تحریم‌های دولت ترامپ علیه دو غول نفتی روسیه، لوک‌اویل و روس‌نفت، که در پروژه‌های تنگیز و کاراچاگاناک قزاقستان سهام دارند، موجب نگرانی‌هایی در خصوص انتقال نفت این کشور از طریق خط لوله CPC (کنسرسیوم خط لوله خزر) شده است. این خط که بخشی از آن در اختیار روسیه است، اوایل سال جاری به‌طور موقت بسته شد و ظرفیت صادرات نفت قزاقستان را به نصف کاهش داد.

قزاقستان ضمن حفظ روابط نزدیک با مسکو، از حمایت آشکار از جنگ روسیه در اوکراین خودداری کرده و در تلاش است تا با جذب سرمایه‌گذاری غربی و گسترش همکاری با آمریکا و اتحادیه اروپا، وابستگی خود به زیرساخت‌های روسیه را کاهش دهد. پروژه‌های جدید از جمله کابل فیبر نوری و اتصال برقی از طریق دریای خزر با حمایت واشینگتن و بروکسل در همین راستا قرار دارد.

سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، اعلام کرد که روسیه «بسیار مشتاق» است روایت توکایف از دیدار اخیرش با رهبران آمریکا را بشنود.

تحلیل فنی

۱. وابستگی زیرساختی: حدود ۸۰ درصد نفت قزاقستان از طریق خط لوله CPC که از خاک روسیه می‌گذرد صادر می‌شود؛ بنابراین هرگونه محدودیت یا فشار روسیه می‌تواند مستقیماً بر درآمدهای نفتی آستانه اثر بگذارد.

۲. ریسک تحریم‌های ثانویه: مشارکت لوک‌اویل و روس‌نفت در پروژه‌های تنگیز و کاراچاگاناک ممکن است شرکت‌های غربی از جمله شورون و شل را در معرض خطر تحریم قرار دهد.

بیشتر در همین زمینه: هم‌افزایی خورشید و باد؛ گام نوین اکینور در توسعه برق تجدیدپذیر برزیل

۳. گزینه‌های جایگزین: پروژه‌های انتقال انرژی از مسیر خزر، هرچند هنوز در مراحل اولیه هستند، به عنوان راهبردی بلندمدت برای استقلال قزاقستان از شبکه روسیه تلقی می‌شوند.

تحلیل استراتژیک

قزاقستان در حال اجرای یک سیاست توازن چندجانبه (multi-vector policy) است که هدف آن حفظ روابط استراتژیک با روسیه در حوزه انرژی، در کنار گسترش روابط اقتصادی و امنیتی با غرب است.

این دیدار برای پوتین تلاشی برای بازگرداندن نفوذ مسکو در آسیای مرکزی محسوب می‌شود، به‌ویژه پس از آنکه آمریکا و اتحادیه اروپا در ماه‌های اخیر با ابتکار C۵+۱ حضور خود را در منطقه تقویت کرده‌اند.

هم‌زمان، نگرانی روسیه از پروژه‌های ترانزیتی خزر و گسترش همکاری‌های قزاقستان با ایالات متحده، به معنای تشدید رقابت ژئوانرژتیک در حوزه خزر است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• برای شرکت‌های بین‌المللی فعال در قزاقستان، مدیریت ریسک تحریم‌ها و بازبینی مسیرهای صادراتی اهمیت حیاتی دارد.

• اگر گفت‌وگوهای مسکو به نتایج ملموس در زمینه گازرسانی و تسهیلات مالی منجر شود، ممکن است قزاقستان تا حدی از فشار انرژی روسیه مصون شود.

• در کوتاه‌مدت، قزاقستان همچنان به صادرات از مسیر روسیه وابسته خواهد ماند، اما در میان‌مدت به سمت تنوع‌سازی مسیرها و شرکا حرکت می‌کند — حرکتی که ممکن است به شکل‌گیری نقشه انرژی جدیدی در آسیای مرکزی بینجامد.