این افت شدید ناشی از ترکیبی از کاهش قیمت‌های جهانی نفت و تقویت قابل‌توجه روبل است که قیمت نفت به‌صورت روبل برای مقاصد مالیاتی را به‌طور چشمگیری پایین آورده است. نفت و گاز حدود ۲۵ درصد از کل درآمدهای بودجه را تشکیل می‌دهند و کاهش این درآمدها فشار شدیدی بر توان مالی دولت وارد می‌کند.

تحلیل فنی:

درآمد بودجه دولت‌های صادرکننده نفت از مالیات‌ها و عوارض نفت و گاز تابع مستقیم قیمت، حجم صادرات و نرخ ارز است. در این مورد:

• قیمت نفت: کاهش نسبی قیمت نفت برنت و به‌ویژه نفت اورالز روسیه، ممکن است درآمد دلاری را کاهش دهد؛ قیمت اورالز به‌دلیل تخفیف‌های تحریمی و محدودیت‌های صادراتی نسبت به برنت کمتر معامله می‌شود.
• نرخ ارز: تقویت قابل‌توجه روبل در مقابل دلار باعث می‌شود وقتی درآمدهای دلاری به روبل تبدیل می‌شود، ارزش ریالی حاصل کمتر شود؛ این اثر تقویت ارز ملی بر درآمدهای صادراتی قابل‌توجه بوده است.
• حجم تولید و صادرات: کاهش جریان نفت از بنادر صادراتی و کاهش تحویل‌ها به پالایشگاه‌ها نیز می‌تواند در حجم فروش موثر باشد.

اثر همزمان کاهش قیمت و تقویت ارز، معماری درآمد بودجه انرژی را به‌شدت تحت‌فشار قرار می‌دهد و این فشار در داده‌های ژانویه به‌وضوح قابل مشاهده است.

تحلیل استراتژیک:

این سقوط شدید درآمدهای نفت و گاز، معیاری بنیادی از کاهش کارایی صادرات انرژی روسیه در ساختار اقتصادی فعلی است. درآمد انرژی یکی از ستون‌های اصلی بودجه فدرال روسیه است و کاهش شدید آن چند پیامد کلیدی دارد:

بیشتر در همین زمینه: برگزاری آیین تجلیل از برترین‌های حوزه ایمنی، آتش‌نشانی در پتروشیمی ارومیه

• فشار بر بودجه دفاعی و امنیتی: اگرچه دولت روسیه تلاش می‌کند هزینه‌های عمومی را مدیریت کند، کاهش درآمد نفت و گاز به معنای فشار بیشتر بر سایر منابع بودجه است و ممکن است منجر به افزایش کسری بودجه یا بکاهش بودجه بخش‌های غیرانرژیک شود.
• کاهش توان مالی در بلندمدت: وابستگی شدید به نفت و گاز، اقتصاد روسیه را در برابر شوک‌های قیمت جهانی آسیب‌پذیر می‌کند؛ این افت چشمگیر نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی به درآمدها و اصلاح ساختار اقتصادی به‌گونه‌ای عاجل ضرورت دارد.
• پیامد برای بازار انرژی جهانی: کاهش درآمد نفت و گاز روسیه می‌تواند بر رقابت‌پذیری صادرات این کشور در بازارهای جهانی تأثیر بگذارد و فرصت بیشتری برای سایر تولیدکنندگان مانند اعضای اوپک و ایالات متحده ایجاد کند.

تحلیل اجرایی:

از منظر مدیریتی و بودجه‌ای، این افت حدود ۴۶ درصدی باید در تصمیم‌گیری‌های سیاست‌گذارانه کوتاه‌مدت و میان‌مدت لحاظ شود. دولت باید نسبت به اجرای سیاست‌های تعدیلی در بودجه سال ۲۰۲۶ بازنگری کند، شامل:

• بازنگری در برآوردهای قیمت نفت مورد استفاده برای بودجه؛
• افزایش اتکا به سایر منابع درآمدی غیرنفتی؛
• مدیریت دقیق هزینه‌ها، به‌ویژه در بخش‌های دارای اولویت بالا؛
• ارزیابی اقدامات پایداری مالی برای جلوگیری از تشدید کسری بودجه.

این تغییر در درآمدها همچنین می‌تواند چالش‌های نقدینگی را برای شرکت‌های انرژی داخلی ایجاد کند و نیاز به مدیریت سرمایه در گردش و بازنگری برنامه‌های سرمایه‌گذاری را افزایش دهد.

تحلیل سیاسی:

این کاهش قابل‌توجه درآمد نفت و گاز در بستر فشارهای تحریمی و ساختار صادرات انرژی روسیه رخ داده است. تحریم‌های متعدد اتحادیه اروپا و ایالات متحده و محدودیت‌ها بر خریداران نفت روسیه باعث شده‌اند تا بازارهای جایگزین برای فروش تولید ضروری باشد اما تخفیف‌های قابل‌توجه قیمت و محدودیت در دسترسی به زیرساخت‌های بیمه و حمل‌ونقل، اثر خود را گذاشته‌اند.

در نتیجه، این افت درآمد نه‌فقط یک شوک اقتصادی، بلکه بازتابی از فشارهای ساختاری و ژئوپلیتیکی بر اقتصاد انرژی روسیه است که می‌تواند در معادلات قدرت و منابع اقتصادی دولت در سال جاری نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ کاهش قیمت نفت در پی کاهش ریسک توقف تولید قزاقستان