نمونه شاخص آن پروژه عظیم تولید هیدروژن سبز و آمونیاک در صحرای آتاکامای شیلی (INNA) است که پس از اعتراض گسترده جامعه علمی و به‌ویژه منجمان، لغو شد.

این پروژه قرار بود در فاصله کمتر از پنج کیلومتری رصدخانه پارانال (یکی از مهم‌ترین مراکز نجومی جهان) اجرا شود و طبق مطالعات رسمی، آلودگی نوری را دست‌کم ۳۵ درصد افزایش دهد و حتی باعث آشفتگی‌های جوی شود. با توجه به اینکه حدود ۸۰ درصد سطح زمین هم‌اکنون تحت تأثیر آلودگی نوری قرار دارد، چنین مناطق تاریکی به‌شدت کمیاب شده‌اند.

نویسنده نتیجه می‌گیرد که آینده گذار انرژی نه فقط به فناوری، بلکه به «سازش مکانی و اجتماعی» بستگی دارد: جایی که پروژه‌های تجدیدپذیر باید همزمان با حفاظت از محیط زیست، جوامع محلی و اکوسیستم‌ها طراحی و جانمایی شوند.

تحلیل فنی

از منظر فنی، چالش اصلی در پروژه‌های عظیم تجدیدپذیر، تراکم فضایی فناوری است. نیروگاه‌های خورشیدی و بادی برای دستیابی به مقیاس اقتصادی، نیازمند هزاران هکتار زمین پیوسته هستند. این موضوع سه پیامد فنی کلیدی ایجاد می‌کند:
۱. تعارض کاربری زمین (Land Use Conflict):
زمین‌های مناسب برای انرژی تجدیدپذیر اغلب همان زمین‌هایی هستند که برای کشاورزی، حفاظت زیست‌محیطی یا فعالیت‌های علمی حیاتی‌اند.
۲. آلودگی نوری و زیست‌محیطی:
برخلاف تصور عمومی، انرژی سبز الزاماً «بی‌اثر زیست‌محیطی» نیست. زیرساخت‌های گسترده، شبکه روشنایی، جاده‌های دسترسی و تأسیسات جانبی، اثرات ثانویه جدی بر تنوع زیستی و چرخه‌های طبیعی دارند.
۳. محدودیت توسعه افقی:
در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، تقریباً تمامی مناطق مناسب یا قبلاً اشغال شده‌اند یا با مقاومت اجتماعی مواجه‌اند؛ بنابراین رشد افقی پروژه‌ها به سقف عملیاتی نزدیک شده است.

از دید مهندسی سیستم انرژی، این وضعیت ضرورت حرکت به سمت مدل‌های ترکیبی را تقویت می‌کند: ترکیب تولید متمرکز با تولید پراکنده، استفاده از زیرساخت‌های موجود، و افزایش بهره‌وری به‌جای صرفاً افزایش ظرفیت اسمی.

بیشتر در همین زمینه: اکسون، همچون شورون، به دنبال خرید دارایی‌های جهانی لوک‌اویل است

تحلیل استراتژیک

در سطح کلان، مقاله نشان می‌دهد که گذار انرژی وارد مرحله‌ای شده که می‌توان آن را «بحران مکان» نامید. یعنی مشکل اصلی دیگر فقط سرمایه یا فناوری نیست، بلکه پذیرش اجتماعی و ظرفیت فضایی است.

سه پیام استراتژیک اصلی قابل استخراج است:
۱. گذار انرژی یک مسئله اجتماعی است، نه صرفاً فناورانه.
مخالفت جوامع محلی (NIMBYism) به متغیر تعیین‌کننده در زمان‌بندی و حتی بقای پروژه‌ها تبدیل شده است.
۲. رقابت بین اهداف سبز.
حفاظت از تنوع زیستی، میراث علمی (مانند رصدخانه‌ها) و سلامت اکوسیستم‌ها خود بخشی از دستورکار محیط‌زیستی‌اند و گاه مستقیماً در تضاد با پروژه‌های تجدیدپذیر قرار می‌گیرند.
۳. انتقال بحران از شمال به جنوب.
بسیاری از پروژه‌های عظیم به کشورهای در حال توسعه منتقل شده‌اند؛ جایی که زمین ارزان‌تر است اما هزینه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی سنگین‌تر بر دوش جوامع محلی می‌افتد.

در نتیجه، استراتژی آینده انرژی باید از «منطق توسعه حداکثری» به «منطق بهینه‌سازی چندهدفه» تغییر جهت دهد.

تحلیل اجرایی

از منظر اجرایی، پیام اصلی مقاله این است که موفقیت پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر دیگر به سرعت ساخت یا حجم سرمایه‌گذاری وابسته نیست، بلکه به کیفیت فرآیند تصمیم‌گیری مکانی بستگی دارد.

سه درس اجرایی کلیدی:
۱. جانمایی هوشمند (Smart Siting):
انتخاب مکان باید از ابتدا مبتنی بر ارزیابی چندبعدی باشد: فنی، زیست‌محیطی، اجتماعی و حتی فرهنگی.
۲. مشارکت ذی‌نفعان پیش از طراحی نهایی:
تجربه شیلی نشان داد که نادیده‌گرفتن جامعه علمی و محلی می‌تواند حتی پیشرفته‌ترین پروژه‌ها را متوقف کند.
۳. انعطاف‌پذیری طراحی پروژه‌ها:
پیشنهاد ساده‌ای مانند جابه‌جایی پروژه به فاصله ۵۰ کیلومتری می‌توانست از شکست کامل جلوگیری کند؛ یعنی بسیاری از تعارض‌ها نه ماهیت فناورانه بلکه ماهیت مدیریتی دارند.

به‌طور خلاصه، گذار انرژی در فاز جدید خود بیش از آنکه مسئله «ساخت نیروگاه» باشد، مسئله «حکمرانی فضا» است.

تحلیل سیاسی

در بعد سیاسی، این روند نشانه‌ای از تغییر توازن قدرت در سیاست انرژی است. دولت‌ها دیگر نمی‌توانند پروژه‌های سبز را صرفاً با برچسب «ضرورت اقلیمی» پیش ببرند. مشروعیت سیاسی این پروژه‌ها وابسته به توانایی آن‌ها در ایجاد ائتلاف اجتماعی پایدار میان دولت، بخش خصوصی، جامعه مدنی و نهادهای علمی است.

به بیان دیگر، انرژی تجدیدپذیر از یک پروژه تکنوکراتیک به یک پروژه سیاسی – اجتماعی تمام‌عیار تبدیل شده است؛ جایی که مخالفت‌های محلی می‌تواند همان‌قدر تعیین‌کننده باشد که توافق‌های بین‌المللی اقلیمی

همچنین در ادامه بخوانید؛ بریتانیا یک‌بار دیگر در توسعه انرژی بادی سرمایه‌گذاری کرد و اروپا برنامه شبکه مشترک انرژی پاک را کلید زد