این تصمیم شامل سازوکارهای جدید برای رهگیری منشأ، جلوگیری از دور زدن تحریم‌ها و الزام به ارائه اطلاعات دقیق در خصوص کشور تولیدکننده است. کلیه واردات نفت روسیه نیز تا سال ۲۰۲۷ پایان خواهد یافت.

بسته تحریمی نوزدهم اتحادیه فشارها بر شرکت‌های بزرگ روسیه، به‌ویژه روسنفت و لوک‌اویل، همچنین ناوگان سایه و بخش LNG را افزایش داده است.

درآمد ماهانه روسیه از صادرات انرژی به اروپا که در ابتدای جنگ اوکراین بیش از ۱۲ میلیارد یورو بود، به حدود ۱.۵ میلیارد یورو کاهش یافته است. همزمان، اقدام اروپا در هدف قرار دادن شرکت‌ها و تأمین‌کنندگان چینی نشانگر گذار از تحریم‌های کلاسیک به سازوکارهای کنترل زنجیره تأمین است.

وابستگی دیرینه اروپا به گاز روسیه، به‌ویژه نقش آلمان در سه دهه گذشته، نقطه آغاز این تغییر بزرگ بود. پس از تأمین منابع جایگزین توسط آمریکا، آلمان به تدریج به صف تشدید تحریم‌ها پیوست و اکنون مسیر «استقلال انرژی» به عنوان سیاست پایدار قاره تعریف شده است.

تحریم‌ها باعث کاهش نفوذ نفتی روسیه در خاورمیانه نیز شده است. لوک‌اویل از میدان عظیم West Qurna ۲ و Block ۱۰ در عراق عقب نشست و روسنفت سهم خود در شرکت خط لوله کردستان را از ۶۰ به ۴۹ درصد کاهش داد. این تغییر به افزایش میدان برای شرکت‌های غربی در عراق و کردستان منجر می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: گزارش فعالیت ماهانه منتهی به شهریور ۱۴۰۴ شیران منتشر شد

همزمان، اقدامات جدید اروپا علیه بازیگران چینی، پالایشگاه‌ها، تریدرهای نفت و مواد اولیه حساس در کشورهای ثالث نیز تصویب شده است. هدف، قطع حمایت فناورانه و صنعتی از روسیه در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، داده‌های ژئواسپیشال و مواد حیاتی برای صنایع نظامی است.

تحلیل فنی

۱. مرحله‌بندی قطع واردات
برنامه زمان‌بندی شده اتحادیه اروپا، امکان مدیریت انبار، ظرفیت پایانه‌ها، قراردادهای جدید و زیرساخت انتقال را فراهم می‌کند.

LNG: پایان ۲۰۲۶
گاز خط لوله: پایان Q۳ ۲۰۲۷
قراردادهای کوتاه‌مدت: محدودیت‌های زودهنگام
قراردادهای بلندمدت: پایان ۲۰۲۷

۲. سازوکار ضد دور زدن
اتحادیه اروپا از یک «تحریم اعلامی» به «تحریم قابل رهگیری» تغییر وضعیت داده است.

الزام به اعلام منشأ تولید
محدودیت حجمی بر پایه قراردادهای تاریخی
همکاری با ACER، OLAF و EPPO
این سازوکارها جلوی ورود گاز روسی از طریق کشورهای واسط را خواهد گرفت.

۳. تحریم‌های بخش انرژی روسیه
برای نخستین‌بار، دو شرکت اصلی روسیه (Rosneft، Lukoil) به عنوان هدف مستقیم تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. صادرات مشترک آن‌ها حدود ۳.۱ میلیون بشکه در روز است. این اقدام اثرگذارتر از تحریم‌های قبلی بر شرکت‌های پایین‌دستی است.

۴. هدف‌گیری بازیگران چینی
این تحول مهم است: تحریم انرژی روسیه اکنون به حوزه فناوری و زنجیره تأمین نیز توسعه یافته است. کنترل صادرات مرتبط با AI، داده ژئواسپیشال و مواد اولیه به عنوان اهرم فشار جدید استفاده می‌شود.

تحلیل استراتژیک

۱. گذار اروپا از اقتصاد به امنیت
این تصمیم صرفاً اقتصادی نیست، بلکه انتخابی امنیتی است. اروپا از وابستگی به روسیه، که ابزار فشار سیاسی و اقتصادی بود، فاصله گرفته است. اکنون انرژی به بخشی از دکترین امنیتی تبدیل شده است.

۲. کاهش نفوذ روسیه در خاورمیانه
خروج لوک‌اویل و کاهش سهم روسنفت در KPC کاهش مستقیم توان روسیه برای اعمال نفوذ در عراق و کردستان است و فضای ژئوپلیتیک را برای شرکت‌های غربی باز می‌کند.

۳. پیام به چین
اتحادیه اروپا به طور شفاف نشان می‌دهد که هرگونه حمایت از صنایع نظامی روسیه هزینه خواهد داشت. این، گذار از تحریم اولیه به کنترل زنجیره جهانی است.

۴. هم‌راستایی کامل با آمریکا
محور آتلانتیکی در حوزه انرژی، فناوری و امنیت تقویت شده است. از منظر ایالات متحده، اروپا اکنون «بازیگر هم‌سو» در راهبرد مهار روسیه و مدیریت رقابت چین است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

۱. فرصت‌های بازار LNG
افزایش تقاضا برای LNG پایدار، فرصت‌های بزرگی برای تأمین‌کنندگان آمریکا، قطر و شرق مدیترانه ایجاد می‌کند. ظرفیت ترمینال‌ها، ذخیره‌سازی و قراردادهای میان‌مدت اکنون کلیدی است.

۲. خطر پروژه‌ای و زیرساختی
تاخیر در توسعه پایانه‌های LNG، خطوط انتقال و ذخیره‌سازی، می‌تواند فشار قیمتی و نوسان ایجاد کند. زمان‌بندی حیاتی است.

۳. بازار نفت و ناوگان سایه
فشار تحریم‌ها مسیر صادرات روسیه را بیشتر به سمت آسیا سوق می‌دهد. ناوگان سایه با ریسک‌های بیمه، امنیتی و تحریمی بالاتر مواجه خواهد شد.

۴. فضای عراق و کردستان
کاهش حضور روسیه، میدان رقابت در پروژه‌های نفتی، زیرساخت لوله، و قراردادهای مشارکت را برای شرکت‌های غربی باز می‌کند.

تحلیل سیاسی

اروپا از «محاسبه هزینه–فایده اقتصادی» عبور کرده و به «محاسبه امنیتی» رسیده است. انرژی اکنون در قلب راهبرد دفاعی اروپا قرار دارد. به طور نمادین، این تصمیم پایان دوره نفوذ روسیه بر سیاست اروپا از طریق انرژی است.

همچنین، ورود چین به دایره تحریم‌ها و کنترل تکنولوژی نشانگر شکل‌گیری «معماری امنیتی جدید» است که انرژی، فناوری، زنجیره تأمین و سیاست خارجی را یکپارچه می‌کند. اروپا قصد بازگشت به وضعیت قبل را ندارد.

همچنین در ادامه بخوانید؛موضع قاطع ژاپن در حفظ واردات انرژی از روسیه