چرخش بزرگ ترامپ: از جنگ نفتی تا ارتقای عربستان به «متحد راهبردیِ غیرناتو»
دونالد ترامپ با اعلام رسمی عربستان سعودی بهعنوان «متحد عمده غیرناتو»، بزرگترین تغییر مسیر در روابط واشنگتن–ریاض طی یک دهه گذشته را رقم زده است.
دورهای که پیش از این مملو از تنشهای شدید از جمله جنگ قیمت نفت، توقف ارتباطات دیپلماتیک و اتهامزنی علیه رهبری سعودی بود.
این وضعیت جدید، عربستان را در جایگاه ۲۰ام کشورهای دارای این وضعیت قرار میدهد و امتیازهای مهمی در حوزههای نظامی، امنیتی و تحقیق و توسعه دفاعی در اختیار ریاض میگذارد؛ از جمله اولویت در دریافت تجهیزات مازاد نظامی، مشارکت در پروژههای مشترک تحقیقاتی، دسترسی به مهمات خاص، و میزبانی ذخایر اضطراری ارتش آمریکا.
در مقابل، عربستان متعهد میشود که در طیف وسیعی از موضوعات بینالمللی، بهویژه در رقابت میان بلوک آمریکا با چین و روسیه، به سمت منافع واشنگتن متمایل باشد. این شامل تعدیل روابط با چین، کاهش سرعت در پیگیری طرحهای همگرایی اقتصادی–امنیتی نظیر سازمان همکاری شانگهای و تقویت نقش در طرحهای منطقهای آمریکا است.
اهداف کلیدی ترامپ در این همکاری جدید، سه محور دارد:
۱. همسویی ژئوپلیتیکی با آمریکا بهویژه در مقابل چین/روسیه
۲. پیشبرد توافقهای جدید عادیسازی میان عربستان و اسرائیل
۳. کنترل قیمت نفت در بازه موسوم به «Trump Oil Price Range» بین ۴۰ تا ۸۰ دلار بهعنوان ابزار اصلی تثبیت اقتصادی آمریکا و افزایش شانس انتخاباتی جمهوریخواهان.
تحلیل فنی
• اعطای وضعیت Major Non-NATO Ally به عربستان، دسترسی این کشور به فناوریهای حساس دفاعی، سامانههای کشف انفجار، مهمات depleted uranium، و تجهیزات لجستیکی سطح بالا را یک مرحله ارتقا میدهد.
• این تقویت موجب افزایش قابلیت دفاعی و بازدارندگی ریاض میشود و چه در حوزه دریایی (کشتیها/فرگیتها) و چه هوایی (مانند C-130)، «عمق پاسخدهی» عربستان را بالا میبرد.
• از دید بازار انرژی، تعهد عربستان به مدیریت قیمت نفت در محدوده ۴۰ تا ۸۰ دلار، نوعی «مهندسی ساختارمند بازار» است که به معنای
• محدودسازی نوسانات
• تنظیم عرضه OPEC+ در هماهنگی با آمریکا
• و اعمال سیاست تولید با اولویت ثبات بازار آمریکا
محسوب میشود. این موضوع از لحاظ فنی، به معنای تغییر نقش عربستان از بازیگر مستقل به بازیگر هماهنگشده با کاخ سفید است.
تحلیل استراتژیک (Strategic Insight)
• این تغییر وضعیت نشاندهنده انتقال عربستان از «توازن بین قدرتها» به «همسویی هدفمند با آمریکا» است، حرکتی که به شکل مستقیم روی ساختار رقابت چین–آمریکا در خاورمیانه اثر دارد.
• آمریکا انتظار دارد عربستان در موضوعات راهبردی همچون:
• کاهش نفوذ چین در انرژی،
• تعدیل نقش عربستان در کمربند-راه،
• و محدودکردن گسترش امنیتی روسیه در منطقه
بهطور فعال همراهی کند.
• پس از جنگ غزه و تنشهای ایران–اسرائیل، واشنگتن معتقد است که پیامرسانی و میانجیگری ریاض نشاندهنده بلوغ و آمادگی برای یک توافق عادیسازی بزرگ با اسرائیل است؛ توافقی که کل معماری امنیتی منطقه را تغییر میدهد.
• از منظر گفتمان انرژی جهانی، این تصمیم به معنای بازتعریف نظم جدید نفتی در دهه ۲۰۲۵–۲۰۳۵ با محوریت منافع انتخاباتی و اقتصادی ترامپ است.
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
• شرکتهای انرژی، حملونقل، پتروشیمی و سرمایهگذاری در منطقه باید فرض را بر افزایش ثبات تصمیمگیری نفتی ریاض بگذارند، زیرا بازه قیمتی موردنظر آمریکا محدودیتهای سختگیرانهای بر رفتار اوپک ایجاد میکند.
• برای فعالان حوزه انرژی، این یعنی:
• پیشبینیپذیری بیشتر در قیمت نفت
• کاهش نوسان شدید
• و افزایش جذابیت سرمایهگذاری در پروژههای با افق ۵ تا ۱۰ساله
• در حوزه امنیتی–دفاعی، انتظار میرود قراردادهای تسلیحاتی، R&D مشترک و توسعه سیستمهای دفاع مرزی عربستان شتاب قابلتوجهی بگیرد.
• شرکتهایی که با عربستان همکاری دارند باید آماده باشند که پروژههای همکاری با چین یا روسیه تحت فشارهای واشنگتن بازبینی یا محدود شود.
• این تحول برای کشورهای منطقه، در حوزه گاز، انرژی، پالایش و ترانزیت، نشانهای از افزایش نقش آمریکا در شکلدهی به معادلات انرژی خاورمیانه است.
تحلیل سیاسی
• این تصمیم بخشی از «معماری ژئوپلیتیکی ترامپ» برای بازگرداندن نفوذ آمریکا در خاورمیانه و محاصره راهبردی چین است.
• از منظر سیاست داخلی آمریکا، کنترل قیمت نفت برای ترامپ اهمیتی انتخاباتی دارد؛ حفظ بنزین زیر ۲ دلار، یکی از اهرمهای اصلی پیروزی جمهوریخواهان در ۲۰۲۶ و ۲۰۲۸ است.
• ریاض با پذیرش این نقش، به دنبال ضمانتهای امنیتی طولانیمدت و دسترسی به فناوریهای نظامی سطح بالا است، در حالی که واشنگتن نیز بازگشت کامل عربستان به مدار غرب را هدف گرفته است.
• این اقدام میتواند باعث نگرانی چین و روسیه شود، زیرا عربستان یکی از مهمترین کانونهای نفوذ انرژی آنها در خاورمیانه بود.
• در سطح منطقه، فشار آمریکا برای توافق عربستان–اسرائیل مسیر بازیگران دیگر (از جمله قطر، مصر، اردن و امارات) را نیز بازتعریف خواهد کرد.
همچنین در ادامه بخوانید؛ تلاش مشترک آمریکا و عربستان برای نهاییسازی پیمان دفاعی پیش از دیدار محمد بنسلمان با ترامپ
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما