تغییر مسیر گازی ترکیه، تهدیدی برای آخرین بازار بزرگ روسیه و ایران در اروپا
ترکیه قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۸ بیش از نیمی از نیاز گازی خود را از طریق افزایش تولید داخلی و واردات گاز مایع (LNG) از ایالات متحده تأمین کند. این تحول، آخرین بازار بزرگ اروپایی برای گاز روسیه و ایران را بهشدت تهدید میکند.
آمریکا از طریق فشارهای سیاسی، از جمله در دیدار اخیر ترامپ و اردوغان در ۲۵ سپتامبر در کاخ سفید، ترکیه را ترغیب کرده است تا وابستگی خود به گاز روسیه و ایران را کاهش دهد.
سهم روسیه از بازار گاز ترکیه که دو دهه پیش بیش از ۶۰ درصد بود، در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ به ۳۷ درصد کاهش یافته است. قراردادهای خط لوله روسیه برای انتقال ۲۲ میلیارد مترمکعب گاز از مسیرهای بلو استریم (Blue Stream) و ترکاستریم (TurkStream) به پایان خود نزدیک میشوند. همچنین قرارداد ۱۰ میلیارد مترمکعبی ایران با ترکیه در میانه سال آینده منقضی خواهد شد.
در مقابل، ترکیه با گسترش تأسیسات واردات LNG از آمریکا و الجزایر و افزایش تولید میادین داخلی، در حال متنوعسازی منابع خود است. تولید داخلی و قراردادهای واردات LNG از سال ۲۰۲۸ به بیش از ۲۶ میلیارد مترمکعب در سال خواهد رسید که بیش از نیمی از تقاضای ۵۳ میلیارد مترمکعبی ترکیه را پوشش میدهد.
ترکیه در همین راستا قراردادهایی به ارزش ۴۳ میلیارد دلار با تأمینکنندگان آمریکایی امضا کرده است، از جمله توافق ۲۰ساله با شرکت Mercuria در سپتامبر امسال.
تحلیل فنی (Technical Analysis)
۱. ظرفیت تولید و واردات LNG: ترکیه با توسعه تأسیسات LNG در بنادر مرسین، ازمیر و سرپورت دوزجه توانسته ظرفیت دریافت گاز مایع را تقریباً دو برابر کند. با افزایش تولید میادین ساکاریا در دریای سیاه، این کشور بهتدریج به توازن واردات و تولید داخلی نزدیک میشود.
۲. پایان قراردادهای خط لوله: انقضای همزمان قراردادهای ایران و روسیه (میانمدت) موقعیتی حساس ایجاد میکند که به ترکیه امکان مذاکره برای شرایط منعطفتر (Spot Contracts) و کاهش تعهدات بلندمدت میدهد.
۳. زیرساخت صادراتی (Re-Export): ترکیه با هدف تبدیلشدن به هاب گازی منطقهای (Gas Hub)، در نظر دارد بخشی از LNG وارداتی خود را به اروپا بازصادر کند، در حالیکه مصرف داخلی را با گاز روسی و ایرانی پوشش دهد.
تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)
۱. تغییر ژئوانرژیک در منطقه: این تغییر سیاست، نفوذ روسیه و ایران بر بازار انرژی جنوبشرق اروپا را تضعیف کرده و موقعیت ترکیه را به عنوان بازیگر مستقل و تراز انرژی تقویت میکند.
در صورت تحقق کامل این طرح، روسیه یکی از مهمترین مسیرهای صادرات گاز خود به اروپا را از دست خواهد داد.
۲. نقش ایالات متحده: آمریکا با اعمال فشار دیپلماتیک و قراردادهای بلندمدت LNG، در حال مهار نفوذ گازی روسیه و ایران از طریق ترکیه است. این سیاست مکمل طرح کلی واشنگتن برای انرژیزدایی اروپا از روسیه و ایران است.
۳. پیامد برای ایران: با انقضای قرارداد ۱۰ میلیارد مترمکعبی و کاهش تمایل ترکیه به تمدید حجم بالا، صادرات گاز ایران به ترکیه احتمالاً به کمتر از نصف فعلی کاهش مییابد. این امر مستقیماً بر درآمد ارزی و توازن انرژی منطقهای ایران تأثیرگذار خواهد بود.
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
• ریسک برای ایران و روسیه: کاهش وابستگی ترکیه به گاز خط لوله، مستقیماً بر صادرات سنتی دو کشور فشار وارد کرده و احتمال شکلگیری رقابت قیمتی در قراردادهای تمدید را بالا میبرد.
• فرصت برای ترکیه: با دسترسی به LNG ارزان و موقعیت جغرافیایی ممتاز، ترکیه میتواند به پایانه اصلی انتقال گاز به بالکان و اروپای جنوبشرقی تبدیل شود.
• پیشنهاد سیاستی برای ایران:
• بازنگری فوری در قرارداد گازی با ترکیه و پیشنهاد شرایط منعطفتر (Volume Flexibility + Price Indexation) برای حفظ سهم بازار.
• توسعه پروژههای LNG کوچک (Mini-LNG / FLNG) برای رقابتپذیری صادراتی.
• مذاکره برای همکاری فنی با TPAO جهت حفظ روابط راهبردی و جلوگیری از حذف کامل ایران از زنجیره گازی ترکیه
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما