«COP» مخفف «Conference of the Parties» است، که به نشست‌های سالانه کشورهای امضاکننده UNFCCC اشاره دارد.

یکی از نکات مهم این دوره این است که میزبان آن، برزیل، خواستار تحقق وعده‌های قبلی شده و بیشتر از ارائه قول جدید، تأکید دارد که کشورهای امضا کننده به تعهدات گذشته عمل کنند.

همچنین این دوره از COP برای اولین‌بار رسماً اذعان دارد که هدف اصلی «نگه داشتن افزایش دمای جهانی زیر ۱.۵ درجه سلسیوس» تحقق نیافته است.

محل انتخاب شده، شهر بلِم در جنگل‌های بارانی آمازون، نمادین است و تأکید بر جنگل‌ها، استخراج منابع، کشاورزی و سوخت‌های فسیلی دارد.

روزهای اول نشست به عرضه دیدگاه‌ها، اعلام برنامه‌ها و اولویت‌ها اختصاص خواهد داشت؛ در هفته دوم، مذاکرات فشرده‌تر و فنی‌تر خواهد بود و موضوعات حقوقی و فنی بر سر میز خواهند رفت.

بیشتر در همین زمینه: عملکرد هلدینگ سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمی در نیمه اول سال ۱۴۰۴ بررسی شد

تحلیل فنی

• نشست COP30 از منظر فنی شامل سه لایه اصلی است:

۱. گزینش میزبان و تعیین دستور جلسه توسط کشور میزبان (برزیل) که نقش پررنگی در جهت‌دهی دارد.
۲. لایه مذاکرات: هفته اول برای طرح اولویت‌ها، هفته دوم برای وارد شدن به جزئیات فنی، حقوقی و متنی.
۳. حضور ذی‌نفعان غیر دولتی (شرکت‌ها، نهادهای مالی، جامعه مدنی، گروه‌های بومی) که علاوه بر دولت‌ها، نقش تأثیرگذاری دارند — مثلاً ارتباط بین استخراج منابع جنگل‌آمازون، کشاورزی و تغییر اقلیم.

• نکته مهم فنی این است که «عملکرد» اکنون در مرکز است، نه صرفاً «تعهدات جدید». میزبان از کشورها می‌خواهد تا وعده‌های قبلی را عملی کنند؛ این به معنای تمرکز بر شاخص‌های تحقق، نه فقط کلی‌گویی.

• تأکید بر جنگل‌های آمازون و استفاده از محل برگزاری به عنوان یک پیام فنی هم هست: برداشت از جنگل، استخراج معدن، سوخت فسیلی – اینها همه عاملانی هستند که در مدل‌های انتشار گازهای گلخانه‌ای (GHG) دیده می‌شوند.

• نگرانی فنی: یکی از چالش‌های بزرگ، این است که نشست‌ها عمدتاً «تصمیم‌گیری به اجماع» دارند؛ یعنی هر کشوری می‌تواند عملاً با مانع‌گذاری، کل فرایند را تأخیر دهد. در نتیجه، موفقیت نشست به توانایی رسیدن به توافق مشترک بستگی دارد.

تحلیل استراتژیک

• از منظر ارائه قدرت نرم، برزیل با انتخاب بلِم تأکید کرده که دوره COP باید به «ریشه‌ها» بازگردد؛ یعنی توجه به کشورهای آسیب‌پذیر، گروه‌های بومی، جنگل‌ها و طبیعت. این میتواند استراتژیک باشد برای بازسازی تصویر برزیل در عرصه بین‌المللی.

• آمریکا که قبلاً از رهبری این حوزه تا حدی عقب نشسته، و چین، هند، گروه کشورهای در حال توسعه و گروه جزایر کوچک (AOSIS) نقش‌های مهمی دارند. به‌ویژه چون کشورهای توسعه‌یافته قبلاً مسئولیت بیشتری بر عهده گرفتند («common but differentiated responsibilities») و اکنون توسعه‌یافته‌ها زیر فشارند که عمل‌شان را نشان دهند.

