نگرانی از مازاد عرضه، امید به پیشرفت مذاکرات صلح اوکراین و احتمال کاهش یا رفع تحریم‌های روسیه، فضای بازار را نزولی نگه داشته است. بسیاری از مدیران، قیمت نفت WTI در سال ۲۰۲۶ را در حدود ۶۲ دلار در هر بشکه برآورد می‌کنند.

در همین حال، کاهش شدید قیمت گاز طبیعی به‌گونه‌ای بوده که در برخی موارد، تولیدکنندگان برای تحویل گاز مجبور به پرداخت هزینه شده‌اند؛ وضعیتی کم‌سابقه که سودآوری پروژه‌های نفت و گاز را تحت فشار قرار داده است.

با وجود این شرایط، شرکت‌های بزرگ نفتی (Big Oil) با تکیه بر کاهش هزینه‌ها، اتوماسیون، بهینه‌سازی زنجیره تأمین و افزایش تولید، همچنان سودآور باقی مانده‌اند و نقطه سربه‌سر خود را به‌طور معناداری کاهش داده‌اند.

تحلیل فنی

از منظر فنی-عملیاتی، چند نکته کلیدی قابل توجه است:
۱. فشار هم‌زمان بر نفت و گاز: کاهش قیمت نفت در کنار سقوط بی‌سابقه قیمت گاز طبیعی، ساختار اقتصادی بسیاری از چاه‌ها را مختل کرده و حتی گاز را از یک محصول جانبی درآمدزا به یک «هزینه عملیاتی» تبدیل کرده است.
۲. کاهش نقطه سربه‌سر: شرکت‌های بزرگ با سرمایه‌گذاری در اتوماسیون، فناوری‌های عملیاتی و بهینه‌سازی فرایندها، توانسته‌اند نقطه سربه‌سر خود را به محدوده‌های بسیار پایین‌تر منتقل کنند؛ به‌طوری‌که برای برخی از آن‌ها، سودآوری حتی در قیمت‌های ۴۰ تا ۴۲ دلار در هر بشکه نیز امکان‌پذیر است.
۳. نقش محدود اما مؤثر هوش مصنوعی: انتظار می‌رود AI به‌صورت تدریجی موجب افزایش عمر تجهیزات و کاهش هزینه‌های حفاری و تولید شود، اما در کوتاه‌مدت تأثیر انقلابی یا جایگزینی نیروی انسانی نخواهد داشت.

تحلیل استراتژیک

در سطح استراتژیک، تصویر دوگانه‌ای از صنعت نفت دیده می‌شود:

بیشتر در همین زمینه: رونمایی از نخستین شماره مجله «قُلَک» در جزیره خارگ

• چشم‌انداز کوتاه‌مدت ضعیف: بازار در سال ۲۰۲۶ به‌شدت به تحولات ژئوپلیتیکی، به‌ویژه سرنوشت جنگ اوکراین و تحریم‌های روسیه، وابسته است. در سناریوی رفع تحریم‌ها، ریسک مازاد عرضه جدی خواهد بود.

• تاب‌آوری بازیگران بزرگ: شرکت‌های بزرگ نفتی با مقیاس وسیع، تنوع جغرافیایی و سبد دارایی بهینه، نسبت به شرکت‌های کوچک و متوسط مقاومت بسیار بیشتری در برابر قیمت‌های پایین دارند.

• افزایش تولید به‌عنوان راهبرد دفاعی: برخلاف انتظار کلاسیک کاهش تولید در دوره افت قیمت، Big Oil با افزایش تولید تلاش می‌کند از مزیت مقیاس، جریان نقدی پایدار و سهم بازار محافظت کند.

تحلیل اجرایی

برای مدیران ارشد و تصمیم‌گیران صنعت انرژی، پیام اصلی این گزارش آن است که دوره جدیدی از «سودآوری با قیمت‌های پایین‌تر» در حال تثبیت است. مزیت رقابتی دیگر صرفاً در دسترسی به منابع نیست، بلکه در توانایی کنترل هزینه، انعطاف عملیاتی و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری نهفته است. شرکت‌هایی که نتوانند ساختار هزینه خود را بازتعریف کنند، در بازارهای کم‌نوسان و کم‌قیمت آینده با چالش بقا مواجه خواهند شد.

تحلیل سیاسی

بعد سیاسی این تحولات به‌طور مستقیم با تصمیمات دولت‌ها و سیاست خارجی گره خورده است. امید بازار به پایان جنگ اوکراین و احتمال تغییر در رژیم تحریم‌ها، خود به عاملی برای فشار نزولی بر قیمت‌ها تبدیل شده است. در این چارچوب، بازار نفت بیش از گذشته به سیگنال‌های سیاسی واکنش نشان می‌دهد و تصمیمات ژئوپلیتیکی می‌تواند حتی بیش از عوامل بنیادین عرضه و تقاضا، مسیر قیمت‌ها را تعیین کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ چشم‌انداز بازار نفت در سال ۲۰۲۶؛ بازگشت به بنیادها در میان هیاهوی بازار