تحریم‌های تازه آمریکا علیه دو غول نفتی روسیه، «روس‌نِفت» و «لوک‌اویل»، موجب اختلال در جریان تجارت جهانی و افزایش ابهام در ارزیابی میزان واقعی مازاد شده است.

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) هشدار داده است که حجم نفت در مسیر حمل (Oil on Water) در سپتامبر با افزایشی ۱۰۲ میلیون بشکه‌ای، به بالاترین سطح از زمان پاندمی رسیده است. بانک جهانی نیز پیش‌بینی می‌کند که مازاد نفت در سال ۲۰۲۵ به ۶۵٪ بالاتر از رکورد قبلی (۲۰۲۰) برسد و قیمت نفت برنت از میانگین ۶۸ دلار امسال به حدود ۶۰ دلار در سال آینده کاهش یابد.

در مقابل، امارات و برخی اعضای اوپک، وقوع مازاد عرضه را رد کرده و تقاضا را همچنان قوی می‌دانند. با این حال، تصمیم اوپک‌پلاس برای تعلیق افزایش تولید در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ نشان می‌دهد این ائتلاف در حال ارزیابی ریسک سقوط قیمت‌ها و تأثیر واقعی تحریم‌های آمریکا بر عرضه جهانی است.

تحلیل فنی:

۱. شاخص‌های عرضه:

• عرضه مازاد عمدتاً از خاورمیانه و قاره آمریکا ناشی می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: استعفای یک عضو هیئت مدیره صباانرژی‬⁩

• حجم «نفت روی آب» (Oil on Water) نشان‌دهنده افزایش شدید تولید و کاهش جذب در بازار نهایی است.

• مازاد فعلی حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود.

۲. شاخص‌های تقاضا:

• رشد فروش خودروهای برقی (EVs) و رکود مصرف نفت در چین موجب کاهش نرخ رشد تقاضا شده است.

• دوره فصلی ضعیف تقاضا در زمستان ۲۰۲۶، بر فشار نزولی می‌افزاید.

۳. شاخص‌های قیمتی:

• برنت در محدوده ۶۵ دلار متوقف شده و روند نزولی به سمت میانگین ۶۰ دلار در حال تقویت است.

• رفتار قیمتی احتمال بازگشت نوسانی را در محدوده ۵۸ تا ۶۲ دلار نشان می‌دهد.

تحلیل استراتژیک:

• تحریم‌های آمریکا علیه روسیه دو اثر متضاد دارد: از یک سو، عرضه روسیه را محدود می‌کند و می‌تواند بخشی از مازاد را جذب کند؛ از سوی دیگر، موجب تغییر مسیرهای تجارت و ایجاد هزینه‌های جدید برای انتقال نفت می‌شود.

• چین و هند در حال بازآرایی سبد واردات خود هستند؛ پالایشگران بزرگ چینی خرید نفت روسیه را متوقف کرده‌اند اما پالایشگاه‌های مستقل احتمالاً با احتیاط ادامه خواهند داد.

• اوپک‌پلاس با تعلیق افزایش تولید در واقع در حال مدیریت انتظارات بازار است تا از سقوط شدید قیمت جلوگیری کند و در عین حال، فرصت بازنگری در سیاست تولید را پس از مشخص شدن اثر تحریم‌ها حفظ نماید.

• نقش آمریکا دوگانه است: از یک طرف عامل بی‌ثباتی (تحریم)، و از طرف دیگر، متعادل‌کننده بازار از طریق عرضه داخلی شیل در صورت افت شدید قیمت‌ها.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

۱. برای تولیدکنندگان:

• تمرکز بر بهینه‌سازی هزینه تولید و کاهش هزینه‌های لجستیکی در نیمه اول ۲۰۲۶ ضروری است.

• ذخیره‌سازی نفت به‌جای عرضه فوری می‌تواند سودآوری را در دوره قیمت پایین افزایش دهد.

۲. برای خریداران و پالایشگران:

• دوره پیش‌رو فرصت مناسبی برای تأمین ذخایر استراتژیک با قیمت پایین‌تر خواهد بود.

• باید بر ریسک‌های تحریم‌های ثانویه و مسیرهای حمل‌ونقل غیرمستقیم تمرکز کرد.

۳. برای سیاست‌گذاران انرژی:

• کاهش قیمت نفت ممکن است موجب افت سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر شود و مسیر گذار انرژی را کند نماید.

• هماهنگی با اوپک‌پلاس در قالب دیپلماسی انرژی می‌تواند مانع از نوسانات شدید بازار گردد.

تحلیل سیاسی:

تحریم‌های آمریکا علیه روسیه عملاً دو هدف را دنبال می‌کند: فشار برای امتیاز در مذاکرات صلح اوکراین و مهار رشد صادرات انرژی روسیه به آسیا. با این حال، اگر تا ۲۱ نوامبر (پایان مهلت تطبیق تحریم‌ها) دولت ترامپ سیاست «تحریم برای امتیازگیری» را دنبال کند، احتمال عقب‌نشینی جزئی در اجرای کامل تحریم‌ها وجود دارد. این سناریو می‌تواند موجب تعدیل انتظارات از «سوپر گلوت» به یک مازاد متوسط و تثبیت قیمت‌ها در محدوده ۶۰ تا ۶۵ دلار گردد