن تصمیمات سیاسی و نظامی نقش تعیین‌کننده‌تری از متغیرهای کلاسیک عرضه و تقاضا دارند.

همچنین بخوانید؛ اقتصاد جهانی در آستانه شوک نفتی؛ هر جهش قیمتی می‌تواند بحران‌ساز شود