آرژانتین، چین و عربستان سعودی.

این کشورها به‌تدریج در حال شکل‌دادن به «موج دوم انقلاب شیل» هستند که می‌تواند نقشه انرژی و موازنه‌های ژئوپلیتیکی جهان را دوباره ترسیم کند.

در حالی‌که تولید نفت و گاز شیل در ایالات متحده به سقف رشد خود نزدیک می‌شود، آرژانتین با حوضه‌ی Vaca Muerta، چین با حوضه‌ی Sichuan، و عربستان با میدان Jafurah به‌عنوان قدرت‌های نوظهور در عرصه منابع غیرمتعارف معرفی شده‌اند.

آرژانتین با رشد ۲۷ درصدی تولید نفت و ۲۳ درصدی گاز در سال ۲۰۲۴، عملاً به نخستین کشور غیرامریکایی تبدیل شده که در مقیاس صنعتی از شیل بهره‌برداری موفق دارد. چین نیز با به‌کارگیری فناوری‌های حفاری دیجیتال و چندمرحله‌ای، به‌دنبال کاهش وابستگی به زغال‌سنگ است. عربستان سعودی اما مسیر متفاوتی را پیش گرفته و توسعه‌ی شیل را برای تولید گاز و تغذیه صنایع داخلی، نه صادرات نفت، دنبال می‌کند.

بیشتر در همین زمینه: درخشش نوآور پتروشیمی پارس در هفته‌ی پژوهش و فناوری/عنوان برتر به «حسن صمصامی» رسید

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. پتانسیل مخازن:

• Vaca Muerta در آرژانتین دارای حدود ۱۶ میلیارد بشکه نفت و ۳۰۸ تریلیون فوت مکعب گاز قابل برداشت است؛

• Sichuan Basin چین بزرگ‌ترین ذخیره شیل گاز جهان را در خود جای داده؛

• Jafurah Basin عربستان شامل ۲۲۹ تریلیون فوت مکعب گاز خام و ۷۵ میلیارد بشکه میعانات است.

۲. تفاوت فنی:

• ژئولوژی واکا موئرتا ساده‌تر و شبیه به پرمین تگزاس است، اما هزینه حفاری بالاست.

• در چین لایه‌ها پیچیده و عمق زیاد است؛ نیازمند فناوری حفاری افقی و شبیه‌سازی چندمرحله‌ای.

• در جفوره، تمرکز روی گاز و میعانات است و نیاز به شبکه گسترده انتقال گاز دارد.

۳. نوآوری فناورانه:

• چین از فناوری حفاری دیجیتال و هوش مصنوعی برای کنترل فشار و عمق استفاده می‌کند.

• آرژانتین با حمایت شل و شورون، از الگوریتم‌های داده‌محور برای افزایش بهره‌وری چاه‌ها بهره می‌برد.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

• آرژانتین: می‌تواند به صادرکننده منطقه‌ای انرژی در آمریکای جنوبی تبدیل شود و وابستگی خود به واردات LNG را قطع کند. توسعه‌ی زیرساخت‌های صادراتی از طریق بندر Bahía Blanca تعیین‌کننده خواهد بود.

• چین: موفقیت در استخراج شیل گازی، وابستگی به LNG قطر و استرالیا را کاهش می‌دهد و توازن قدرت در بازار آسیا را دگرگون می‌سازد.

• عربستان: با جایگزینی گاز شیل به‌جای نفت در نیروگاه‌های داخلی، ظرفیت صادرات نفت خود را افزایش می‌دهد و از این طریق قدرت چانه‌زنی در اوپک را تقویت می‌کند.

• رقابت جهانی: موج دوم شیل، برخلاف موج نخست که آمریکا محور بود، چندقطبی است و توازن انرژی را از آمریکای شمالی به آمریکای جنوبی، شرق آسیا و خلیج فارس گسترش می‌دهد.

بینش اجرایی (Executive Insight)

۱. سرمایه‌گذاران باید به سه شاخص توجه کنند:

• زیرساخت: خطوط لوله، پایانه‌های LNG و لجستیک حفاری.

• ثبات سیاسی و مالی: چارچوب مالیاتی و تضمین بازگشت سرمایه.

• توان صادراتی: دسترسی به دریا و بازارهای خریدار.

۲. الگوی جدید توسعه: ترکیب سرمایه‌گذاری دولتی (NOCها) با مشارکت شرکت‌های خصوصی و فناوری‌محور غربی.

۳. پیش‌بینی: طی پنج سال آینده، Vaca Muerta محتمل‌ترین گزینه برای تکرار مدل پرمین تگزاس است، در حالی‌که Jafurah و Sichuan بیشتر جنبه‌ی امنیت انرژی و صنعتی دارند تا صرفاً تجاری.

تحلیل سیاسی (Political Analysis)

رونق شیل جدید به‌صورت مستقیم بر توازن قدرت انرژی جهانی اثر می‌گذارد.

• آمریکا از نقش انحصاری در بازار شیل خارج شده و احتمالاً نفوذش در قیمت‌گذاری جهانی کاهش می‌یابد.

• عربستان با گسترش تولید گاز شیل، می‌تواند استقلال انرژی خود را از نفت افزایش دهد و در مذاکرات اوپک با دست بازتری عمل کند.

• چین نیز در صورت موفقیت در بهره‌برداری از شیل، دیگر نیازی به وابستگی سنگین به LNG وارداتی از غرب و خاورمیانه نخواهد داشت؛ امری که معادلات ژئوپلیتیک انرژی در آسیا را دگرگون می‌کند.

در مجموع، موج دوم شیل نه‌تنها یک تحول فنی، بلکه یک تغییر توازن ژئوپلیتیکی چندقطبی است که قدرت انرژی را از غرب به جنوب و شرق منتقل می‌کند.