این تحولات پس از آن شدت گرفت که نیروهای فدرال آمریکا در اوایل هفته نفتکش «Skipper» با پرچم پاناما را در نزدیکی سواحل ونزوئلا توقیف کردند؛ اقدامی که بلافاصله نگرانی از اختلال در جریان نفت ونزوئلا و نوسان قیمت‌های جهانی را افزایش داد.

هم‌اکنون حدود ۳۰ نفتکش تحت تحریم، نفت خام ونزوئلا را به مشتریان مختلف منتقل می‌کنند و احتمال توقیف این کشتی‌ها می‌تواند باعث توقف یا تأخیر در بارگیری و کاهش عرضه در بازار شود. سخنگوی کاخ سفید اعلام کرده است که واشنگتن قصد ندارد اجازه دهد ناوگان تحت تحریم به تجارت نفت ادامه دهد.

هم‌زمان، وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه برخی افراد مرتبط با دولت کاراکاس و چند شرکت مالک یا بهره‌بردار نفتکش‌هایی که با روش‌های پنهان‌سازی مسیر (AIS deception) اقدام به حمل نفت کرده‌اند اعمال کرده است. چند نفتکش که اخیراً از ونزوئلا بارگیری کرده بودند اکنون از دسترسی به نظام مالی آمریکا محروم شده‌اند.

تحلیل فنی

۱. تمرکز بر کشتی‌هایی با ریسک عملیاتی بالا: اقدام آمریکا به‌طور مشخص متوجه نفتکش‌هایی است که از روش‌های پنهان‌سازی اطلاعات مسیر یا خاموش‌کردن سامانه AIS برای حمل نفت تحت تحریم استفاده کرده‌اند. این اقدام نشان‌دهنده هدف‌گذاری دقیق بر «ناوگان سایه» و اختلال در مسیرهای غیرشفاف حمل‌ونقل است.
۲. احتمال تأخیر گسترده در زنجیره عرضه: توقیف یا توقف حرکت کشتی‌ها می‌تواند باعث کاهش ناگهانی عرضه نفت سنگین ونزوئلایی شود؛ نفتی که برای پالایشگاه‌های مجهز به واحدهای تبدیل عمیق اهمیت بالایی دارد. چنین اختلالی ریسک نوسان قیمت و دشواری در تأمین جایگزین را افزایش می‌دهد.
۳. افزایش هزینه‌های بیمه و عملیات دریایی: اعلام فهرست توقیف احتمالی موجب افزایش ریسک عملیاتی برای کشتیرانی‌های فعال در مسیر ونزوئلا شده و به‌صورت طبیعی نرخ بیمه، هزینه حمل و ریسک تجاری را بالا می‌برد.

تحلیل استراتژیک

۱. فشار بیشتر بر کاراکاس و در عین حال تقویت همگرایی با پکن و مسکو: تشدید اقدامات دریایی آمریکا می‌تواند دسترسی دولت ونزوئلا به درآمدهای نفتی را دشوارتر کند؛ اما هم‌زمان انگیزه برای افزایش وابستگی به چین و روسیه را تقویت می‌کند. در سال‌های اخیر بخش عمده نفت ونزوئلا عملاً به سمت آسیا هدایت شده است.
۲. ایجاد یک الگوی جدید در رقابت ژئوپلیتیک دریایی: توقیف نفتکش‌ها در آب‌های بین‌المللی، ولو با استناد به قوانین داخلی آمریکا، می‌تواند توسط بازیگران رقیب به‌عنوان مقدمه‌ای برای رفتار متقابل در گذرگاه‌های انرژی دیگر تعبیر شود.
۳. تغییر نقشه تجاری نفت خام در کوتاه‌مدت: تداوم این روند ممکن است مسیرهای تجاری نفت سنگین را به سمت خریداران آسیایی بازتعریف کند و سرعت انتقال سهم بازار از غرب به شرق را بیشتر سازد.

بیشتر در همین زمینه: شاهکاری جدید از مدیریت پتروشیمی کرمانشاه

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

۱. تمرکز بر ارزیابی حقوقی پیش از هر اقدام میدانی: برای هر عملیات توقیف باید چارچوب حقوقی، همکاری قضایی و صلاحیت لازم از پیش تعیین و تأیید شود تا نهادهای اجرایی در معرض چالش‌های حقوقی و دیپلماتیک قرار نگیرند.
۲. ضرورت هم‌راستایی عملیاتی و دیپلماتیک: هماهنگی مستمر با دولت‌های صاحب پرچم، بنادر مقصد بالقوه و شرکای دریایی لازم است تا ظرفیت اجرای عملیات، مدیریت محموله‌ها و پیامدهای سیاسی آن از پیش کنترل شود.
۳. آمادگی بازار و بازیگران اقتصادی برای نوسان عرضه: پالایشگاه‌ها و شرکت‌های تجاری باید برنامه‌های اضطراری تأمین، ذخایر جایگزین و ابزارهای پوشش قیمتی را بازبینی کنند تا در صورت تشدید اختلال، کمترین ضربه متوجه زنجیره تأمین شود.
۴. مدیریت ارتباطات و جلوگیری از ایجاد شوک رسانه‌ای: تعیین خط ارتباطی روشن میان نهادهای دولتی برای جلوگیری از پیام‌های متناقض ضروری است؛ چرا که سیگنال‌های نامتوازن می‌تواند موجب نوسانات شدیدتر قیمت در بازار جهانی شود.
۵. ترکیب ابزارهای تحریمی، نظارتی و دیپلماتیک: تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که استفاده هم‌زمان از ابزارهای مالی–تحریمی، رصد داده‌های دریایی و کانال‌های سیاسی منطقه‌ای، اثرگذاری بیشتری نسبت به اتکای صرف به اقدامات دریایی دارد.

تحلیل سیاسی

۱. پیامدهای داخلی در فضای سیاسی آمریکا: اقدامات توقیف نفتکش‌ها می‌تواند در عرصه داخلی آمریکا بحث‌برانگیز باشد؛ زیرا هرگونه افزایش قیمت انرژی یا خطر درگیری‌های دریایی ممکن است واکنش سیاسی قابل توجهی ایجاد کند.
۲. افزایش هزینه‌های دیپلماتیک برای واشنگتن: کشورهای ثبت‌کننده پرچم و برخی بازیگران منطقه‌ای ممکن است نسبت به این اقدامات حساسیت نشان دهند و پیگیری‌های سیاسی یا حقوقی را در پیش بگیرند.
۳. فضای روایتی مناسب برای رقبا: چین و روسیه می‌توانند از این اقدامات برای تبلیغ روایت «اقدامات فراسرزمینی و کنترل‌گرایانه واشنگتن» استفاده کنند و برای جلب حمایت برخی دولت‌ها بهره ببرند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ ویدیو؛ نیروی دریایی آمریکا ابر نفتکش ونزوئلا را توقیف کرد