آمریکا طی چند روز متوالی دست‌کم دو نفتکش را توقیف کرده و یک نفتکش دیگر را نیز در آب‌های آزاد تعقیب کرده است؛ اقدامی که در چارچوب اعلام «محاصره نفتکش‌های تحریمی» از سوی دونالد ترامپ انجام می‌شود.

در حال حاضر حدود ۷۵ نفتکش در سواحل ونزوئلا متوقف هستند که نیمی از آن‌ها در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارند. بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۱۱ میلیون بشکه نفت و فرآورده در آب‌های ونزوئلا گرفتار شده است. تداوم این وضعیت می‌تواند ونزوئلا را به تعطیلی اجباری تولید سوق دهد؛ سناریویی که در بدترین حالت منجر به حذف تا ۵۰۰ هزار بشکه در روز از عرضه جهانی خواهد شد.

همزمان با این تحولات، قیمت نفت از کف‌های چندساله فاصله گرفته و نفت WTI به حدود ۵۸ دلار و نفت برنت به حدود ۶۲ دلار در هر بشکه رسیده است.

تحلیل فنی

از منظر فنی بازار فیزیکی نفت، سه عامل کلیدی در افزایش قیمت‌ها نقش دارد:
۱. ریسک کاهش واقعی عرضه:
محدودیت در تخلیه نفتکش‌ها و اشباع ظرفیت ذخیره‌سازی می‌تواند تولید بالادستی ونزوئلا را به‌صورت غیرارادی متوقف کند. این ریسک، هرچند هنوز محقق نشده، اما به‌طور جدی در قیمت‌ها لحاظ شده است.
۲. ماهیت خاص نفت ونزوئلا (Heavy Sour Crude):
نفت سنگین و ترش ونزوئلا خوراک اصلی پالایشگاه‌های پیچیده (Complex Refineries) است که برای تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر مانند دیزل و سوخت جت طراحی شده‌اند. جایگزینی این نوع نفت محدود به چند عرضه‌کننده خاص مانند کانادا، مکزیک و روسیه است و انعطاف‌پذیری بازار را کاهش می‌دهد.
۳. اثر دومینویی بر لجستیک نفت تحریمی:
توقیف نفتکش‌ها نه‌تنها عرضه را کاهش می‌دهد، بلکه هزینه حمل‌ونقل، بیمه و ریسک عملیاتی را افزایش داده و باعث اختلال در زنجیره فیزیکی تجارت نفت می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: امضای دو قرارداد و ۱۹ تفاهم‌نامه ارمغان پتروشیمی نوری در پتروکم ۱۴۰۴

تحلیل استراتژیک

در سطح استراتژیک، اقدام آمریکا فراتر از فشار بر ونزوئلا است و به‌صورت غیرمستقیم کل معماری تجارت نفت تحریمی را هدف قرار می‌دهد.

هرگونه افزایش ریسک توقیف یا رهگیری این ناوگان، منجر به:
افزایش ساختاری هزینه حمل،
کاهش کارایی جریان‌های پنهان نفت،
و تغییر موازنه واقعی عرضه و تقاضا در بازار جهانی
خواهد شد، حتی اگر حجم دقیق این جریان‌ها قابل ردیابی نباشد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

بازار نفت ناچار است همزمان سه سطح از ریسک را قیمت‌گذاری کند:
۱. ریسک فوری حذف بشکه‌ها از بازار
۲. ریسک کیفیت نفت حذف‌شده و تأثیر آن بر پالایشگاه‌ها
۳. ریسک ساختاری و بلندمدت اختلال در تجارت نفت تحریمی

در شرایط فعلی که بازار جهانی از نظر عرضه در وضعیت نسبتاً اشباع قرار دارد، اثرات کوتاه‌مدت ممکن است محدود به نظر برسد؛ اما تداوم این روند می‌تواند به‌تدریج بخش‌های خاصی از بازار، به‌ویژه بازار دیزل، سوخت جت و کرک اسپرد پالایشگاه‌های پیچیده را با فشار پایدار مواجه کند.

تحلیل سیاسی

اقدامات اخیر آمریکا نشان‌دهنده تغییر از «تحریم مالی و قراردادی» به «اعمال قدرت مستقیم دریایی» است. این تغییر رویکرد، سطح تقابل سیاسی را افزایش داده و احتمال واکنش‌های متقابل دیپلماتیک یا غیرمستقیم را بالا می‌برد. چنین فضایی، نااطمینانی ژئوپلیتیکی را به‌عنوان یک مؤلفه پایدار وارد قیمت نفت می‌کند، حتی در غیاب اختلال فیزیکی فوری.

همچنین در ادامه بخوانید؛تقابل آشکار چین و آمریکا بر سر توقیف نفتکش‌های ونزوئلا