اکنون همین الگو الهام‌بخش پروژه‌های عظیم گاز شیل در خاورمیانه شده است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی با همکاری شرکت‌های آمریکایی در پی توسعه میادین بزرگ گاز شیل خود هستند تا از فناوری و تجربه کم‌هزینه تولید شیل ایالات متحده بهره‌مند شوند.

افزایش تقاضای جهانی برای گاز، که ناشی از رشد سریع مراکز داده، هوش مصنوعی و دغدغه‌های امنیت انرژی است، موج جدیدی از سرمایه‌گذاری در حوزه گاز شیل در خاورمیانه به‌ویژه در پروژه‌های جفورَه (عربستان) و روَیس (امارات) را برانگیخته است. آمریکا نیز با انتقال فناوری و سرمایه، جایگاه خود را به‌عنوان شریک فنی و استراتژیک این کشورها تثبیت کرده است.

تحلیل فنی

• پروژه جفورَه در عربستان سعودی: با سرمایه‌گذاری ۱۱ میلیارد دلاری شرکت آمریکایی BlackRock و مشارکت شرکت‌های خدمات حفاری آمریکا مانند NESR، قرار است تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت تولید گاز این میدان به دو میلیارد فوت مکعب در روز برسد.

• پروژه شیل روَیس در امارات: ADNOC با همکاری شرکت EOG Resources آمریکا و بهره‌گیری از فناوری شکست هیدرولیکی، تولید روزانه یک میلیارد فوت مکعب گاز را تا ۲۰۳۰ هدف‌گذاری کرده است. این پروژه بخشی از برنامه توسعه صادرات گاز مایع (LNG) است که ظرفیت سالانه را به بیش از ۹.۶ میلیون تن افزایش می‌دهد.

• در هر دو پروژه، فناوری حفاری افقی و فرکینگ چندمرحله‌ای، مشابه الگوی میدان‌های شیل آمریکا، مورد استفاده قرار می‌گیرد تا هزینه تولید کاهش یابد و بهره‌وری مخازن افزایش پیدا کند.

بیشتر در همین زمینه: کسب مقام برتر پتروشیمی سبلان در ارزیابی تخصصی بخش فناوری اطلاعات

• این دو کشور در مجموع می‌توانند تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به سه میلیارد فوت مکعب گاز جدید در روز به ظرفیت جهانی بیفزایند که معادل حدود ۲ درصد از عرضه فعلی گاز جهان است.

تحلیل استراتژیک

ایالات متحده از طریق انتقال فناوری شیل و سرمایه‌گذاری‌های مستقیم، در حال بازتعریف نقش خود در خاورمیانه است. این بار به‌جای سیاست سنتی وابستگی نظامی و خرید تسلیحات، نفوذ خود را از طریق دیپلماسی فناوری انرژی گسترش می‌دهد.

عربستان و امارات نیز با تکیه بر این همکاری، در پی کاهش وابستگی به نفت و تبدیل گاز به سلاح ژئوپلیتیکی تازه‌ای هستند؛ مشابه نقشی که نفت در دهه ۱۹۷۰ داشت.
همکاری گسترده با شرکت‌های آمریکایی، شبکه‌ای از منافع مشترک ایجاد کرده که رقابت سنتی تولیدکنندگان خلیج فارس با آمریکا را به نوعی هم‌افزایی انرژی بدل می‌کند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• همکاری‌های جدید شیل میان واشنگتن، ریاض و ابوظبی، مرحله‌ای تازه از هم‌پیوندی فناورانه و مالی را در زنجیره انرژی جهان رقم زده است.

• LNG خاورمیانه در حال تبدیل شدن به مکمل صادرات آمریکا است؛ بدین ترتیب، یک «ائتلاف گازی آتلانتیک–خلیج» در برابر نفوذ روسیه و چین در بازار گاز جهانی در حال شکل‌گیری است.

• از منظر بازار، ترکیب ظرفیت‌های جدید LNG در خلیج فارس با صادرات فزاینده آمریکا، می‌تواند موجب کاهش نوسانات قیمتی و تقویت امنیت انرژی کشورهای صنعتی شود.

تحلیل سیاسی

این روند نشانه تغییر ظریف در معادلات قدرت خاورمیانه است. آمریکا که در دهه‌های گذشته بیشتر از منظر امنیتی و نظامی با منطقه تعامل داشت، اکنون با استفاده از قدرت فناورانه خود در حوزه انرژی، نفوذی پایدارتر و کم‌هزینه‌تر ایجاد می‌کند.

در مقابل، عربستان و امارات با حفظ روابط استراتژیک با واشنگتن، از یک‌سو موقعیت خود را در بازار جهانی گاز تثبیت می‌کنند و از سوی دیگر، با توسعه ظرفیت‌های LNG، در حال آماده‌سازی خود برای دوره پس‌نفت هستند.

این همکاری‌ها عملاً موجب شکل‌گیری نوعی توازن جدید قدرت انرژی میان آمریکا و تولیدکنندگان خلیج فارس شده است که می‌تواند نقشه سیاسی و اقتصادی منطقه را در دهه آینده به‌طور چشمگیر تغییر دهد.