به گزارش پتروشیمی‌ها |ذخایر جهانی نفت از ابتدای سال تاکنون حدود ۴۰۰ میلیون بشکه کاهش یافته و انتظار می‌رود تا پایان سال نیز روند برداشت از ذخایر ادامه پیدا کند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا اکنون میانگین قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ را حدود ۹۱ دلار در هر بشکه پیش‌بینی می‌کند که تقریباً ۵ درصد بالاتر از برآورد قبلی است. پیش‌بینی قیمت نفت شاخص آمریکا، وست‌تگزاس اینترمدیت، نیز به ۸۴.۶۵ دلار افزایش یافته است.

در ماه اوت، میزان تولید نفت متوقف‌شده در خاورمیانه به حدود ۶.۷ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالی که این رقم در ژوئیه ۵ میلیون بشکه در روز بود. اداره اطلاعات انرژی انتظار دارد میانگین تولید متوقف‌شده در سه‌ماهه چهارم سال حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز باشد.

با وجود انتظار برای افزایش تدریجی جریان نفت از طریق تنگه هرمز و استفاده بیشتر از مسیرهای جایگزین و انتقال کشتی‌به‌کشتی، این نهاد معتقد است محدودیت‌های عرضه و تجارت نفت خاورمیانه تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و بخش عمده تولید و جریان تجاری منطقه تا سه‌ماهه دوم ۲۰۲۷ به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت.

نکته مهم این است که گزارش اداره اطلاعات انرژی در ۳ سپتامبر نهایی شده و تشدید تنش‌های چند روز اخیر را دربر نمی‌گیرد. به همین دلیل، قیمت برنت پس از انتشار گزارش در بازار برای مدتی بالاتر از ۱۰۰ دلار قرار گرفته است.

تحلیل فنی

مهم‌ترین نکته این گزارش، تغییر ماهیت بحران از یک اختلال روزانه در عرضه به یک فرسایش مستمر ذخایر جهانی است.

کاهش ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای ذخایر در سال جاری، از نظر بازار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ذخایر در واقع نقش ضربه‌گیر بین عرضه و تقاضا را ایفا می‌کنند. هنگامی که عرضه مختل می‌شود، بازار ابتدا از ذخایر برداشت می‌کند. اما اگر برداشت از ذخایر برای چند فصل ادامه یابد، توان بازار برای جذب شوک‌های جدید کاهش پیدا می‌کند و حساسیت قیمت نسبت به هر اختلال اضافی افزایش می‌یابد.

اداره اطلاعات انرژی برآورد می‌کند ذخایر جهانی در سه‌ماهه دوم سال به‌طور متوسط روزانه ۳.۹ میلیون بشکه کاهش یافته و در سه‌ماهه سوم نیز حدود ۳ میلیون بشکه در روز و در سه‌ماهه چهارم حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت.

بنابراین، مسئله صرفاً کمبود فیزیکی نفت نیست؛ بلکه کاهش حاشیه اطمینان بازار نیز اهمیت پیدا کرده است.

از سوی دیگر، عرضه نفت خاورمیانه به‌طور کامل از بین نرفته است. افزایش تدریجی عبور نفت از تنگه هرمز، استفاده از انتقال کشتی‌به‌کشتی، مسیرهای خط لوله‌ای و زمینی جایگزین و افزایش تدریجی جریان صادرات می‌تواند بخشی از کسری را جبران کند. اما این مسیرها هزینه، زمان و ریسک بیشتری دارند و ظرفیت آن‌ها نیز محدود است.

در نتیجه، بازار وارد وضعیتی شده که در آن هر بشکه نفت قابل انتقال اهمیت بیشتری پیدا کرده و قابلیت اتکای مسیر صادراتی تقریباً به اندازه ظرفیت تولید اهمیت دارد.

یک نکته فنی دیگر، وضعیت فرآورده‌هاست. اداره اطلاعات انرژی انتظار دارد ذخایر سوخت‌های تقطیری آمریکا، عمدتاً گازوئیل، در سپتامبر به زیر ۱۰۰ میلیون بشکه برسد و برای مدتی پایین‌تر از کمینه پنج‌ساله باقی بماند. این موضوع نشان می‌دهد فشار بازار فقط در بخش نفت خام نیست و به زنجیره پالایش و فرآورده‌ها نیز منتقل شده است.

تحلیل استراتژیک

اهمیت اصلی گزارش در این است که اداره اطلاعات انرژی، بحران را یک شوک کوتاه‌مدت تلقی نمی‌کند.

سناریوی پایه این نهاد آن است که محدودیت صادرات نفت خاورمیانه تا پایان ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد و بازگشت عمده تولید و جریان تجارت به شرایط عادی تا سه‌ماهه دوم ۲۰۲۷ طول بکشد.

در چنین شرایطی، بازار نفت از مدل «کمبود موقت عرضه» به سمت مدل مدیریت ذخایر و ریسک تداوم عرضه حرکت می‌کند.

همزمان، تفاوت میان قیمت کوتاه‌مدت و میانگین سالانه اهمیت زیادی دارد. اداره اطلاعات انرژی قیمت برنت را برای نیمه دوم ۲۰۲۶ حدود ۹۰ دلار برآورد کرده، اما انتظار دارد با بازگشت تولید و بازسازی ذخایر، قیمت به‌تدریج کاهش یافته و میانگین سال ۲۰۲۷ به حدود ۷۴ دلار برسد.

این یعنی سناریوی پایه این نهاد همچنان بازگشت تدریجی بازار به تعادل است، نه ورود دائمی نفت به یک دوره قیمت بسیار بالا.

با این حال، مسیر رسیدن به این تعادل می‌تواند بسیار پرنوسان باشد. خود اداره اطلاعات انرژی نیز تأکید کرده که تغییرات جریان نفت از تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین می‌تواند نوسانات کوتاه‌مدت قیمت را بسیار بیشتر از آنچه در میانگین‌های پیش‌بینی‌شده منعکس می‌شود، کند.

تحلیل اگزکیوتیو

پیام کلیدی گزارش را می‌توان در پنج نکته خلاصه کرد:

۱. ذخایر جهانی در حال تبدیل شدن به مهم‌ترین متغیر بازار نفت هستند. کاهش حدود ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای ذخایر نشان می‌دهد بازار تاکنون بخش مهمی از شوک عرضه را از طریق برداشت از موجودی‌ها جذب کرده است.

۲. اختلال عرضه هنوز پایان نیافته است. اداره اطلاعات انرژی برای سه‌ماهه چهارم میانگین ۵.۷ میلیون بشکه در روز تولید متوقف‌شده را در نظر گرفته است.

۳. قیمت‌های بالا الزاماً به معنای کمبود دائمی نفت نیستند. در سناریوی پایه، افزایش تدریجی تولید و بازسازی ذخایر در سال ۲۰۲۷ باید فشار نزولی بر قیمت وارد کند.

۴. ریسک اصلی کوتاه‌مدت، تداوم یا تشدید اختلال در مسیرهای صادراتی است. حتی اگر ظرفیت تولید وجود داشته باشد، محدودیت در حمل‌ونقل می‌تواند عرضه قابل دسترس بازار را کاهش دهد.

۵. بازار فرآورده‌ها نیز تحت فشار قرار گرفته است. کاهش ذخایر گازوئیل و تداوم محدودیت عرضه می‌تواند حاشیه سود پالایشگاه‌ها و قیمت فرآورده‌ها را مستقل از نفت خام تحت تأثیر قرار دهد.

ارزیابی سیاسی و ژئوپلیتیکی

این گزارش یک نکته مهم درباره بازار انرژی را برجسته می‌کند: امنیت انرژی فقط به میزان تولید نفت وابسته نیست؛ امنیت مسیرهای صادراتی و قابلیت اطمینان زیرساخت‌های انتقال نیز جزئی از عرضه مؤثر جهانی است.

تنگه هرمز و باب‌المندب در این وضعیت همزمان اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. حملات به صادرات عربستان از مسیر باب‌المندب، کاهش خروج محموله‌ها از بندر ینبع و نیاز به استفاده از مسیرهای طولانی‌تر یا انتقال کشتی‌به‌کشتی، نشان می‌دهد که اختلال در یک مسیر می‌تواند اثر خود را از طریق مسیرهای جایگزین به کل زنجیره عرضه منتقل کند.

از منظر بازار، مهم‌ترین پیام این تحول آن است که ریسک ژئوپلیتیکی اکنون مستقیماً به موجودی فیزیکی نفت تبدیل شده است؛ یعنی هرچه بحران طولانی‌تر شود، ظرفیت جذب شوک جدید توسط ذخایر کمتر و واکنش قیمت به رخدادهای بعدی شدیدتر خواهد شد.

در مجموع، گزارش جدید اداره اطلاعات انرژی نشان می‌دهد بازار نفت در نیمه دوم ۲۰۲۶ در وضعیت عرضه محدود، ذخایر نزولی و نوسان بالا قرار دارد؛ اما سناریوی پایه برای ۲۰۲۷ همچنان بر بازگشت تدریجی تولید، بازسازی ذخایر و کاهش قیمت‌ها استوار است. فاصله میان این دو وضعیت، مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده رفتار بازار نفت در ماه‌های پیش‌رو خواهد بود.

همچنین بخوانید: مهتاب سرخیل مدیرکل ارتباطات شرکت ملی پست شد

Rate this post