داده‌های شرکت مشاوره‌ای Rystad Energy نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر، تنها حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از نفت و گاز مصرف‌شده سالانه با کشفیات جدید جایگزین می‌شود. در حالی‌که در اوایل دهه ۲۰۱۰ میانگین کشفیات سالانه متعارف بیش از ۲۰ میلیارد بشکه معادل نفت (boe) بود، این رقم از سال ۲۰۲۰ به حدود ۸ میلیارد boe و در بازه ۲۰۲۳ تا سپتامبر ۲۰۲۵ به حدود ۵.۵ میلیارد boe کاهش یافته است؛ آن هم علی‌رغم چند کشف شاخص در نامیبیا، سورینام و گویان.

در مقابل، مصرف جهانی همچنان در سطوح بسیار بالا باقی مانده است. مصرف نفت در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۹ میلیارد بشکه و مصرف گاز طبیعی (بر حسب معادل نفت) در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۴.۱ میلیارد boe برآورد می‌شود؛ یعنی مجموعاً حدود ۵۴ میلیارد boe در سال. این ارقام نشان می‌دهد که حتی با در نظر گرفتن وقفه زمانی میان کشف و تولید، تداوم این روند به نزدیک‌شدن به اوج و سپس افت تولید سوخت‌های فسیلی منجر خواهد شد. نویسنده با استناد به «قانون اشتاین» یادآور می‌شود: «چیزی که نمی‌تواند برای همیشه ادامه یابد، متوقف خواهد شد.»

تحلیل فنی

از منظر فنی، نسبت جایگزینی ذخایر (Reserve Replacement Ratio) در صنعت نفت و گاز به‌طور مزمن زیر سطح پایداری قرار گرفته است. افت پیوسته کشفیات متعارف، به‌ویژه در میادین بزرگ و کم‌هزینه، بیانگر محدودشدن سبد پروژه‌های آینده است. هرچند توسعه میادین غیرمتعارف، بهبود بازیافت (EOR) و بهینه‌سازی تولید می‌تواند بخشی از شکاف را موقتاً جبران کند، اما این راهکارها عموماً با هزینه‌های بالاتر، نرخ افت سریع‌تر و پیچیدگی‌های فنی بیشتری همراه‌اند. از منظر چرخه عمر میدان، تداوم مصرف در سطوح فعلی بدون پشتوانه کشفیات جدید، ریسک کاهش ظرفیت تولید قابل اتکا در دهه پیشِ‌رو را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه برای نفت که زمان‌بندی اثرگذاری کمبود کشفیات در آن کوتاه‌تر از گاز طبیعی برآورد می‌شود.

تحلیل استراتژیک

در سطح استراتژیک، شکاف فزاینده میان مصرف و کشف به معنای افزایش عدم‌قطعیت در عرضه بلندمدت است. این وضعیت می‌تواند به نوسانات ساختاری قیمت، تشدید رقابت برای دسترسی به منابع باقیمانده و تمرکز سرمایه‌گذاری بر مناطق پرریسک‌تر یا پروژه‌های پرهزینه‌تر منجر شود. هم‌زمان، افق زمانی محدود برای سازگاری با کاهش تدریجی تولید، فشار مضاعفی بر نظام‌های انرژی وارد می‌کند تا تنوع‌بخشی به سبد انرژی و مدیریت تقاضا را با سرعت بیشتری دنبال کنند. در چنین شرایطی، تصمیمات سرمایه‌گذاری امروز نقش تعیین‌کننده‌ای در تاب‌آوری عرضه طی دهه‌های آینده خواهد داشت.

تحلیل اجرایی

برای مدیران و تصمیم‌گیران ارشد صنعت انرژی، پیام اصلی روشن است: اتکای صرف به تداوم کشفیات جدید برای پاسخ‌گویی به تقاضای روبه‌رشد، با واقعیت‌های زمین‌شناسی و داده‌های فعلی هم‌خوانی ندارد. فاصله زمانی میان کشف تا تولید، پنجره‌ای محدود برای اقدام ایجاد کرده است. مدیریت ریسک عرضه، بازنگری در فروض رشد تقاضا، و ارزیابی اقتصادی پروژه‌ها با سناریوهای محافظه‌کارانه‌تر از قیمت و حجم تولید، به اولویت‌های کلیدی تبدیل می‌شوند.

بیشتر در همین زمینه: توسعه همکاری‌های مالی و سرمایه‌گذاری میان پتروشیمی نوری و بانک شهر

تحلیل سیاسی

در بُعد سیاسی، کاهش کشفیات در کنار مصرف بالا می‌تواند به بازتعریف اولویت‌های سیاست‌گذاری انرژی در سطح جهانی بینجامد. دولت‌ها با چالش هم‌زمان امنیت انرژی، ثبات قیمت‌ها و گذار انرژی مواجه خواهند شد. این وضعیت احتمالاً بر جهت‌گیری مقررات، سیاست‌های تشویقی سرمایه‌گذاری و تعاملات بین‌المللی در حوزه انرژی اثرگذار خواهد بود و می‌تواند زمینه‌ساز افزایش مداخلات دولتی برای مدیریت عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی شود.

همچنین در ادامه بخوانید؛ کاهش جذابیت نفت ونزوئلا برای چین و تغییر ساختار بازار جهانی