محرک اصلی این رشد، افزایش قیمت برق و سخت‌گیرانه‌تر شدن استانداردهای عملکرد ساختمانی است که مالکان ساختمان‌های تجاری، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز داده را به‌سوی مدل‌های جایگزین تأمین مالی سوق می‌دهد.

در مدل EaaS، تأمین‌کننده به‌جای مالک ساختمان، سرمایه‌گذاری اولیه در تجهیزات انرژی (مانند خورشیدی، باتری، میکروگرید و HVAC پیشرفته) را انجام می‌دهد و در مقابل، مالک ساختمان یک هزینه ماهانه ثابت پرداخت می‌کند. اگرچه این مدل با وعده «صفر هزینه سرمایه‌ای اولیه» بازاریابی می‌شود، اما در عمل به افزایش «هزینه کل مالکیت» منجر می‌شود؛ زیرا هزینه سرمایه، ریسک عملکرد و کارمزد مدیریت در قالب قراردادهای بلندمدت ۱۰ تا ۲۰ساله به مشتری منتقل می‌گردد.

نویسنده تأکید می‌کند که رشد بخش بهره‌برداری و نگهداشت (O&M) نشانه‌ای کلیدی است: ارائه‌دهندگان EaaS عملاً ریسک افت عملکرد و فرسودگی تجهیزات را می‌پذیرند، اما این ریسک را با قیمت‌گذاری بالاتر و قفل‌کردن درآمد بلندمدت جبران می‌کنند. در نهایت، مالک ساختمان به «مستأجر دائمی زیرساخت انرژی خود» تبدیل می‌شود.

تحلیل فنی

از منظر فنی، EaaS مبتنی بر انتقال ریسک عملکرد دارایی‌های فیزیکی است؛ دارایی‌هایی که ذاتاً تحت تأثیر قوانین ترمودینامیک، استهلاک، افت راندمان و خرابی‌های پیش‌بینی‌ناپذیر قرار دارند. غلبه O&M در سبد خدمات نشان می‌دهد که چالش اصلی نه نصب فناوری، بلکه حفظ سطح تضمین‌شده عملکرد در طول زمان است.

پیچیدگی فنی سیستم‌ها – شامل مدیریت هوشمند بار، پاسخگویی تقاضا مبتنی بر هوش مصنوعی و باتری‌های کوتاه‌مدت – هزینه‌های نگهداشت را کاهش نمی‌دهد، بلکه آن‌ها را پنهان و زمان‌بندی‌شده می‌کند. در چنین شرایطی، سودآوری ارائه‌دهنده وابسته به دقت مدل‌های پیش‌بینی خرابی و کنترل هزینه‌های عملیاتی در سال‌های میانی قرارداد است؛ به‌ویژه در بازه‌هایی که تعویض اینورترها، باتری‌ها یا اجزای کلیدی اجتناب‌ناپذیر می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: چرا هلدینگ پتروفرهنگ یکی از سهام داران اصلی پتروشیمی خراسان در هیئت مدیره این شرکت نماینده ندارد؟

تحلیل استراتژیک

EaaS پاسخی به یک بن‌بست ساختاری است: از یک‌سو، الزامات سخت‌گیرانه زیست‌محیطی و سقف‌های قانونی انتشار؛ و از سوی دیگر، نرخ‌های بالای بهره که تأمین مالی مستقیم نوسازی عمیق ساختمان‌ها را دشوار کرده است. در آمریکای شمالی، این فشار مقرراتی به ایجاد نوعی «پلتفرمی‌سازی شبکه برق» انجامیده است؛ جایی که شرکت‌های خصوصی، نقش واسط میان مقررات، فناوری و سرمایه را بر عهده می‌گیرند.

در این چارچوب، ارزش استراتژیک EaaS نه در کارایی انرژی، بلکه در تجمیع پروژه‌های کوچک و تبدیل آن‌ها به پرتفوی‌های قابل تأمین مالی نهفته است. نتیجه، انتقال تدریجی کنترل زیرساخت انرژی از مالکان محلی به نهادهای مالی و سرمایه‌گذاری است که توان مدیریت ریسک مقرراتی و فنی را دارند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

برای مدیران اجرایی، جذابیت EaaS در پیش‌بینی‌پذیری هزینه‌ها و خروج دارایی‌های انرژی از ترازنامه است. با این حال، این مزیت کوتاه‌مدت با تعهدات بلندمدت همراه می‌شود: پرداخت‌های مستمر، محدودیت انعطاف‌پذیری در تغییر فناوری و وابستگی عملیاتی به یک ارائه‌دهنده خاص.

از منظر تصمیم‌گیری، EaaS بیشتر یک ابزار مدیریت ریسک نقدینگی و انطباق مقرراتی است تا راهکاری برای کاهش هزینه‌های کل چرخه عمر. ارزیابی دقیق مفروضات عملکرد، سناریوهای افت راندمان و هزینه‌های پایان قرارداد، برای جلوگیری از قفل‌شدن در ساختارهای پرهزینه، حیاتی است.

تحلیل سیاسی

گسترش EaaS بازتابی از سیاست‌گذاری‌های الزام‌آور در حوزه انرژی و ساختمان است. استانداردهای عملکرد ساختمانی و جرایم مالی سنگین، فضای انتخاب مالکان را محدود کرده و عملاً بازار را به‌سوی راه‌حل‌های مبتنی بر سرمایه خصوصی سوق داده است. در نتیجه، دولت‌ها بدون سرمایه‌گذاری مستقیم، اجرای اهداف کاهش انتشار را به بخش خصوصی واگذار می‌کنند؛ اما هم‌زمان، قدرت اقتصادی و کنترلی جدیدی برای بازیگران مالی ایجاد می‌شود که می‌تواند موازنه سنتی میان منافع عمومی و مالکیت زیرساخت را دگرگون کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ پشتیبانی صربستان از مذاکرات برای فروش شرکت نفتی تحریم‌شده NIS