این توافق در ادامه قرارداد بزرگ‌تر و بلندمدتی است که مصر ماه گذشته با اسرائیل امضا کرد؛ قراردادی به ارزش ۳۵ میلیارد دلار که بر اساس آن، ۱۳۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از میدان عظیم لویاتان در مدیترانه با قیمت ثابت به مصر صادر خواهد شد.

واردات گاز مصر از اسرائیل در سال گذشته به رکورد تاریخی ۹۸۱ میلیون مترمکعب رسید که نسبت به سال قبل ۱۸.۲ درصد افزایش داشته و حدود ۲۰ درصد کل واردات گاز مصر را تشکیل می‌دهد. مقامات مصری اعلام کرده‌اند که توافق با قطر علاوه بر تأمین برق در اوج مصرف تابستانی، جایگاه مصر را به‌عنوان هاب منطقه‌ای تجارت گاز تقویت خواهد کرد.

تحلیل فنی

افت تولید گاز مصر ریشه‌ای کاملاً فنی دارد:
تولید گاز این کشور در سال ۲۰۲۱ به اوج حدود ۶.۶ میلیارد فوت مکعب در روز رسید، اما تا سال گذشته به کمتر از ۵ میلیارد فوت مکعب در روز کاهش یافت.
عامل اصلی این افت، افت طبیعی فشار و دبی در میادین بالغ است؛ به‌ویژه میدان ظهر (Zohr) که به‌تنهایی حدود ۴۰ درصد تولید گاز مصر را تأمین می‌کند.
میدان ظهر که در سال ۲۰۱۵ کشف و از ۲۰۱۸ وارد مدار شد، تولید خود را از ۲۵۰ میلیون فوت مکعب در روز به اوج ۲.۷ میلیارد فوت مکعب در روز رساند، اما اکنون وارد فاز افت طبیعی شده است.

از منظر مهندسی مخزن، این روند نشان می‌دهد که حتی میادین بزرگ و نسبتاً جوان نیز در صورت‌عدم اجرای به‌موقع پروژه‌های افزایش ضریب بازیافت (EOR) و حفاری‌های تکمیلی، به‌سرعت با کاهش تولید مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، LNG وارداتی نقش «سوپاپ اطمینان» برای پایداری شبکه برق ایفا می‌کند.

تحلیل استراتژیک

راهبرد گازی مصر بر سه محور اصلی استوار شده است:
۱. تأمین امنیت انرژی داخلی در کوتاه‌مدت از طریق LNG وارداتی (قطر)؛
۲. قفل‌کردن تأمین پایدار و بلندمدت گاز خط لوله‌ای از اسرائیل با قیمت ثابت؛
۳. حفظ و تقویت نقش مصر به‌عنوان هاب گاز شرق مدیترانه با تکیه بر زیرساخت‌های LNG (ادکو و دمیاط).

بیشتر در همین زمینه: «شرکت نفت بهران» افزایش نرخ فروش گرفت

توافق با قطر نشان‌دهنده آن است که قاهره به‌طور ضمنی پذیرفته اتکای صرف به تولید داخلی در میان‌مدت ممکن نیست. هم‌زمان، ترکیب LNG قطری و گاز خط لوله‌ای اسرائیل، انعطاف‌پذیری بالاتری نسبت به نوسانات بازار و ریسک‌های ژئوپلیتیکی ایجاد می‌کند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

در سطح اجرایی، این توافق پیامدهای زیر را به همراه دارد:
کاهش ریسک خاموشی برق در تابستان ۲۰۲۶، به‌ویژه در اوج مصرف؛
افزایش هزینه تأمین انرژی نسبت به تولید داخلی، اما با مزیت پایداری و قابلیت برنامه‌ریزی؛
تقویت جایگاه مصر در تجارت مجدد گاز (re-export) در صورت مازاد عرضه در فصول کم‌مصرف.

برای سیاست‌گذاران انرژی، پیام روشن است: بدون سرمایه‌گذاری عمیق‌تر در توسعه میادین، فناوری‌های ازدیاد برداشت و مدیریت افت مخزن، حتی کشورهایی با کشفیات بزرگ نیز ناچار به واردات خواهند شد.

تحلیل سیاسی

از منظر سیاسی – منطقه‌ای، هم‌زمانی قرارداد با قطر و اسرائیل نشان‌دهنده دیپلماسی انرژی چندلایه مصر است. قاهره تلاش می‌کند بدون وابستگی یک‌جانبه، روابط انرژی خود را میان بازیگران کلیدی خلیج فارس و شرق مدیترانه متوازن سازد. این رویکرد، ضمن کاهش ریسک سیاسی، جایگاه مصر را به‌عنوان بازیگر میانی و تنظیم‌گر بازار گاز منطقه تثبیت می‌کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛قطر؛ تغییر مسیر صادرات گاز از ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