در کنار این عوامل، یک تحول ساختاری بی‌سابقه در مالکیت ناوگان شکل گرفته است: گروه کره‌ای Sinokor و شبکه‌ای از سرمایه‌گذاران مرتبط با MSC Mediterranean Shipping Company کنترل حدود ۱۲۰ فروند VLCC را به دست گرفته‌اند؛ یعنی نزدیک به یک‌سوم ناوگان قابل معامله و غیرتحریمی بازار. این تمرکز باعث شده نرخ‌های روزانه به بیش از ۱۲۰ هزار دلار برسد و طی یک ماه چهار برابر شود.

تحلیل فنی

۱. کاهش عرضه مؤثر ناوگان
بخشی از کشتی‌ها وارد «Shadow Fleet» شده‌اند و بخشی دیگر در چارترهای بلندمدت قفل شده‌اند؛ بنابراین ناوگان واقعی در دسترس بازار Spot بسیار کمتر از ظرفیت اسمی است.
۲. افزایش طول مسیرها (Ton-Mile Effect)
جایگزینی نفت روسیه با محموله‌های خاورمیانه و آمریکا برای چین و شرق آسیا، میانگین مسافت حمل را افزایش داده و تقاضای مؤثر برای کشتی را بالا برده است.
۳. تمرکز مالکیت و قدرت قیمت‌گذاری
تجمیع حدود ۱۲۰ VLCC در دست یک گروه هماهنگ، امکان «نگه‌داشت کشتی» و جلوگیری از افت نرخ‌ها را فراهم کرده و عملاً یک کف قیمتی مصنوعی در بازار ایجاد نموده است.
۴. افزایش نرخ چارتر زمانی (Time Charter)
نرخ چارتر یک‌ساله طی دو ماه ۲۰٪ رشد کرده که نشان‌دهنده انتقال انتظارات تورمی بازار از کوتاه‌مدت به میان‌مدت است.

تحلیل استراتژیک

۱. گذار از بازار رقابتی به بازار الیگوپولی
بازار VLCC عملاً از ساختار پراکنده سنتی به سمت الیگوپولی با چند بازیگر مسلط حرکت کرده است؛ مشابه تحولاتی که در بازار کانتینری طی دهه گذشته رخ داد.
۲. افزایش ریسک برای چارترکنندگان
شرکت‌های بازرگانی نفت و پالایشگران با بازاری مواجه‌اند که امکان چانه‌زنی در آن کاهش یافته و نوسانات قیمتی شدیدتر شده است.
۳. تقویت جذابیت سرمایه‌گذاری در تانکر
بازدهی بالا، نرخ‌های سه‌رقمی روزانه و دیدگاه صعودی میان‌مدت، سرمایه‌های مالی را دوباره به سمت خرید و اجاره ناوگان VLCC سوق داده است.
۴. احتمال تسریع سفارش ساخت کشتی جدید
در صورت تداوم نرخ‌ها، فشار برای سفارش کشتی‌های جدید در یاردهای آسیایی افزایش می‌یابد، هرچند تحویل عملی آن‌ها حداقل ۲ تا ۳ سال زمان می‌برد.

تحلیل اجرایی

• بازار VLCC وارد فاز «کنترل عرضه فعال» شده است؛ یعنی نرخ‌ها نه فقط تابع عرضه و تقاضا، بلکه تابع تصمیم‌های هماهنگ چند مالک بزرگ است.
• توان این بازیگران در عقب نگه‌داشتن کشتی‌ها، انتظارات بازار را تغییر داده و سایر مالکان را نیز به رفتار مشابه تشویق کرده است.
• نتیجه عملی: نرخ‌های بالا پایدارتر از چرخه‌های قبلی خواهند بود و افت‌های مقطعی سریعاً با موج جدید تقاضا و محدودیت عرضه جبران می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: خروج شل از میدان نفتی ال‌عمر سوریه؛ بازآرایی بازیگران بین‌المللی انرژی

تحلیل سیاسی

• تحریم روسیه و تغییر مسیر تجارت جهانی نفت، عملاً ژئوپلیتیک را به محرک اصلی بازار حمل تبدیل کرده است.
• سیاست‌های جدید آمریکا در قبال ونزوئلا نیز باعث افزایش تقاضا برای کشتی‌های «قانونی و غیرتحریمی» شده و فشار بیشتری بر ناوگان شفاف وارد کرده است.
• در مجموع، حمل نفت به حوزه‌ای تبدیل شده که تصمیمات سیاسی مستقیماً و بدون واسطه، بر نرخ‌های روزانه بازار اثر می‌گذارند؛ نه در افق سالانه، بلکه در مقیاس هفتگی و حتی روزانه.

همچنین در ادامه بخوانید؛ لغزش قیمت نفت؛ مذاکرات ایران، انسداد مسیرهای روسیه و بحران VLCCها بازار را به‌هم ریخت.