اجرایی شدن مالیات کربنی مرزی اتحادیه اروپا و آغاز تنشهای تجاری با شرکای اصلی
از اول ژانویه ۲۰۲۶، سازوکار تعدیل مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) بهطور رسمی اجرایی شد. هدف این سازوکار، حمایت از رقابتپذیری تولیدکنندگان اروپایی در صنایعی مانند فولاد، سیمان و برق است که تحت سختگیرانهترین مقررات کاهش انتشار گازهای گلخانهای فعالیت میکنند.
CBAM با اعمال هزینه کربنی بر واردات از کشورهایی با استانداردهای زیستمحیطی ضعیفتر، عملاً قیمت کالاهای وارداتی را افزایش میدهد.
چین بلافاصله این اقدام را «ناعادلانه و تبعیضآمیز» توصیف و تهدید به اقدامات تلافیجویانه کرد. هند نیز که دومین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان است، با خطر کاهش شدید صادرات فولاد به اروپا مواجه شده است. اگرچه برخی تحلیلگران معتقدند CBAM میتواند کشورهای صادرکننده را به توسعه بازارهای کربن و اصلاح فناوریهای تولید سوق دهد، اما در کوتاهمدت احتمال افزایش قیمتها برای مصرفکنندگان اروپایی و تشدید اختلافات تجاری وجود دارد.
تحلیل فنی
از منظر فنی، CBAM بر پایه محاسبه میزان انتشار دیاکسیدکربن در زنجیره تولید کالاها طراحی شده است. برای این منظور:
مقادیر پیشفرض انتشار (Default Values) و شاخصهای مرجع (Benchmarks) برای صنایع مختلف تعریف شدهاند.
در صورت نبود دادههای دقیق از سوی صادرکننده، این مقادیر پیشفرض مبنای محاسبه مالیات قرار میگیرند.
چالش اصلی در این مرحله، عدم شفافیت و ناهماهنگی بین مقادیر پیشفرض و واقعیتهای فنی تولید در کشورهای مختلف است. گزارشها نشان میدهد که برای برخی تولیدکنندگان چینی، مقادیر پیشفرض بهگونهای تعیین شده که حتی از شدت انتشار برخی واحدهای اروپایی نیز کمتر برآورد شدهاند؛ موضوعی که میتواند:
انگیزه بهبود فناوریهای کمکربن را تضعیف کند؛
موجب ورود کالاهای پرکربن با هزینه ناکافی به بازار اروپا شود.
در مقابل، فولاد هند که عمدتاً با کورههای بلند زغالسنگی تولید میشود، مشمول هزینههای بالاتری شده و مزیت رقابتی خود را از دست میدهد، مگر آنکه به فناوری کوره قوس الکتریکی مهاجرت کند؛ فرآیندی پرهزینه و زمانبر.
تحلیل استراتژیک
CBAM را میتوان بخشی از استراتژی صنعتی – اقلیمی اتحادیه اروپا دانست که سه هدف همزمان را دنبال میکند:
۱. جلوگیری از نشت کربن (Carbon Leakage) و انتقال تولید به خارج از اتحادیه؛
۲. حمایت ضمنی از صنایع داخلی در برابر رقابت ارزانقیمت خارجی؛
۳. فشار غیرمستقیم بر شرکای تجاری برای همراستایی با نظام قیمتگذاری کربن اروپا.
در سطح ژئواقتصادی، این سازوکار عملاً به ابزاری برای قدرتسازی مقرراتی (Regulatory Power) اتحادیه اروپا تبدیل شده است. با این حال، واکنش چین و احتمال واکنش آمریکا و سایر صادرکنندگان بزرگ نشان میدهد که CBAM میتواند به محرک جدیدی برای جنگهای تجاری سبز تبدیل شود؛ جنگی که اینبار نه بر سر تعرفههای سنتی، بلکه بر سر استانداردهای اقلیمی شکل میگیرد.
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
در کوتاهمدت، پیامدهای اجرایی CBAM شامل موارد زیر است:
کاهش واردات از برخی تأمینکنندگان سنتی (بهویژه هند)؛
افزایش هزینه تمامشده فولاد، سیمان و برق در بازار اروپا؛
انتقال هزینهها به مصرفکننده نهایی و فشار تورمی محدود اما هدفمند.
در میانمدت، شرکتهای غیراروپایی یا ناچار به سرمایهگذاری در فناوریهای کمکربن میشوند یا بازار اروپا را از سبد صادراتی خود حذف خواهند کرد. در بلندمدت، موفقیت CBAM به میزان دقت فنی محاسبات، شفافیت دادهها و توان اتحادیه اروپا در مدیریت تنشهای تجاری بستگی دارد.
تحلیل سیاسی
از منظر سیاسی، CBAM مرز میان سیاست اقلیمی و حمایتگرایی تجاری را کمرنگ کرده است. واکنش تند چین و نگرانیهای بالقوه آمریکا نشان میدهد که این سازوکار میتواند در سازمان تجارت جهانی (WTO) به چالش کشیده شود. در نتیجه، اتحادیه اروپا با یک دوگانه سیاسی مواجه است:
حفظ رهبری جهانی در سیاست اقلیم، در برابر هزینههای دیپلماتیک و تجاری ناشی از آن.
همچنین در ادامه بخوانید؛الگوی نوین Aker BP برای بهرهبرداری کمکربن و هوشمند فراساحلی
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما