به گفته کارشناسان، هر زمان که حدود صد میلیون بشکه نفت در دریا به‌صورت شناور ذخیره شود، معادل جذب دو درصد از کل ظرفیت ناوگان جهانی VLCC است. این کاهش در عرضه کشتی‌های آماده حمل، باعث افزایش سریع نرخ کرایه‌ها می‌شود.

آخرین بار که چنین وضعیتی رخ داد، در سال ۲۰۲۰ و در دوران اوج همه‌گیری کرونا بود؛ زمانی که بازار نفت با مازاد عرضه مواجه و نگهداری نفت روی کشتی‌ها به‌صرفه شده بود. اکنون نیز نشانه‌های مشابهی از شکل‌گیری دوباره همان الگو دیده می‌شود، اما با تفاوت‌هایی در ساختار بازار و عوامل سیاسی مؤثر بر تجارت نفت.

تحلیل فنی

• اثر مستقیم ذخیره‌سازی شناور: هرچه نفت بیشتری روی آب باقی بماند، کشتی‌های کمتری برای حمل محموله‌های جدید در دسترس خواهند بود. در نتیجه عرضه مؤثر ناوگان کاهش یافته و نرخ‌ها بالا می‌رود.

• ظرفیت در دسترس ناوگان VLCC: بخش زیادی از کشتی‌ها تحت قراردادهای بلندمدت هستند و تنها بخشی از ناوگان برای معاملات روزبازار (spot) آزاد است. همین امر باعث می‌شود حتی افزایش کوچک ذخیره‌سازی شناور، تأثیر قابل‌توجهی بر نرخ‌ها داشته باشد.

• چالش‌های عملیاتی: ذخیره‌سازی طولانی‌مدت نفت روی کشتی خطراتی همچون افت کیفیت، نیاز به شست‌وشوی مکرر مخازن، افزایش هزینه بیمه و بازرسی‌های ایمنی را در پی دارد. این هزینه‌ها ممکن است بخشی از سود افزایش نرخ‌ها را جذب کند، اما در شرایط فعلی هنوز ذخیره‌سازی از نظر اقتصادی جذاب به نظر می‌رسد.

بیشتر در همین زمینه: تقدیر از رانندگان برتر پالایش گاز هویزه خلیج‌فارس

تحلیل استراتژیک

• فرصت درآمد برای مالکان کشتی: اگر روند ذخیره‌سازی تقویت شود، مالکان می‌توانند از افزایش نرخ‌های اسپات بهره‌مند شوند و از کشتی‌های خود به‌عنوان «انبار شناور» برای قراردادهای چند هفته‌ای یا چندماهه استفاده کنند.

• چرخه نوسانی بازار: با افزایش بیش از حد ذخیره‌سازی، در نهایت حجم زیادی نفت به‌صورت هم‌زمان آزاد خواهد شد و باعث افت نرخ‌ها می‌شود. بازار VLCC همواره مستعد چنین چرخه‌های سریع صعود و سقوط است.

• تأثیر بر سرمایه‌گذاری و ارزش ناوگان: چشم‌انداز سودهای بالا باعث افزایش قیمت بازار کشتی‌ها و رونق معاملات دست‌دوم می‌شود، اما اگر نرخ‌ها ناگهان کاهش یابند، ارزش دارایی شرکت‌ها به سرعت افت خواهد کرد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• برای مالکان و مدیران ناوگان: باید قابلیت فنی کشتی‌ها برای نگهداری بلندمدت نفت بررسی شود. پاک‌سازی مخازن، بیمه، و ایمنی مهم‌ترین عوامل تصمیم‌گیری هستند. انعقاد قراردادهای کوتاه‌مدت برای ذخیره‌سازی موقت می‌تواند گزینه‌ای سودآور و کم‌ریسک باشد.

• برای مدیران عملیاتی: آماده‌سازی دستورالعمل‌های کنترل کیفیت نفت، پایش دوره‌ای دما و فشار مخازن، و تنظیم مجدد بیمه‌نامه‌ها ضروری است. این اقدامات باید پیش از ورود رسمی به بازار ذخیره‌سازی انجام شود.

• برای سرمایه‌گذاران: ورود تدریجی توصیه می‌شود. به‌جای سرمایه‌گذاری سنگین و فوری، اجرای چند پروژه آزمایشی در مقیاس محدود منطقی‌تر است تا میزان سود واقعی و پایداری نرخ‌ها سنجیده شود.

تحلیل سیاسی

در کنار عوامل اقتصادی، شرایط ژئوپلیتیک نیز در تحریک بازار ذخیره‌سازی نقش مهمی دارد. تحریم‌های نفتی علیه برخی کشورها، تأخیر در تحویل محموله‌های تحریمی در آسیا، و افزایش ریسک‌های دریایی در مسیرهای خلیج فارس و دریای چین جنوبی، همگی باعث می‌شوند نفت مدت بیشتری «روی آب» بماند.

در نتیجه، تصمیمات سیاسی و تحریم‌ها عملاً همان اثری را دارند که ذخیره‌سازی اختیاری ایجاد می‌کند: کاهش عرضه مؤثر کشتی و افزایش نرخ‌های کرایه.

جمع‌بندی مدیریتی (Executive Summary)

رشد ذخیره‌سازی شناور بار دیگر به‌عنوان موتور اصلی افزایش نرخ‌های نفتکش‌های VLCC مطرح شده است. در شرایطی که بازار جهانی نفت میان رکود تقاضا و مازاد عرضه در نوسان است، هر افزایش در ذخیره‌سازی می‌تواند عرضه ناوگان را کاهش دهد و نرخ‌ها را به سطوح بی‌سابقه برساند.

اگر این روند تثبیت شود، نرخ‌های روزانه VLCC ممکن است از مرز ۲۰۰ هزار دلار عبور کند — اما این فرصت، موقتی و پرنوسان است. بهترین رویکرد، ورود تدریجی، ارزیابی مستمر ریسک، و بهره‌گیری از قراردادهای کوتاه‌مدت با پوشش بیمه‌ای کامل است.