این در حالی است که بیش از ۸۰ کشور از تدوین چنین نقشه‌راهی حمایت کرده بودند. اما مقاومت برخی کشورها موجب شده که عبارت «گذار از نفت، گاز و زغال‌سنگ» از متن فعلی کنار گذاشته شود.

طبق گزارش رویترز، نسخه جدید پیش‌نویس هیچ اشاره‌ای به «transition away from fossil fuels» ندارد و این احتمال را تقویت می‌کند که در بیانیه نهایی نیز چنین عبارتی دیده نشود.

اتحادیه اروپا نیز—به دلیل نیاز به اجماع همه ۲۷ عضو—از حمایت رسمی این نقشه‌راه عقب‌نشینی کرده است، هرچند برخی کشورهای اروپایی مانند آلمان شخصاً از آن پشتیبانی می‌کردند.

دو سال پیش در COP28 دوبی، برای نخستین بار پس از دهه‌ها، «گذار از سوخت‌های فسیلی» وارد متن مذاکرات شد؛ اما در COP29 باکو پیشرفتی در این زمینه حاصل نشد.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

• اهمیت حذف عبارت کلیدی: حذف عبارت «گذار از سوخت‌های فسیلی» یک عقب‌گرد محسوب می‌شود، زیرا این عبارت شالوده حقوقی و فنی بسیاری از سیاست‌های مربوط به کاهش انتشار است.

بیشتر در همین زمینه: استقرار اکیپ سیار انتقال خون در واحد HSE شرکت عملیات غیرصنعتی ماهشهر

• تأثیر بر سیستم انرژی: نبود این عبارت ریسک مقرراتی برای صنایع نفت، گاز و زغال‌سنگ را کاهش داده و فرایند تغییر ساختار انرژی جهانی را کند می‌کند.

• بار مالی گذار: یکی از دلایل اصلی مقاومت کشورها، هزینه بالای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و زیرساخت‌های لازم برای رسیدن به تراز صفر است.

• چالش در اتحادیه اروپا: ناتوانی در ایجاد اجماع موجب شده نقش اتحادیه اروپا به‌عنوان رهبر فنی در مذاکرات اقلیمی تضعیف شود.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

• پیامدهای ژئوپولیتیکی:

• مقاومت کشورهای دارای منابع غنی فسیلی باعث ایجاد یک بلوک جدید «گذار تدریجی» در برابر «گذار سریع» شده است.

• حذف عبارت کلیدی موجب تقویت جایگاه کشورهایی می‌شود که اولویت را بر امنیت انرژی گذاشته‌اند نه الزامات اقلیمی.

• تضعیف نقش اروپا: عقب‌نشینی اتحادیه اروپا نشان‌دهنده این است که حتی بازیگران پیشرو نیز در شرایط فعلی حاضر به پذیرش هزینه‌های گذار به تراز صفر نیستند.

• کند شدن حرکت به سمت تراز صفر: این تحول احتمالاً باعث تأخیر در دستیابی به اهداف بلندمدت کاهش انتشار خواهد شد و فشار بر تولیدکنندگان سوخت‌های فسیلی را کاهش می‌دهد.

• اثر بر بازار انرژی: حذف این بند، برای بازار سیگنال ایجاد می‌کند که فشار سیاستی بر کاهش عرضه هیدروکربن‌ها فعلاً محدود است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• برای دولت‌ها: حذف مفاد مرتبط با گذار، فضای تصمیم‌گیری کم‌ریسک‌تری برای کشورهایی ایجاد می‌کند که اقتصادشان وابسته به درآمدهای فسیلی است.

• برای صنعت نفت و گاز:

• ریسک مقرراتی کمتر می‌شود.

• برنامه‌ریزی بلندمدت اطمینان بیشتری پیدا می‌کند.

• برای صنایع انرژی پاک:

• ممکن است سرعت رشد کوتاه‌مدت کاهش یابد، اما ضرورت حرکت به سمت تراز صفر همچنان اجتناب‌ناپذیر است.

• اهمیت نسخه نهایی بیانیه: اگر حذف این عبارت تثبیت شود، COP30 نقطه آغاز یک دوره رکود و احتیاط در سیاست‌گذاری جهانی اقلیم خواهد بود.

تحلیل سیاسی (Political Analysis)

• ناتوانی در ایجاد اجماع: عدم موفقیت کشورهای حامی در وارد کردن این عبارت به متن رسمی نشان‌دهنده کاهش همگرایی اقلیمی در سطح جهانی است.

• جابجایی اولویت‌ها: بسیاری از کشورها در شرایط جنگی، اقتصادی و بی‌ثباتی فعلی، امنیت انرژی را بر سیاست اقلیمی مقدم می‌دانند.

• نقش کشورهای در حال توسعه: این کشورها خواستار منابع مالی و انتقال فناوری برای رسیدن به تراز صفر هستند و بدون دریافت تضمین‌های مشخص، با گذار سریع همراه نمی‌شوند.

• نقش میزبان (برزیل): تلاش برزیل برای مدیریت شکاف شمال–جنوب محدود بوده و حذف عبارت کلیدی نشان‌دهنده دشواری ایجاد اجماع در COP30 است.

در ادامه بخوانید؛ سیطره لابی‌های سوخت فسیلی در COP30 و چالش شفافیت در بلمِ برزیل