این توافق که در استانبول و با حضور وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه منعقد شد، زمینه همکاری مشترک دو طرف را در پروژه‌های بالادستی در داخل ترکیه و همچنین در مقیاس بین‌المللی فراهم می‌کند.
بر اساس اعلام وزیر انرژی ترکیه، این همکاری شامل فعالیت‌های اکتشافی خشکی و دریایی و همچنین تولید نفت و گاز خواهد بود. پروژه‌های خارجی نیز در راستای تکمیل عملیات جاری ترکیه در دریای سیاه و جنوب‌شرق کشور تعریف شده‌اند. هدف راهبردی TPAO دستیابی به ظرفیت تولید روزانه یک میلیون بشکه نفت عنوان شده است.
این توافق پس از امضای تفاهم‌نامه مشابه با شرکت ExxonMobil در ماه قبل صورت گرفته و بخشی از برنامه گسترده ترکیه برای افزایش بهره‌وری عملیاتی، کشف ذخایر جدید و کاهش وابستگی به واردات انرژی است.

تحلیل فنی

از منظر فنی، این توافق چند محور کلیدی دارد:
۱. انتقال فناوری بالادستی:
شورون از پیشرفته‌ترین فناوری‌ها در حوزه لرزه‌نگاری سه‌بعدی، حفاری عمیق، مدیریت مخازن و بهینه‌سازی تولید برخوردار است که می‌تواند سطح توان فنی پروژه‌های TPAO را به‌طور معناداری ارتقا دهد.
۲. اکتشاف فراساحلی (Offshore):
تمرکز بر دریای سیاه و احتمالاً مدیترانه به معنای ورود جدی‌تر به پروژه‌های آب‌های عمیق و نیمه‌عمیق است که نیازمند فناوری‌های پیچیده حفاری دریایی و مدیریت ریسک زمین‌شناسی بالا هستند.
۳. افزایش ضریب بازیافت (Recovery Factor):
همکاری با شورون می‌تواند به به‌کارگیری روش‌های EOR و IOR در میادین موجود منجر شود و تولید از میادین بالغ را اقتصادی‌تر کند.
۴. هم‌افزایی عملیاتی بین پروژه‌های داخلی و خارجی:
حضور مشترک در پروژه‌های خارج از ترکیه امکان تنوع‌بخشی پرتفوی دارایی‌ها و کاهش ریسک زمین‌شناسی و اقتصادی را فراهم می‌سازد.

تحلیل استراتژیک

این توافق در چارچوب یک راهبرد چندلایه قابل تحلیل است:
۱. کاهش وابستگی انرژی:
ترکیه واردکننده خالص انرژی است و این نوع مشارکت‌ها بخشی از استراتژی ملی برای ارتقای امنیت انرژی از طریق افزایش تولید داخلی و برون‌مرزی است.
۲. تنوع‌بخشی به سبد شرکا:
همکاری هم‌زمان با شرکت‌هایی مانند شورون و اکسون‌موبیل نشان می‌دهد ترکیه به‌دنبال ایجاد شبکه‌ای از شرکای غربی معتبر برای توسعه پایدار بالادست است.
۳. تقویت جایگاه منطقه‌ای ترکیه در بازار انرژی:
ورود به پروژه‌های خارجی، TPAO را از یک بازیگر صرفاً ملی به یک شرکت فعال منطقه‌ای و بالقوه بین‌المللی تبدیل می‌کند.
۴. جذب سرمایه و دانش مدیریتی:
حضور شرکت‌های آمریکایی علاوه بر سرمایه و فناوری، استانداردهای مدیریتی، ایمنی و زیست‌محیطی را نیز وارد ساختار پروژه‌ها می‌کند.

تحلیل اجرایی

در سطح اجرایی، این تفاهم‌نامه چند پیام عملی دارد:

• TPAO در حال گذار از مدل توسعه صرفاً داخلی به مدل مشارکت‌های بین‌المللی ساختاریافته است.

بیشتر در همین زمینه: ترامپ عقب‌نشینی کرد؛ چین سخت‌گیری می‌کند

• تمرکز بر پروژه‌های offshore نشان‌دهنده تغییر جهت سرمایه‌گذاری از میادین کم‌ریسک به پروژه‌های پرریسک اما با بازده بالقوه بالاتر است.

• امضای پی‌درپی تفاهم‌نامه‌ها با شرکت‌های بزرگ نفتی، سیگنال روشنی به بازار سرمایه و صنعت انرژی جهانی می‌دهد که ترکیه قصد دارد به یک بازیگر فعال و جذاب در بخش بالادستی تبدیل شود.

• این همکاری احتمالاً به ایجاد بسته‌ای از پروژه‌های مشترک میان‌مدت و بلندمدت منجر خواهد شد که نیازمند ساختارهای قراردادی پیچیده و مدیریت پروژه پیشرفته است.

تحلیل سیاسی

این توافق بعد سیاسی مشخصی نیز دارد:

• همکاری انرژی میان ترکیه و ایالات متحده در قالب شرکت‌های بزرگ نفتی، هم‌راستا با تقویت روابط راهبردی دو کشور در چارچوب ناتو است.

• انرژی به‌عنوان ابزار دیپلماسی اقتصادی، جایگاه ترکیه را در معادلات ژئوپلیتیکی شرق مدیترانه و دریای سیاه تقویت می‌کند.

• مشارکت با شورون علاوه بر منافع اقتصادی، نوعی پیام سیاسی به شرکای غربی درباره جهت‌گیری کلان سیاست انرژی ترکیه ارسال می‌کند؛ جهت‌گیری‌ای مبتنی بر ادغام بیشتر در زنجیره ارزش انرژی جهانی.

همچنین در ادامه بخوانید؛ آماده‌سازی ترکیه برای نخستین حفاری آب‌های عمیق در سواحل سومالی