این موضع‌گیری در پاسخ به پرسش رویترز درباره تحریم‌های جدید آمریکا علیه روسنفت انجام شد؛ شرکتی که ۲۰٪ از سهام پروژه نفت و گاز ساخالین-۱ را در اختیار دارد و ژاپن نیز از طریق یک کنسرسیوم دولتی–خصوصی، مالک ۳۰٪ این پروژه است.

با وجود جنگ اوکراین و موج گسترده تحریم‌ها، ژاپن از همان ابتدا معافیت‌هایی دریافت کرده، زیرا وابستگی شدید این کشور به انرژی وارداتی تصمیم‌گیری فوری را دشوار کرده است. ژاپن علاوه بر ساخالین-۱ (نفت)، از پروژه ساخالین-۲ نیز LNG خریداری می‌کند؛ LNG روسیه حدود ۹٪ از کل واردات LNG ژاپن را تشکیل می‌دهد. قراردادهای شرکت برق JERA با ساخالین-۲ تا سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۹ معتبر هستند.

ماه گذشته، پس از درخواست دونالد ترامپ برای توقف خرید انرژی روسیه، دولت ژاپن دوباره تأکید کرد که کاهش وابستگی به روسیه یک روند تدریجی است و ترک کامل انرژی روسیه در کوتاه‌مدت واقع‌بینانه نیست.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. وابستگی ساختاری به LNG وارداتی:
ژاپن تقریباً بدون منابع داخلی انرژی است و پس از تعطیلی تدریجی نیروگاه‌های هسته‌ای، LNG به ستون اصلی سبد انرژی کشور تبدیل شده است.
سهم ۹ درصدی روسیه از بازار LNG ژاپن رقم کمی نیست و جایگزینی آن نیازمند قراردادهای جدید با تولیدکنندگان استرالیا، قطر، آمریکا یا مالزی است.
۲. ملاحظات زیرساختی و لجستیکی:
پروژه‌های ساخالین مزیت مهمی دارند: فاصله جغرافیایی کوتاه و هزینه حمل‌ونقل پایین. حذف این منابع، هزینه انرژی وارداتی را به‌طور قابل‌توجه افزایش می‌دهد.
۳. ریسک‌های قرارداد و بازار:
قراردادهای بلندمدت JERA به ژاپن انعطاف عملیاتی می‌دهد. خروج از آن‌ها ممکن است جریمه‌های مالی و ریسک کمبود عرضه در زمستان‌های سرد را به همراه داشته باشد.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. توازن میان آمریکا و روسیه:
ژاپن شریک امنیتی آمریکا است، اما در عین حال برای امنیت انرژی به روسیه نیاز دارد. این وضعیت، ژاپن را در موضع «دوگانه‌سازی استراتژیک» قرار می‌دهد:
• همراهی سیاسی با غرب
• اما استمرار همکاری انرژی با روسیه
۲. کاهش تدریجی وابستگی، نه قطع فوری:
ژاپن می‌کوشد از فشارهای آمریکا فاصله بگیرد بدون اینکه در تأمین انرژی دچار بحران شود. این روند نشان‌دهنده یک استراتژی کاهش مرحله‌ای وابستگی با حفظ خطوط حیاتی تا زمان یافتن جایگزین‌های پایدار است.
۳. مواجهه با رقابت آسیا-پاسیفیک:
چین و هند با خرید گسترده انرژی تخفیف‌خورده روسیه، فشار رقابتی ایجاد کرده‌اند. ژاپن نمی‌خواهد در این بازار از رقبا عقب بماند و عرضه مطمئن را از دست بدهد.

بیشتر در همین زمینه: «گوهران» ۸۶ میلیارد تومان سود از معاملات آبان ماه ثبت کرد

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

۱. ژاپن تصمیم گرفته واقع‌گرایانه عمل کند: تا زمانی که جایگزین قابل اتکایی برای پروژه‌های ساخالین پیدا نکند، خروج از آن‌ها امنیت انرژی و ثبات قیمت‌ها را تهدید می‌کند.
۲. سناریوی محتمل ۲۰۲۶–۲۰۳۰:
• تمدید حداقل بخشی از قراردادهای LNG با روسیه
• تلاش برای تنوع‌بخشی در آسیا و خاورمیانه
• احتمال سرمایه‌گذاری بیشتر در هیدروژن و انرژی هسته‌ای نسل جدید برای کاهش وابستگی بلندمدت
۳. پیام به بازار:
ژاپن با این اعلام موضع، سیگنال روشنی به بازارهای انرژی فرستاد:
تحریم‌های آمریکا تغییری در نیاز فوری ژاپن به انرژی روسیه ایجاد نمی‌کند.

تحلیل سیاسی

۱. تقویت نقش مستقل ژاپن:
توکیو تلاش می‌کند نشان دهد که در موضوعات انرژی تنها بر اساس مصلحت ملی تصمیم می‌گیرد، حتی اگر این تصمیم با فشارهای واشنگتن همسو نباشد.
۲. حفظ کانال‌های مذاکره با روسیه:
این موضع‌گیری نشان می‌دهد ژاپن علاوه بر انرژی، به دلایل ژئوپلیتیک (ازجمله موضوع جزایر کوریل) نیز خواهان حفظ حدی از تعامل با مسکو است.

همچنین در ادامه بخوانید؛ پیشروی چین فراتر از زنجیره نخست جزایر؛ ژاپن و فیلیپین در خط مقدم رصد و بازدارندگی