سایر اعضا عملاً به سقف تولید خود رسیده‌اند. به گفته تحلیلگران، برآورد فعلی از ظرفیت مازاد – که حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز اعلام شده – به‌طور جدی اغراق‌آمیز است و در عمل ممکن است تنها نیمی از آن واقعیت داشته باشد.

با ادامه بازگشت تدریجی اوپک‌پلاس از سیاست کاهش تولید، آخرین لایه از کاهش‌ها (حدود ۱.۶۵ میلیون بشکه در روز) نیز در حال حذف است، اما این اقدام ذخیره اطمینان بازار را تضعیف کرده و آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های ناگهانی عرضه را افزایش می‌دهد.

در حالی‌که عربستان مدعی ظرفیت پایدار ۱۲ میلیون بشکه‌ای است، تجربه تاریخی نشان می‌دهد که تولید پایدار بیش از ۱۱ میلیون بشکه برای آن کشور دشوار است. ازاین‌رو ظرفیت مازاد واقعی عربستان بین ۶۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه برآورد می‌شود.

بدین‌ترتیب، در صورت بروز بحران جدید در خاورمیانه یا تحریم‌های تازه علیه روسیه و ایران، بازار جهانی با جهش شدید قیمت مواجه خواهد شد.

تحلیل فنی:

۱. ظرفیت مازاد واقعی کمتر از ارقام رسمی است. آمار آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) مجموع ظرفیت مازاد اوپک‌پلاس را ۴.۰۵ میلیون بشکه در روز اعلام می‌کند، اما داده‌های میدانی و سوابق تاریخی عربستان و امارات نشان می‌دهد بخش قابل اتکای این ظرفیت کمتر از ۲ میلیون بشکه است.
۲. تمرکز جغرافیایی خطرناک ظرفیت مازاد: بیش از ۸۰٪ ظرفیت مازاد در سه کشور عربستان، امارات و عراق متمرکز شده و این تمرکز، ریسک ژئوپلیتیکی بازار را افزایش داده است.
۳. اثر بر منحنی آتی قیمت نفت: به باور Standard Chartered، بازار جهانی دچار توهم ظرفیت مازاد است و زمانی که واقعیت آشکار شود، منحنی قیمتی نفت (Forward Curve) با جهشی ناگهانی مواجه خواهد شد؛ به‌ویژه در بخش قراردادهای کوتاه‌مدت.
۴. ریسک بازگشت‌ناپذیری برخی میادین: سال‌ها کاهش تولید، فرسایش زیرساختی و سرمایه‌گذاری اندک، بازگرداندن ظرفیت قبلی را دشوار کرده است.

بیشتر در همین زمینه: سقوط کم‌سابقه قیمت نفت اورال روسیه به ۳۶ دلار در هر بشکه

تحلیل استراتژیک:

۱. تضعیف قدرت تنظیم بازار اوپک‌پلاس: با نزدیک شدن اعضا به سقف تولید، ابزار کنترل عرضه از دست اوپک‌پلاس خارج می‌شود و در بحران‌های آتی، نقش تنظیم‌کننده بازار به آمریکا و تولیدکنندگان شیل بازمی‌گردد.

۲. افزایش قدرت چانه‌زنی عربستان و امارات: تمرکز ظرفیت مازاد در این دو کشور، آن‌ها را به اهرم‌های ژئوپلیتیکی جدید در برابر غرب و چین تبدیل می‌کند.

۳. افزایش احتمال استفاده سیاسی از نفت: در صورت بروز بحران در خاورمیانه یا تشدید تحریم‌ها علیه ایران و روسیه، هرگونه کاهش صادرات از این دو محور می‌تواند بازار را به‌سرعت از تعادل خارج کند و قیمت نفت را به بالای ۹۰ تا ۱۰۰ دلار سوق دهد.

۴. تضعیف امنیت انرژی اروپا و آسیا: نبود ظرفیت مازاد به‌منزله نبود سپر حفاظتی در برابر اختلال عرضه است؛ موضوعی که واردکنندگان بزرگ، به‌ویژه اتحادیه اروپا، هند و چین را در وضعیت شکننده قرار می‌دهد.

بینش اجرایی (Executive Insight):

• ریسک سیستماتیک در افق ۲۰۲۵–۲۰۲۶: بازار نفت در وضعیت «ظرفیت ناپایدار» قرار گرفته و هر رویداد ژئوپلیتیکی، از جمله حملات پهپادی یا تحریم‌های هدفمند، می‌تواند جهش ناگهانی قیمتی ایجاد کند.

• برای سیاست‌گذاران: نیاز فوری به بازنگری در ذخایر استراتژیک و قراردادهای تأمین بلندمدت وجود دارد.

• برای سرمایه‌گذاران: در کوتاه‌مدت، کاهش ظرفیت مازاد، محرک افزایشی قوی برای قیمت نفت خام برنت است، هرچند که ضعف تقاضای جهانی می‌تواند مانع از تداوم این رشد در نیمه نخست ۲۰۲۶ شود.

• برای شرکت‌های ملی نفت (NOCها): فرصت مناسبی برای بازسازی و افزایش ظرفیت‌های فنی و پشتیبانی تولید فراهم شده تا بتوانند در دوره شوک‌های آتی نقش تثبیت‌کننده ایفا کنند.