این مجوز به شرکت‌ها اجازه می‌دهد فقط مذاکرات اولیه با لوک‌اویل را آغاز کنند و هنوز اجازه نهایی برای معامله وجود ندارد، اما همین روزنه کوچک موجی از رقابت میان شرکت‌های بزرگ نفتی ایجاد کرده است.

به گفته منابع مختلف، اکسون در حال ارزیابی خرید سهم لوک‌اویل در پروژه‌های تنگیز و کراچاغاناک قزاقستان است؛ جایی که هم اکسون و هم شورون از قبل با این شرکت روسی شریک بوده‌اند. شورون نیز از هفته گذشته فرآیند ارزش‌گذاری این دارایی‌ها را آغاز کرده است.

یکی از جذاب‌ترین اهداف برای اکسون، میدان عظیم West Qurna ۲ در عراق است؛ بزرگ‌ترین میدان نفتی توسعه‌نیافته جهان که لوک‌اویل مالک اصلی آن است. اکسون سال گذشته از میدان همجوار West Qurna ۱ خارج شد و بازگشت به این منطقه، یک حرکت فنی کاملاً آشنا و از نظر ژئوپلیتیک یک پیام پررنگ تلقی می‌شود. این اقدام، در صورت تحقق، بزرگ‌ترین ورود شرکت‌های آمریکایی به بخش بالادستی عراق طی بیش از یک دهه خواهد بود.

لوک‌اویل در خارج از روسیه یک شبکه گسترده دارد:

سه پالایشگاه اروپایی، زنجیره خرده‌فروشی سوخت در اروپا و آمریکا، و سهام در میادین نفت و گاز در قزاقستان، ازبکستان، مکزیک، غنا، مصر و نیجریه. مجموع تولید این دارایی‌ها حدود ۰٫۵ درصد عرضه جهانی نفت است؛ عددی نه‌چندان بزرگ، اما دقیقاً در کشورهایی که شرکت‌های غربی به دنبال حضور پایدار در آن‌ها هستند.

بیشتر در همین زمینه: جلال میرزایی سرپرست دفتر وزارتی و مشاور وزیر نفت منصوب شد

رقابت کنونی تحت تأثیر فضای پیچیده تحریم‌ها شکل گرفته است. شرکت‌ها باید خطر «افزایش تدریجی تحریم‌ها»، تغییرات ناگهانی در مجوزهای عملیاتی، و تجربه شکست‌خورده معامله ۲۲ میلیارد دلاری شرکت Gunvor را در نظر بگیرند؛ معامله‌ای که به‌محض برچسب «وابستگی به کرملین» از سوی واشنگتن فروپاشید.

در همین حال، شرکت‌هایی مانند Carlyle و ADNOC نیز تنها به دنبال دارایی‌هایی هستند که بتوان بدون پروسه‌های طولانی صدور مجوز، آن‌ها را تملک کرد.

با وجود این تحرکات، اکسون هنوز هیچ اظهارنظر رسمی ارائه نکرده است. زمان محدود باقی‌مانده و رقابت میان بزرگ‌ترین شرکت‌های انرژی جهان باعث شده این پرونده به یکی از حساس‌ترین و سیاسی‌ترین فروش‌های دارایی در سال‌های اخیر تبدیل شود.

تحلیل فنی

• دارایی‌های قزاقستان (تنگیز و کراچاغاناک) برای اکسون و شورون از نظر فنی و عملیاتی بسیار آشنا هستند؛ اشتراک زیرساخت و هماهنگی عملیاتی ریسک جذب آن‌ها را کاهش می‌دهد.

• West Qurna ۲ عراق میدان کم‌توسعه‌یافته با ظرفیت عظیم و هزینه تولید پایین است. برای اکسون، ورود مجدد به این ساختار زمینی کاملاً مطابق توان مهندسی و تجربه قبلی آن است.

• پالایشگاه‌های اروپایی و شبکه خرده‌فروشی لوک‌اویل جریان نقدی پایدار ایجاد می‌کنند، اما نیازمند بازسازی و سرمایه‌گذاری تدریجی هستند.

تحلیل استراتژیک

• این رقابت یک فرصت استراتژیک بی‌سابقه برای بازآرایی حضور آمریکا در بازار انرژی عراق، آسیای مرکزی و آفریقا ایجاد کرده است.

• همزمان، خروج اجباری روسیه از بازارهای کلیدی، مسیر را برای حضور بلندمدت شرکت‌های غربی هموار می‌کند.

• رقابت میان دو غول آمریکایی (اکسون و شورون) می‌تواند آرایش قدرت در پروژه‌های عظیم نفتی را در دهه آینده تغییر دهد.

• ورود بازیگران منطقه‌ای مانند ADNOC نشان‌دهنده اهمیت ژئواکونومیک این دارایی‌هاست.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• مهلت کوتاه ۱۳ دسامبر باعث شده شرکت‌ها تیم‌های ارزیابی شبانه‌روزی تشکیل دهند و فرآیند Due Diligence را سرعت دهند.

• احتمال شکل‌گیری کنسرسیوم‌های مشترک میان چند خریدار بالا است تا ریسک‌های حقوقی، تحریمی و عملیاتی تقسیم شود.

• بیشترین رقابت بر سر دارایی‌های عراق و قزاقستان خواهد بود؛ زیرا از نظر اقتصادی و فنی باارزش‌ترین و کم‌ریسک‌ترین گزینه‌ها هستند.

• پرونده نیازمند چندلایه مدیریت حقوقی – تحریمی است؛ هرگونه تغییر در سیاست وزارت خزانه‌داری می‌تواند تمام معامله را بی‌اثر کند.

تحلیل سیاسی

• این فروش اضطراری یک ابزار ژئوپلیتیک برای واشنگتن است تا مسیر مالکیت دارایی‌های روسی را کنترل و از انتقال آن‌ها به چین یا سایر رقبای راهبردی جلوگیری کند.

• عراق و قزاقستان در موقعیتی حساس قرار گرفته‌اند؛ آن‌ها باید میان تداوم روابط با روسیه و جذب سرمایه‌گذاری قدرتمند غربی توازن ایجاد کنند.

• موفقیت اکسون یا شورون در عراق پیام روشنی درباره کاهش نفوذ انرژی‌محور روسیه در خاورمیانه خواهد داشت.

در ادامه بخوانید؛ تغییر مسیر سرمایه‌گذاران غربی در پی شکست معامله ۲۲ میلیارد دلاری گانوُر با لوک‌اویل