شوک انتخاباتی در عراق و آغاز صفآرایی غرب و ایران
انتخابات پارلمانی ۱۱ نوامبر عراق، با پیروزی نسبی ائتلاف «بازسازی و توسعه» به رهبری محمد شیاع السودانی همراه شد.
این ائتلاف با کسب ۱.۳ میلیون رأی در برابر بلوکهای نزدیک به ایران پیشتاز شد اما تنها ۴۶ کرسی از ۳۲۹ کرسی (۱۵٪) را به دست آورد. در مقابل، احزاب نزدیک به ایران در مجموع ۱۲۰ تا ۱۲۱ کرسی کسب کردند.
با وجود برتری عددی این احزاب، آنها یک بلوک متحد نیستند؛ اما السودانی و ائتلاف او یکپارچه عمل میکنند. روند تشکیل دولت طبق قانون اساسی ۲۰۰۵ پیچیده و زمانبر است و به انتخاب رئیس پارلمان، رئیسجمهور و در نهایت مأمور تشکیل کابینه منجر میشود. گرچه جریان السودانی میتواند نخستوزیری او را پیشنهاد دهد، اما سابقه سیاسی عراق نشان میدهد که رهبر ائتلاف الزاماً نخستوزیر نمیشود.
مشکل اصلی السودانی تمایل رو به افزایش او به همکاری با غرب است؛ رویکردی که باعث نگرانی و نارضایتی احزاب نزدیک به ایران شده است. قراردادهای بزرگ نفتی با TotalEnergies، BP، Chevron و ExxonMobil و حضور فزاینده شرکتها و نیروهای غربی در عراق، از نگاه تهران، مسکو و پکن تهدید راهبردی بهحساب میآید.
جریانهای نزدیک به ایران مانند عصائب اهل الحق (الصدیقون – ۲۷ کرسی)، دولت قانون (۲۷ کرسی)، سازمان بدر و نیروهای دولت ملی در چارچوب «چارچوب هماهنگی» حضور دارند. مخالفت السودانی با تبدیل نیروهای حشدالشعبی به نهاد دائمی دولتی و نیزعدم حمایت از خروج کامل نیروهای آمریکایی، موقعیت او را در برابر این طیف تضعیف کرده است.
بهواسطه رقابت ژئوپلیتیک گسترده میان دو محور ایران–چین–روسیه و آمریکا–غرب، آینده نخستوزیری عراق تأثیرات فراتر از مرزهای این کشور خواهد داشت. اگر السودانی بهسوی مواضع نزدیکتر به ایران بازنگردد، احتمال دارد نخستوزیری از میان چهرههای تندروتر چارچوب هماهنگی انتخاب شود.
تحلیل فنی (Technical Analysis)
۱. ساختار رأی و کرسیها:
نظام انتخاباتی عراق همچنانعدم تناسب میان تعداد رأی و تعداد کرسی را نشان میدهد. کسب ۱۵٪ کرسی در برابر کسب بالاترین رأی، نشانهای از پراکندگی جغرافیایی آرای السودانی است.
۲. فرآیند تشکیل دولت:
• نیاز به دو سوم آرا برای انتخاب رئیسجمهور میتواند روند را به بنبست بکشاند.
• ائتلافها در مراحل پایانی معمولاً دچار تجزیه یا بازآرایی میشوند.
• احتمال طولانیشدن روند تشکیل دولت (تا یک سال) مشابه دورههای پیشین بالاست.
۳. نفوذ شرکتهای نفتی غربی:
• قراردادهای چند ده میلیارد دلاری باعث بازگشت پررنگ غرب به صنعت انرژی عراق شده است.
• حضور امنیتی مرتبط با این پروژهها یک لایه حساسیت امنیتی ایجاد کرده است.
۴. کاهش حضور روسیه در عراق:
کاهش فعالیت روسنفت و لوکاویل نشاندهنده فشارهای ساختاری، ضعف نقدینگی و عقبنشینی هدفمند از میدان سیاسی–اقتصادی عراق است.
تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)
۱. عراق بهعنوان میدان رقابت دو بلوک جهانی:
• محور چین–روسیه–ایران عراق را خط مقدم پایان هژمونی غرب بر خاورمیانه میداند.
• ایالات متحده، عراق را صحنهای حیاتی برای مهار ایران و قطع کریدور ژئوپلیتیک تهران-بغداد-دمشق-بیروت تلقی میکند.
• کردستان عراق همچنان برای آمریکا و اسرائیل یک پل امنیتی–اطلاعاتی علیه ایران محسوب میشود.
۲. اولویت ایران:
جلوگیری از تبدیل عراق به پایگاه نفوذ غرب، تثبیت محور مقاومت در بغداد، و تسلط بر جریانهای شیعیِ تصمیمساز.
۳. اولویت آمریکا–غرب:
تثبیت حضور شرکتهای نفتی غربی، حفظ پایگاههای نظامی، و جلوگیری از تصویب قوانین ضدآمریکایی در دوران بازآرایی قدرت.
۴. سناریوهای احتمالی نخستوزیری:
• سناریو اول: ابقای السودانی با چرخش تاکتیکی بهسوی ایران (محتملترین)
• سناریو دوم: کنار زدن السودانی و انتخاب چهرهای تندرو از چارچوب هماهنگی
• سناریو سوم: بنبست طولانیمدت و تشکیل دولت ضعیف و شکننده
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
۱. برای ایران:
• فشار بر السودانی برای بازگشت به محور تهران میتواند نتیجه بدهد، اما افراط در این فشار ممکن است او را کاملاً به غرب سوق دهد.
• مدیریت همزمان نفوذ در بغداد و اربیل اهمیت دوچندان پیدا میکند.
• تهدید اصلی: بازگشت گسترده شرکتهای غربی و افزایش شبکه امنیتی محافظتی آنها.
۲. برای آمریکا و غرب:
• حفظ السودانی بهترین سناریو است؛
زیرا نخستوزیر جایگزین از طیف تندرو، ضریب بیثباتی را افزایش میدهد.
• سرمایهگذاری نفتی باید با حضور امنیتی هوشمندانه همراه شود تا حساسیتهای داخلی را تحریک نکند.
۳. برای بازیگران منطقهای (ترکیه، عربستان، امارات):
• بیثباتی در عراق به معنی افزایش نفوذ ایران و افزایش ریسک امنیت انرژی برای منطقه است.
• قدرتگیری کردستان عراق یا تضعیف آن مستقیماً بر معادلات مرزی–امنیتی ترکیه اثر میگذارد.
۴. برای بازار انرژی:
• افزایش رقابت بینالمللی بر سر میادین عراق منجر به شتاب در توسعه ظرفیت تولید نفت و گاز عراق خواهد شد.
• هرگونه بحران سیاسی میتواند صادرات جنوب عراق را تحت تاثیر قرار دهد.
تحلیل سیاسی (Political Analysis)
• انتخابات عراق یک جدال قدرت واقعی میان ایران و آمریکا را آشکار کرده است.
• احزاب شیعی نزدیک به ایران همچنان قدرتمندترین بلوکاند اما برای تشکیل دولت نیاز به ائتلافهای چندگانه دارند.
• کردها و اهلسنت نقش Kingmaker را بازی خواهند کرد.
• تضعیف السودانی در داخل چارچوب هماهنگی ممکن است به تکرار الگوی کنار گذاشتن چهرههای برنده اما نامطلوب برای جریانهای نفوذی منجر شود.
همچنین در ادامه بخوانید؛ آمریکا دست بالا، روسیه در بنبست، و عراق در نقش ناجی
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما