راهکارهای ایران برای مقابله با زورگویی و فشار آمریکا
مقابله با زورگویی آمریکا نه با شعار، نه با تسلیم، بلکه با توانافزایی هوشمند و اتحاد جهانی میان کشورهای مستقل ممکن است.
امروز جهان بهسمت چندقطبی شدن پیش میرود؛ آمریکا هنوز قدرتمند است، اما دیگر قدرت مطلق نیست. بنابراین، راهِ درست برای ملتها ایستادگی عقلانی در عین تعامل سازنده با جهان است.
آمریکا از پایان جنگ جهانی دوم تا امروز، با تکیه بر قدرت نظامی، اقتصادی، مالی (کنترل دلار و نظام بانکی بینالمللی)، رسانهای و فناوری، نوعی هژمونی جهانی برقرار کرده است.
ابزارهای زورگویی آمریکا معمولاً عبارتند از:
- تحریمهای یکجانبه و فرامرزی
- تهدید نظامی یا حمایت از شورشها و کودتاها
- نفوذ در نهادهای بینالمللی (مثل شورای امنیت و IMF)
- جنگ رسانهای و مشروعیتزدایی از دولتهای مستقل
در خصوص اینکه گزینهی کشورها در برابر این فشارها تاکنون چه بوده است، باید گفت که کشورها سه رویکرد عمده در برابر سلطهی آمریکا داشتهاند:
الف) تسلیم و تبعیت؛ (مدل عربستان پیش از ۲۰۱۵ یا مصر پس از سادات)، این مسیر کوتاهمدت آرامش میآورد اما در بلندمدت وابستگی و تحقیر ملی ایجاد میکند.
ب) مقاومت کور و انزوا؛ (مدل کره شمالی یا ونزوئلا در برخی مقاطع)، مقاومت بدون ائتلاف، فناوری، و پشتوانهی اقتصادی میتواند به فروپاشی داخلی بینجامد.
ج) مقاومت هوشمند و تعامل مستقل؛ (مدل چین، روسیه، ایران، برزیل و اخیراً هند).
در این مدل، کشور ضمن حفظ استقلال سیاسی، از ابزارهای زیر برای کاهش سلطه آمریکا استفاده میکند:
- ایجاد ائتلافهای چندجانبه (مثل بریکس و شانگهای)
- کاهش وابستگی به دلار در تجارت خارجی
- توسعه فناوری بومی در انرژی، دفاع و سایبر
- دیپلماسی متوازن با شرق و غرب
- قدرت نرم و نفوذ منطقهای برای ایجاد عمق راهبردی
اما راهکارهای عملی برای کشورهایی که نمیخواهند تسلیم شوند، چه میتواند باشد؟
این راهکارها بصورت خلاصه میتوانند شامل موارد زیر باشد:
- تنوعبخشی شرکای اقتصادی (بهویژه با آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین)
- ایجاد سامانههای مالی مستقل از سوئیفت و دلار
- سرمایهگذاری در آموزش، علم و فناوری برای خودکفایی واقعی
- دیپلماسی عمومی و رسانهای فعال برای خنثیسازی جنگ روانی غرب
- ائتلافسازی منطقهای و دفاع جمعی
- مبارزه با فساد داخلی تا مشروعیت مقاومت در برابر آمریکا حفظ شود
ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، سیاست «نه شرقی، نه غربی» را در پیش گرفت و با تکیه بر ایدئولوژی اسلامی – انقلابی، در برابر نفوذ آمریکا ایستاد.
در این زمینه و بدنبال تحمیل جنگ هشتساله عراق به ایران، کشور اسلامیمان با تکیه بر نیروی معتقد و میهن پرست در کلیه اقشار مردمی، ارتشی و سپاهی سعی نمود با انجام یکسری تمهیداتی، ضمن غلبه بر هجوم دشمن بعثی، با سایر توطئههای آمریکا و غرب و اسراییل مبارزه و حتی الامکان این توطئهها را خنثی و یا تقلیل دهد.
از جمله این ابزارها موارد زیر است:
- خودکفایی در انرژی، دفاع و علم با وجود تحریمهای سنگین
- عمق راهبردی منطقهای از طریق محور مقاومت در لبنان، عراق، سوریه و یمن
- توسعه فناوری موشکی و هستهای بهعنوان بازدارنده
- اتحاد با قدرتهای شرقی (چین و روسیه) در قالب بریکس و شانگهای
- قدرت نرم انقلابی از طریق گفتمان عدالتخواهی و ضد امپریالیستی
نتیجه گیری
درنتیجه با وجود هزینههای تحریم، ایران توانسته استقلال سیاسی کامل و نفوذ ژئوپلیتیکی وسیع در منطقه بهدست آورد و در معادلات خاورمیانه بازیگر تعیینکنندهای باشد. در سیاست ایران، ایدئولوژی نه هدف نهایی بلکه ابزاری است برای تضمین بقاء، استقلال و مواجهه با فشار خارجی. یعنی ایران در مواجهه با آمریکا، در سطوح مختلف ایدئولوژیک و ژئوپلیتیکی عمل میکند.
همچنین دیگر مقاله اسدالله غلام پور با مضنون ؛ پیش بینی تولید و مصرف کل گاز ایران در سال ۱۴۰۴ را از این صفحه بخوانید.
منابع
۱) مجله راهیافت «راهبردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در برابر ایالات متحده»
۲)وبسایت ۵۹۸ «نبرد تمدنی ایران و آمریکا؛ از تقابل ایدئولوژیک تا جنگ وجودی»
۳)مقاله دیپلماسی ایرانی «فراتر از بمب: ایدئولوژی بهعنوان موتور دکترین هستهای ایران»
۴) وبسایت Regime in Crisis? Iran’s New Strategic Dilemmas» —Geopolitical Monitor
۵) خبرگزاری ایرنا (انگلیسی) در مقاله ای، تحلیل میشود که چهاستراتژیهایی ایران در مواجهه با آمریکا و اسرائیل دنبال میکند، به ویژه تأکید بر مقاومت ایدئولوژیک، ناسیونالیسم و بازنمایی قدرت در سطح منطقهای.
۶)سایت «Iran’s approach is ‘strategic patience and resistance to external pressure’» این گزارش از زبان یک تحلیلگر آمریکایی میگوید که رویکرد ایران شامل «صبر استراتژیک، کرامت ملی و مقاومت در برابر فشار خارجی» است، بهطوری که ایران دیپلماسی را میپذیرد اما زیر فشار تسلیم نمیشود.
۷) مؤسسه دانشگاه جانز هاپکینز، «Iran’s regional strategy, shifting dynamics, and U. S. relations» این تحلیل معتقد است که ایران آمریکا را تهدید بقا میبیند و بنابراین استراتژیاش این است که آمریکا را از منطقه بیرون براند و «فضای تنفسی» برای جمهوری اسلامی ایجاد کند.
۸) گزارش کنگره آمریکا، «Iran: Background and U. S. Policy» این گزارش رسمی بیان میکند که ایران برای مقابله با فشار آمریکا از ابزارهایی مثل حمایت از گروههای مقاومت (نیابتی) منطقهای استفاده میکند (لبنان، عراق، یمن) که یکی از اجزای مقاومت ژئوپلیتیکی ایران است.
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما