در نشست امسال «شانگری‌لا»، وزیر دفاع آمریکا هشدار داد که تهدید چین «واقعی و شاید نزدیک» است؛ تهدیدی که با نظامی‌سازی همه‌جانبه، کنترل صنعتی و عملیات فشار در فضای خاکستری تقویت می‌شود.

چین اکنون بزرگترین نیروی دریایی جهان، بزرگترین گارد ساحلی و بزرگترین نیروی موشکی را در اختیار دارد و با سرعتی که هیچ کشور منطقه توان هم‌ترازی با آن را ندارد، توان جایگزینی و تداوم جنگ را ایجاد می‌کند. همین امر باعث شده کشورهای منطقه به سمت توانمندی‌های نامتقارن مانند پهپادهای رزمی، سامانه‌های ضربتی برد متوسط و موشک‌های دریایی نظیر «براهموس» حرکت کنند.

در این ساختار جدید، ژاپن و فیلیپین نقش «دو بازیگر خط مقدم» را یافته‌اند. ژاپن با صنایع سنگین، فناوری فضایی، موقعیت ژئوپولیتیکی بی‌بدیل و قدرت دریایی مدرن، ستون اصلی راهبرد آمریکا محسوب می‌شود. فیلیپین نیز نقطه اتصال جنوبی زنجیره نخست جزایر است و بدون همکاری آن، آمریکا توان مقابله با A2/AD چین را از دست می‌دهد. این دو کشور بخش عمده رصد، پایش و تأمین اطلاعات در زنجیره نخست را برعهده دارند.

در نهایت، بازدارندگی در هند-پاسیفیک دیگر صرفاً بر حضور آمریکا متکی نیست؛ بلکه بر توان ترکیبی شرکا برای ایجاد شبکه‌ای از ظرفیت‌های صنعتی، دریایی و اطلاعاتی که بتواند حرکت چین را محدود کند، استوار شده است.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. برتری صنعتی‌نظامی چین:

بیشتر در همین زمینه: فروش بیش از ۳۲ همتی «پتروشیمی امیرکبیر» تا مهر ۱۴۰۴

• سرعت ساخت ناوهای سطحی و زیردریایی‌های چین بیش از چهار برابر مجموع ژاپن، کره‌جنوبی و آمریکا در منطقه است.

• توان «بازتولید جنگ‌افزار» در زمان درگیری، مزیت کلیدی چین است؛ در حالی که غرب بر زنجیره‌های تأمین کند و پراکنده تکیه دارد.

۲. ساختار A2/AD چین:

• مجموعه‌ای از موشک‌های برد بلند ضدکشتی، سامانه‌های راداری پنهان‌ساز، پهپادهای انکاری و شبکه‌های ISR.

• این ساختار عبور ناوهای آمریکایی از زنجیره نخست جزایر را در بحران به‌شدت پرهزینه می‌کند.

۳. توان نامتقارن متحدان:

• ژاپن در حال تبدیل ناوهای «ایزومو» به پلتفرم F-35B و تقویت موشک‌های بردبلند است.

• فیلیپین و ویتنام به‌دنبال ایجاد ظرفیت Sea-Denial با موشک‌های براهموس و پهپادهای نظارتی هستند.

۴. مزیت زیرسطحی آمریکا:

• زیردریایی‌های کلاس ویرجینیا و سی‌وولف همچنان نقطه ضعف اصلی چین هستند و نقش کلیدی در حفظ نفوذ آمریکا در زنجیره نخست دارند.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. تغییر هندسه بازدارندگی:

• بازدارندگی از مدل آمریکایی تک‌محور، به شبکه‌ای چندمحوری متکی بر همکاری هم‌زمان ژاپن، فیلیپین، کره‌جنوبی و استرالیا بدل شده است.

• محور ژاپن–فیلیپین اکنون مهم‌ترین «خط سدکننده» چین در مسیر خروج از زنجیره نخست است.

۲. وابستگی راهبردی آمریکا به شرکای خط مقدم:

• بدون حمایت این دو کشور، آمریکا باید از گوام و هاوایی عملیات کند که در برابر A2/AD چین ناکارآمد است.

• چین این واقعیت را می‌داند و تلاش دارد فشار دیپلماتیک و منطقه‌ای بر مانیل و توکیو را افزایش دهد.

۳. رقابت در فضا، سایبر و اطلاعات:

• چین در حال ادغام سه حوزه فضایی، دریایی و سایبری برای ایجاد توان عملیات ترکیبی (Fusion Warfare) است.

• آمریکا و متحدان هنوز این ادغام را کامل نکرده‌اند.

۴. چندپارگی داخلی چین:

• اختلافات سیاسی در PLA و رهبری حزب کمونیست می‌تواند در سناریوهای بحران تأثیر غیرقابل‌پیش‌بینی ایجاد کند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

۱. کانون راهبرد آینده در هند-پاسیفیک، «هم‌ترازی صنعتی» است، نه صرفاً حضور نظامی.

آمریکا و بریتانیا باید ظرفیت ساخت سریع کشتی، موشک و پهپاد را افزایش دهند؛ بدون آن، بازدارندگی دوام ندارد.

۲. ژاپن و فیلیپین باید به‌عنوان «سکوهای عملیاتی مشترک» توسعه یابند.

• ایجاد پایگاه‌های چرخشی برای نیروهای آمریکا،

• گسترش شبکه‌های ISR دریایی‌فضایی مشترک،

• افزایش تبادل اطلاعات تاکتیکی در زمان واقعی.

۳. سرمایه‌گذاری در Seabed Warfare و زیرسطحی باید شتاب گیرد.

کنترل بستر دریا در زنجیره نخست، نقطه ضعف دفاعی چین و نقطه قوت آمریکا است.

۴. سامانه‌های نامتقارن کم‌هزینه برای کشورهای کوچکتر منطقه حیاتی است.

• موشک‌های ساحل‌به‌دریا،

• پهپادهای رزمی،

• سنسورهای ثابت دریایی.

تحلیل سیاسی

۱. ژاپن در حال فاصله‌گیری تاریخی از محدودیت‌های نظامی پساجنگ است.

افزایش بودجه به ۳–۴٪ GDP معادله قدرت را عمیقاً تغییر می‌دهد.

۲. فیلیپین عملاً به یک «متحد کلیدی» تبدیل شده است.

چرخش ژئوپلیتیکی مانیل، مسیر چین برای عبور از جنوب زنجیره نخست را با محدودیت جدی مواجه کرده است.

۳. چین از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی به شکل ترکیبی برای فرسایش اراده سیاسی متحدان استفاده می‌کند.

از فشار بر شرکت‌ها، انرژی و توافقات بندری تا عملیات «کشتی‌به‌کشتی» در دریای چین جنوبی.