بر اساس گزارش‌ها و تحلیل‌های نهادهایی مانند IEA، Wood Mackenzie و Rystad Energy، شرکت‌های ملی با اتکا به حمایت سیاسی، هزینه تولید پایین‌تر و افق‌های سرمایه‌گذاری بلندمدت، از شرکت‌های بین‌المللی نفتی (IOCs) پیشی گرفته‌اند. در مقابل، شرکت‌های بورسی با محدودیت‌های سرمایه‌ای و فشار سهامداران، به پروژه‌های کوتاه‌مدت‌تر و کم‌ریسک‌تر بسنده می‌کنند.

تحلیل فنی

از منظر فنی، الگوی سرمایه‌گذاری NOCها به‌طور مشخص بر پروژه‌های بلندعمر، یکپارچه و سرمایه‌بر متمرکز شده است:

• بالادست کم‌هزینه با ذخایر اثبات‌شده و دوره بازگشت طولانی
• گاز طبیعی و LNG به‌عنوان ستون فقرات امنیت انرژی و خوراک صنعتی
• پتروشیمی، مواد شیمیایی و هیدروژن برای حفظ حاشیه سود در شرایط اشباع تقاضای سوخت
• CCUS و زنجیره‌های انتقال و میان‌دستی برای تثبیت جریان نقدی

تحلیل Rystad نشان می‌دهد اکثر پروژه‌های جدید LNG و میادین بزرگ تازه‌تصویب‌شده، یا مستقیماً توسط NOCها هدایت می‌شوند یا بدون حضور آن‌ها قابلیت اجرا ندارند. این امر به‌طور عملی مرکز ثقل تصمیم‌گیری فنی صنعت انرژی را از شرکت‌های بورسی به بازیگران دولتی منتقل کرده است.

تحلیل استراتژیک

از منظر استراتژیک، رفتار NOCها را می‌توان در چند الگوی منطقه‌ای خلاصه کرد:

بیشتر در همین زمینه: تاکید مدیرعامل نفت ایرانول بر افزایش سودآوری

آسیا:
تمرکز بر گاز، LNG، پتروشیمی و مواد مرتبط با گذار انرژی. شرکت‌هایی مانند PetroChina و Sinopec نه‌تنها زنجیره تأمین گاز بلندمدت را قفل کرده‌اند، بلکه به‌دنبال تسلط بر مواد پایه صنعتی آینده هستند. این رویکرد بیشتر «پوشش ریسک صنعتی» است تا گذار صرف انرژی.

خلیج فارس:
استراتژی غالب، افزایش ظرفیت کم‌هزینه، یکپارچگی عمودی و نزدیکی به مصرف‌کننده نهایی است. ADNOC، QatarEnergy و Saudi Aramco با سرمایه‌گذاری هم‌زمان در بالادست، LNG، پتروشیمی و بازارهای مصرف، عملاً موقعیت خود را به‌عنوان تأمین‌کنندگان غیرقابل جایگزین تثبیت می‌کنند.

آمریکای لاتین:
تمرکز بر حفظ تولید و مدیریت نقدینگی. Petrobras با اتکا به پیش‌نمک‌ها، ثبات نسبی دارد، در حالی‌که Pemex، PDVSA و YPF تحت فشار بدهی، افت تولید و محدودیت‌های ساختاری هستند.

آفریقا:
تمرکز بر افزایش نقش عملیاتی NOCها در پروژه‌های گاز و LNG، همراه با ریسک بالای اجرا و تأمین مالی. دولت‌ها به‌دنبال سهم واقعی از ارزش افزوده هستند، نه صرفاً دریافت حق امتیاز.

آمریکای شمالی:
به‌عنوان هاب کاهش ریسک برای NOCهای خارجی عمل می‌کند. سرمایه‌گذاری در گاز، LNG و پتروشیمی آمریکا به NOCها امکان می‌دهد جریان نقدی پایدار و چارچوب حقوقی شفاف داشته باشند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• کنترل رشد ظرفیت و امنیت عرضه جهانی به‌طور فزاینده در اختیار شرکت‌های ملی قرار گرفته است.
• تصمیم‌های سرمایه‌گذاری کلیدی در دهه آینده بیشتر تابع ملاحظات حاکمیتی و صنعتی خواهد بود تا بازده کوتاه‌مدت سهامداران.
• NOCها با ورود هم‌زمان به انرژی، مواد شیمیایی، گاز و زنجیره‌های صنعتی، تاب‌آوری پرتفوی خود را در برابر نوسانات بازار افزایش داده‌اند.
• آمریکای شمالی به بخش جدایی‌ناپذیر استراتژی تثبیت درآمد و تنوع جغرافیایی NOCها تبدیل شده است.

تحلیل سیاسی

نقش پررنگ NOCها بازتابی از بازگشت دولت‌ها به مرکز سیاست‌گذاری انرژی است. امنیت عرضه، اشتغال صنعتی، کنترل تورم انرژی و رقابت ژئوپلیتیکی، همگی موجب شده‌اند دولت‌ها به شرکت‌های ملی مأموریت‌های گسترده‌تری بدهند.

در این چارچوب، انرژی بار دیگر از یک کالای صرفاً اقتصادی به ابزار سیاست صنعتی و قدرت ملی تبدیل شده است. نتیجه آن، بازتعریف موازنه قدرت در بازار جهانی انرژی و کاهش نقش بازیگران صرفاً مالی و بورسی در تصمیم‌های بلندمدت خواهد بود.

همچنین در ادامه بخوانید؛ مازاد عرضه نفت، تعادل بازار را سریع‌تر بازمی‌گرداند