• از دید ژئوپلتیک، انتخاب محلی در جنگل آمازون پیامی برای کشورهای استخراج‌کننده سوخت‌های فسیلی و معدن است؛ این موضوع می‌تواند محل رقابت و مذاکره شود.

• راهبرد موفقیت COP30 این خواهد بود که علاوه بر شعارها، «ابزارها و منابع مالی» را به سمت کشورهای آسیب‌پذیر هدایت کند؛ اگر فقط سخنرانی شود ولی منابع مالی یا برنامه‌های عملی نداشته باشد، اثرگذاری محدود خواهد بود.

• برای شرکت‌هایی که در حوزه نفت، گاز، انرژی و مدیریت پروژه فعال هستند، این نشست می‌تواند روی سیاست‌های بین‌المللی، مالیات کربن، الزامات گزارش‌دهی ESG و قراردادهای بین‌المللی تأثیر بگذارد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• توصیه می‌شود: اگر شرکت یا پروژه‌ای دارید که به گاز، نفت، انرژی یا بلاک‌های سوخت فسیلی مربوط می‌شود، این فرصت را جدی بگیرید — نشست COP30 می‌تواند محلی باشد برای:

• رصد سیاست‌های جدید مالیات کربن یا مکانیسم‌های بازار کربنی که ممکن است اعلام شوند.

• بررسی تغییرات در تعهدات کشورها که می‌تواند روی قراردادها یا تأمین مالی پروژه‌ها اثر بگذارد.

• قراردادن شرکت یا پروژه‌تان در چارچوب «انطباق با اهداف اقلیمی» به‌عنوان مزیت رقابتی.

• برای کارشناسان پروژه‌های نفت/گاز: می‌توان پیشنهاد داد که در تدوین گزارش‌ها، ارزیابی ریسک‌های اقلیمی را وارد کنید، و گزینه‌های کاهش/تنوع را بررسی نمایید. COP30 می‌تواند زمان مناسبی باشد برای به‌روزرسانی پروژه‌ها از منظر «اقلیم‌پذیری».

• اگر در مذاکرات بین‌المللی یا همکاری با کشورهای خارج هستید، باید بدانید که محیط سیاستی ممکن است سخت‌تر شود و کشورهای میزبان (یا تأمین‌کننده منابع) ممکن است درخواست «بیشتر عمل و شفافیت» کنند. بنابراین بر آمادگی برای گزارش‌دهی، زیرساخت‌های پایش و سنجش تأکیر کربن تأکید شود.

• همچنین برای شرکت‌های خدمات فنی/مهندسی می‌تواند فرصت باشد تا در زمینه «راهکارهای کاهش انتشار»، «انتقال به انرژی پاک‌تر» یا «سازگاری با تغییر اقلیم» پیشقدم شوند و به عنوان تأمین‌کننده تخصص مطرح شوند.

تحلیل سیاسی

• این نشست از منظر سیاست بین‌المللی می‌تواند معیاری باشد برای سنجش جدیت کشورها در تعهدات اقلیمی؛ اگر کشورها در COP30 عملکرد ضعیفی نشان دهند، ممکن است فشار عمومی یا دیپلماتیک بر آن‌ها افزایش یابد.

• همچنین، برای کشورهای در حال توسعه، فرصتی است تا مطالبات‌شان برای «کمک مالی»، «انتقال فناوری»، «عدالت اقلیمی» را مطرح کنند؛ این می‌تواند منجر به سیاست‌هایی شود که برای کشورهای صادرکننده نفت/گاز اثرگذار باشد.

• در سطح داخلی کشورها، فشار بر دولت‌ها افزایش خواهد یافت که سیاست‌های حمایتی از سوخت‌های فسیلی را کاهش دهند یا مسیر انتقال انرژی را جدی‌تر بگیرند؛ اگر دولت‌ها مقاومت کنند، ممکن است با فشار بین‌المللی مواجه شوند.