با وجود افزایش ۸ درصدی قیمت‌ها و رسیدن بهای نفت WTI به بالای ۶۰ و برنت به بیش از ۶۵ دلار در هر بشکه، کارشناسان معتقدند الگوی تصمیم‌گیری دونالد ترامپ – مبتنی بر تهدیدهای ناگهانی، عقب‌نشینی‌های سریع و نوسان در مواضع تحریمی – باعث شده بازار این اقدامات را موقتی تلقی کند.

پالایشگاه‌های هند در حال جست‌وجوی منابع جایگزین هستند و شرکت‌های دولتی چین نیز خرید نفت از روسیه را موقتاً متوقف کرده‌اند، با این حال در روزهای بعدی، بازار از واکنش هیجانی اولیه فاصله گرفته و به ارزیابی میزان واقعی تأثیر تحریم‌ها پرداخته است.

تحلیل فنی:

افزایش اخیر قیمت نفت بیش از آنکه ناشی از تغییر بنیادی در عرضه و تقاضا باشد، نتیجه‌ی «شوک ژئوپلیتیکی کوتاه‌مدت» بود. ساختار منحنی‌های آتی نفت هنوز نشانه‌ای از کمبود پایدار عرضه ندارد.

به گفته‌ی تحلیل‌گران Saxo Bank و SEB، اگر تحریم‌ها طبق برنامه در ۲۱ نوامبر اجرا نشوند یا به‌صورت ناقص اعمال گردند، احتمال بازگشت قیمت‌ها بالاست.

افزایش نرخ کرایه‌ی نفتکش‌های غول‌پیکر (Supertanker Rates) نیز عمدتاً ناشی از بازآرایی مسیرهای حمل‌ونقل و تغییر موقت جریان تجارت نفت است، نه بحران ساختاری در عرضه.

بیشتر در همین زمینه: آینده صنعت پتروشیمی بدون شرکت‌های دانش‌بنیان قابل تصور نیست

تحلیل استراتژیک:

تحریم‌های جدید بیش از آنکه بخشی از سیاست انرژی منسجم واشنگتن باشند، ابزار فشاری تاکتیکی برای محدود کردن درآمدهای روسیه تلقی می‌شوند.

با این حال، سابقه‌ی تصمیم‌گیری ترامپ در قبال ایران، چین و حتی روسیه نشان می‌دهد که تهدیدها اغلب به توافق یا عقب‌نشینی ختم می‌شوند.

از این رو، بسیاری از تحلیل‌گران باور دارند این اقدام بیش از آنکه صادرات واقعی روسیه را کاهش دهد، موجب افزایش اصطکاک و پیچیدگی در بازار جهانی نفت و رشد معاملات در «ناوگان سایه» برای دور زدن تحریم‌ها خواهد شد.

در نتیجه، به‌جای کاهش عرضه، احتمالاً شاهد بازتوزیع مسیرهای صادرات روسیه از مسیرهای غیررسمی خواهیم بود.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

برای تصمیم‌گیران حوزه‌ی انرژی و تجارت نفت، اهمیت اصلی این تحریم‌ها در نوسان‌پذیری تصمیمات سیاسی آمریکا است، نه در اثر مستقیم آن‌ها.

شرکت‌ها و دولت‌ها باید در تحلیل ریسک خود، «الگوی تکراری ترامپ» را لحاظ کنند: تصمیم ناگهانی، واکنش بازار، مذاکره، و در نهایت تعدیل یا تعلیق.

در چنین فضایی، توصیه می‌شود سیاست‌گذاران و بازرگانان نفتی از رفتارهای هیجانی فاصله گرفته و تمرکز خود را بر تنوع‌بخشی به منابع تأمین و مسیرهای حمل‌ونقل قرار دهند.

تحلیل سیاسی:

تحریم‌های اخیر بیش از آنکه ابزاری اقتصادی باشند، پیامی سیاسی در آستانه‌ی انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا محسوب می‌شوند.

ترامپ با تکرار الگوی «تهدید – فشار – مذاکره» می‌کوشد تصویر یک رئیس‌جمهور قاطع در برابر روسیه ارائه دهد، اما تردید در درون ساختار دولت و نبود اجماع در کنگره احتمال عقب‌نشینی یا تعدیل در موعد اجرای تحریم‌ها (۲۱ نوامبر) را بالا می‌برد.

از سوی دیگر، چین با اتکا به سازوکارهای مالی غیردلاری و شبکه‌های مستقل حمل‌ونقل، می‌تواند مسیر خرید نفت روسیه را بازسازی کند و بدین‌ترتیب کارایی تحریم‌های آمریکا را کاهش دهد.

جمع‌بندی:

تحریم‌های نفتی ترامپ در ظاهر با هدف فشار اقتصادی بر روسیه اعلام شده‌اند، اما در واقع بیشتر بازتاب بحران اعتبار ابزار تحریم در سیاست خارجی آمریکا هستند.

این اقدامات نه‌تنها مانع صادرات روسیه نخواهند شد، بلکه احتمالاً به گسترش تجارت غیررسمی، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و کاهش شفافیت بازار جهانی نفت منجر می‌شوند.

به بیان دیگر، پیش‌بینی‌ناپذیریِ قابل انتظار ترامپ، به یک متغیر دائمی در معادلات بازار انرژی بدل شده است.