یکی از بزرگ‌ترین حملات، به مجتمع فرآوری گاز اورنبورگ در نزدیکی مرز قزاقستان نسبت داده می‌شود؛ حمله‌ای که منجر به آتش‌سوزی گسترده، تخریب بخشی از تجهیزات و توقف موقت پذیرش گاز از قزاقستان شد.

منابع محلی همچنین از وقوع آتش‌سوزی در پالایشگاه نووکویبیشفسک در منطقه سامارا خبر داده‌اند؛ پالایشگاهی که یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سوخت برای شبکه‌ی داخلی روسیه به‌شمار می‌رود.

در مقابل، نیروهای روسی نیز با حملات موشکی و پهپادی به زیرساخت‌های انرژی و معادن زغال در خاک اوکراین، موجب قطع برق در چند استان و محاصره‌ی ده‌ها کارگر در معادن شده‌اند.

هم‌زمان، اتحادیه اروپا و گروه هفت در حال آماده‌سازی بسته‌ی جدیدی از تحریم‌ها علیه بخش انرژی روسیه‌اند. در این بسته، کنترل شدیدتر بر «ناوگان سایه» انتقال نفت و گاز و بازرسی دقیق‌تر کشتی‌های حامل انرژی پیش‌بینی شده است. هدف این اقدام، جلوگیری از دور زدن تحریم‌های بین‌المللی توسط مسکو عنوان شده است.

تحلیل فنی

مجتمع اورنبورگ یکی از بزرگ‌ترین تأسیسات فرآوری گاز روسیه است و سالانه حدود ۴۵ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی را تصفیه می‌کند. آسیب به واحدهای اصلی آن، ظرفیت پالایش میعانات و گاز ورودی از میادین داخلی و میدان مشترک «کاراچاغاناک» قزاقستان را کاهش داده است. توقف این تأسیسات باعث ایجاد فشار بر خطوط انتقال و سایر مجتمع‌های گاز کشور خواهد شد.

بیشتر در همین زمینه: دستاوردهای نخستین حضور منسجم هلدینگ تاپیکو در همایش «پتروفن ۱۴۰۴»

پالایشگاه نووکویبیشفسک نیز با ظرفیت ۴٫۹ میلیون تن در سال از ستون‌های اصلی زنجیره‌ی سوخت روسیه محسوب می‌شود. آسیب به واحدهای تقطیر و کراکینگ آن می‌تواند تولید بنزین و گازوئیل را به‌طور محسوسی کاهش دهد.

در شرایط فعلی، بازیابی فنی این واحدها نیازمند تعمیرات پیچیده، تعویض تجهیزات حساس و بازبینی کامل سیستم‌های ایمنی است؛ فرایندی که بسته به شدت آسیب، ممکن است چند هفته تا چند ماه به طول انجامد.

تحلیل استراتژیک

این حملات، بخش جدیدی از راهبرد انرژی اوکراین برای ضربه‌زدن به توان اقتصادی روسیه است. با هدف‌گیری زیرساخت‌های کلیدی، کی‌یف تلاش می‌کند منابع اصلی درآمد مسکو از صادرات انرژی را مختل سازد و توان تأمین مالی جنگ را کاهش دهد.

در سوی دیگر، روسیه با تکیه بر مسیرهای جایگزین صادرات، استفاده از «ناوگان سایه»، و ذخیره‌سازی میعانات در بنادر آسیایی، در پی حفظ توازن مالی خود است.
اتحادیه اروپا و گروه هفت با تمرکز بر کنترل ناوگان سایه و اعمال تحریم‌های جدید، در واقع درصدد بستن مسیرهای غیررسمی درآمدی روسیه‌اند. چنین رویکردی می‌تواند هزینه‌های لجستیکی صادرات روسیه را افزایش داده و نقش واسطه‌های غیرشفاف در بازار جهانی انرژی را محدود کند.

در سطح نظامی نیز پیش‌بینی می‌شود روسیه در واکنش به این حملات، حملات سایبری و فیزیکی خود علیه زیرساخت‌های انرژی اوکراین را گسترش دهد. به این ترتیب، هر دو طرف وارد مرحله‌ای از جنگ فرسایشی زیرساختی شده‌اند که پیامدهای اقتصادی و انسانی آن گسترده‌تر از میدان نبرد است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

برای بازیگران صنعتی و دولتی در حوزه‌ی انرژی، سه اقدام کلیدی قابل توصیه است:

۱. افزایش تاب‌آوری تأسیسات حیاتی: انجام ممیزی‌های منظم فنی و امنیتی، تقویت سامانه‌های دفاعی و ارتقای سیستم‌های هشدار سریع.
۲. تنوع‌بخشی به مسیرهای تأمین و صادرات: ایجاد ظرفیت‌های جایگزین پالایش و ذخیره‌سازی، افزایش ذخایر استراتژیک و طراحی مسیرهای ترانزیت ایمن‌تر.
۳. هماهنگی اطلاعاتی و عملیاتی: همکاری میان نهادهای انرژی، امنیتی و حمل‌ونقل برای تبادل داده‌های تهدید و برنامه‌ریزی واکنش سریع به حملات.

از دید مدیریتی، داشتن «برنامه‌ی بازیابی سریع» (Rapid Action Plan) برای واحدهای حیاتی و استفاده از شبیه‌سازی‌های آسیب در سطح ملی و صنعتی، می‌تواند ریسک توقف تولید و زیان تجاری را به‌طور محسوس کاهش دهد.

تحلیل سیاسی

تحولات اخیر نشان می‌دهد که جنگ انرژی از سطح نظامی به میدان دیپلماسی و اقتصاد بین‌الملل گسترش یافته است. اتحادیه اروپا و گروه هفت در تلاش‌اند با مهار ناوگان سایه، حلقه‌ی مالی پیرامون مسکو را تنگ‌تر کنند. این سیاست‌ها کشورهای ثالث را نیز در موقعیتی دشوار قرار می‌دهد؛ زیرا ناگزیرند میان منافع اقتصادی و تبعیت از سیاست‌های تحریمی غرب یکی را برگزینند.

در همین حال، برخی نشانه‌ها از تغییر لحن واشنگتن در قبال کی‌یف دیده می‌شود. گزارش‌هایی حاکی از آن است که کاخ سفید به دنبال کاهش تنش و مذاکره‌ی محدود میان دو طرف است؛ تغییری که می‌تواند بر سطح حمایت‌های نظامی و مسیر آینده‌ی جنگ تأثیرگذار باشد.