تحریم‌های جدید دولت ترامپ که شامل دو غول نفتی روسیه یعنی روس‌ نفت و لوک‌ اویل و تعدادی از شرکت‌های زیرمجموعه آنان است، جدی‌ترین اقدام واشنگتن علیه درآمدهای نفتی مسکو محسوب می‌شود.

ریلاینس که تا پیش از این روزانه حدود ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام روسی وارد می‌کرد و بزرگ‌ترین خریدار نفت روسیه در هند بود، تصمیم دارد واردات خود را «بازتنظیم» کند تا با دستورالعمل‌های دولت هند و محدودیت‌های مالی بین‌المللی سازگار شود.

بازار نفت بلافاصله به این تصمیم واکنش نشان داد؛ بهای نفت خام WTI با جهش ۵ درصدی از مرز ۶۰ دلار و برنت از مرز ۶۵ دلار عبور کرد.

کارشناسان هشدار داده‌اند که جریان نفت روسیه به سمت پالایشگاه‌های هند ممکن است به‌طور چشمگیری کاهش یابد؛ موضوعی که شوک جدیدی به بازار جهانی نفت وارد کرده است.

تحلیل فنی:

توقف خرید ۵۰۰ هزار بشکه در روز نفت از سوی ریلاینس، به‌معنای کاهش حدود ۱۵ درصدی از صادرات روزانه نفت روسیه به آسیا است. با توجه به اینکه هند در ماه‌های اخیر حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز نفت روسی وارد می‌کرد، این تصمیم به‌طور مستقیم عرضه روسیه در بازار آسیا را مختل کرده و فشار بر قیمت نفت خام را تشدید می‌کند.

بیشتر در همین زمینه: آگهی برگزاری مناقصه عمومی تأمین کالا مجموعه اقامتی رفاهی پتروشیمی زاگرس

از سوی دیگر، با توجه به وابستگی سیستم مالی ریلاینس به دلار و بانک‌های آمریکایی، ادامه خرید از روسیه برای این شرکت ریسک تحریم ثانویه و قطع دسترسی به سیستم مالی بین‌المللی را به همراه داشت.

از منظر بازار، توقف این قرارداد بلندمدت ممکن است روسیه را وادار کند نفت خود را با تخفیف‌های سنگین‌تر به چین یا واسطه‌های کوچک‌تر عرضه کند تا جریان نقدی خود را حفظ نماید.

تحلیل استراتژیک:

این تحول نشان‌دهنده موفقیت نسبی ایالات متحده در هدف‌گیری مستقیم درآمد نفتی روسیه از مسیر هند است. در واقع، آمریکا با هدف قرار دادن دو غول نفتی روسیه، ائتلاف غیررسمی «روسیه-هند» در حوزه انرژی را تحت فشار قرار داده و عملاً در حال بازگرداندن هند به محور غربی است.

از سوی دیگر، این اقدام می‌تواند روابط مسکو و دهلی‌نو را متأثر کند، زیرا روسیه یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان انرژی و تسلیحات هند محسوب می‌شود. در سطح ژئوپلیتیکی، این رویداد توازن انرژی آسیا را به سود عربستان، امارات و آمریکا تغییر می‌دهد؛ کشورهایی که احتمالاً جایگزین بخشی از نفت روسیه در سبد وارداتی هند خواهند شد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

۱. برای بازار جهانی نفت: در کوتاه‌مدت، افزایش قیمت‌ها محتمل است، اما در میان‌مدت با بازتخصیص جریان‌های نفتی (Redirecting Flows) و افزایش عرضه از سوی خاورمیانه، تعادل نسبی بازخواهد گشت.

۲. برای روسیه: ناگزیر به توسعه مسیرهای پرداخت غیردلاری، استفاده از سیستم‌های بانکی چین و افزایش تخفیف‌های صادراتی خواهد شد.

۳. برای هند: دولت دهلی‌نو به‌دنبال جایگزینی سریع برای نفت روسیه است؛ احتمالاً از عراق، عربستان و آمریکا. این موضوع ممکن است هزینه‌های انرژی و تورم داخلی را بالا ببرد.

۴. برای ایران: این تحول می‌تواند فرصتی برای افزایش سهم نفت ایران در بازار هند باشد، به‌ویژه اگر تهران بتواند با سازوکارهای مالی غیردلاری و تخفیف‌های هدفمند، واردات پالایشگاه‌های هندی را تسهیل کند.

تحلیل سیاسی:

این تصمیم در چارچوب فشار چندجانبه واشنگتن برای محدودسازی روابط اقتصادی هند با روسیه ارزیابی می‌شود. در عین حال، دولت ترامپ از این اقدام به‌عنوان نشانه‌ای از موفقیت راهبرد «فشار اقتصادی برای توقف جنگ اوکراین» بهره‌برداری سیاسی خواهد کرد.

برای هند، توقف واردات از روسیه نشان‌دهنده اولویت‌دهی به روابط استراتژیک با آمریکا در برابر منافع اقتصادی کوتاه‌مدت است. این اقدام احتمالاً بر موضع مستقل هند در گروه بریکس نیز اثرگذار خواهد بود و در درازمدت، وابستگی دهلی‌نو به نفت غرب آسیا را افزایش می‌دهد.