در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا آمده است که دو طرف درباره روابط اقتصادی دوجانبه، امنیت جهانی و پایبندی اعضای گروه G۷ برای افزایش فشار اقتصادی بر روسیه گفت‌وگو کرده‌اند.

ژاپن در سال ۲۰۲۳ واردات نفت خام از روسیه را متوقف کرد، اما با دریافت معافیت ویژه از دولت بایدن توانست به واردات نفت و به‌ویژه گاز طبیعی مایع (LNG) از پروژه «ساخالین-۲» ادامه دهد.

حدود ۹ درصد از واردات گاز مایع ژاپن، معادل ۶ میلیون تن در سال، از روسیه تأمین می‌شود که ۵ میلیون تن آن بر اساس قراردادهای بلندمدت با کنسرسیوم پروژه ساخالین-۲ است؛ کنسرسیومی که شامل شرکت‌های «میتسویی» و «میتسوبیشی» ژاپن و «گازپروم» روسیه است.

مقامات ژاپنی بارها تأکید کرده‌اند که ادامه دسترسی به انرژی روسیه برای امنیت انرژی کشور حیاتی است، اما هماهنگی با تعهدات گروه G۷ برای کاهش وابستگی به منابع روسی، تصمیم‌گیری را برای توکیو دشوار کرده است.

بیشتر در همین زمینه: ارائه نیازهای فناورانه در پتروفن ۱۴۰۴

تحلیل فنی:

پروژه Sakhalin-2 یکی از حیاتی‌ترین منابع تأمین LNG ژاپن است که ظرفیت صادراتی آن حدود ۱۰ میلیون تن در سال است. توقف یا کاهش واردات از این پروژه، به معنی کمبود فوری حدود ۵ تا ۶ میلیون تن LNG در بازار ژاپن خواهد بود. جایگزینی این حجم از گاز نیازمند واردات از استرالیا، قطر یا ایالات متحده است، اما زیرساخت‌های انتقال و قراردادهای جدید به زمان و هزینه بیشتری نیاز دارند.

افزون بر این، ژاپن حدود ۷۰ درصد برق خود را از سوخت‌های فسیلی تولید می‌کند، و هرگونه وقفه در تأمین LNG می‌تواند به افزایش شدید هزینه انرژی، فشار بر بخش صنعتی و کاهش رقابت‌پذیری صادراتی این کشور منجر شود.

تحلیل استراتژیک:

این اقدام بخشی از راهبرد دولت ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر روسیه است تا این کشور را وادار به مذاکره در جنگ اوکراین کند. با این حال، چنین فشاری می‌تواند هم‌زمان اتحاد درون گروه G۷ را تضعیف کند؛ چرا که ژاپن از معدود کشورهای آسیایی است که درگیر تعهدات متضاد میان امنیت انرژی و فشار سیاسی علیه روسیه شده است.

چنانچه ژاپن مجبور به کاهش واردات از روسیه شود، ممکن است به سمت قراردادهای بلندمدت‌تر با آمریکا و خاورمیانه حرکت کند و از سوی دیگر، روابط اقتصادی خود با مسکو به شدت آسیب ببیند. این تحول همچنین می‌تواند موجب افزایش حضور چین در پروژه‌های انرژی روسیه گردد، چرا که سهم ژاپن در ساخالین احتمالاً توسط شرکت‌های چینی جایگزین خواهد شد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

۱. برای ژاپن: تصمیم در خصوص ادامه یا توقف واردات از روسیه مستقیماً به امنیت انرژی داخلی و ثبات سیاسی کابینه وابسته است. هرگونه تبعیت کامل از واشنگتن باید با برنامه‌ریزی دقیق جایگزین‌های LNG همراه شود.

۲. برای بازار جهانی LNG: فشار آمریکا بر ژاپن می‌تواند منجر به افزایش تقاضای آنی برای LNG آمریکا و قطر شود، که به معنای رشد قیمت جهانی در زمستان ۲۰۲۵ خواهد بود.

۳. برای روسیه: در صورت تحقق این فشار، صادرات LNG روسیه به سمت شرق آسیا (به‌ویژه چین و هند) بازتوزیع خواهد شد، و این تغییر می‌تواند ساختار تجارت انرژی آسیا را بازتعریف کند.

۴. برای آمریکا: این سیاست علاوه بر تضعیف منابع درآمدی روسیه، به تقویت صادرات LNG آمریکا کمک می‌کند و موقعیت ژئواقتصادی واشنگتن در بازار انرژی آسیا را تحکیم می‌سازد.

تحلیل سیاسی:

این تحول در چارچوب رقابت ژئوسیاسی میان ایالات متحده، روسیه و چین معنا پیدا می‌کند. واشنگتن می‌کوشد با فشار بر متحد آسیایی خود، انسجام G۷ را حفظ کرده و کانال‌های مالی روسیه را محدود کند. در مقابل، مسکو و پکن احتمالاً از این موقعیت برای تعمیق همکاری انرژی خود استفاده خواهند کرد.
در نتیجه، ژاپن در نقطه‌ای حساس میان وابستگی انرژی، تعهدات سیاسی و موازنه قدرت شرق آسیا قرار گرفته است؛ نقطه‌ای که تصمیم نهایی آن می‌تواند توازن انرژی منطقه را در سال‌های آینده تغییر دهد.