بر اساس این گزارش، این پیمان در قالب یک توافق اجرایی تنظیم خواهد شد، نه معاهده‌ای رسمی که نیازمند تصویب کنگره باشد. چنین مدلی به دولت ترامپ اجازه می‌دهد تا بدون درگیری‌های حقوقی در سنا، چارچوب همکاری دفاعی با عربستان را به‌سرعت به مرحله اجرا برساند.

این توافق شامل محورهای متعددی از جمله تقویت همکاری‌های نظامی، تضمین امنیت متقابل و فروش تجهیزات پیشرفته دفاعی است. عربستان خواهان خرید جنگنده‌های نسل پنجم اف-۳۵ و مجموعه‌ای از سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی از آمریکاست.

دیدار محمد بن‌سلمان از واشنگتن، نخستین سفر رسمی او به ایالات متحده پس از قتل جمال خاشقجی در سال ۲۰۱۸ محسوب می‌شود؛ رویدادی که روابط دو کشور را برای مدتی دچار تنش کرده بود.

هم‌زمان، منابع نزدیک به مذاکرات گفته‌اند که واشنگتن تلاش دارد از این توافق دفاعی به‌عنوان اهرم پیشبرد روند عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل استفاده کند. با این حال، ریاض تأکید کرده است که هرگونه عادی‌سازی منوط به «اقدامات واقعی اسرائیل در جهت تشکیل دولت فلسطینی» خواهد بود.

تحلیل فنی

۱. ماهیت حقوقی توافق: پیمان در قالب یک executive agreement تنظیم می‌شود، نه معاهده الزام‌آور. این امر اجرای سریع‌تر را ممکن می‌سازد اما ثبات آن را کاهش می‌دهد، زیرا دولت‌های آینده آمریکا می‌توانند بدون نیاز به تصویب کنگره آن را لغو یا تغییر دهند.
۲. ابعاد فناورانه و صنعتی: خرید جنگنده‌های اف-۳۵ از سوی عربستان در صورت نهایی‌شدن، گامی بزرگ در انتقال فناوری پیشرفته نظامی آمریکا به خاورمیانه خواهد بود و توازن تکنولوژیک منطقه را به‌ویژه در برابر ایران و ترکیه تغییر می‌دهد.
۳. زنجیره تأمین و وابستگی دفاعی: قراردادهای این‌چنینی عربستان را به زنجیره تأمین تسلیحات آمریکا وابسته‌تر می‌کند و تعهدات لجستیکی، فنی و مالی بلندمدتی برای هر دو طرف ایجاد خواهد کرد.

بیشتر در همین زمینه: اعضای هیئت مدیره شرکت گروه سرمایه‌گذاری سپهر صادرات معرفی شدند

تحلیل استراتژیک

۱. بازتعریف نقش آمریکا در منطقه: با توجه به خروج تدریجی آمریکا از خاورمیانه در سال‌های اخیر، امضای این توافق نشانه‌ای از بازگشت فعال واشنگتن به سیاست موازنه‌سازی در منطقه است.
۲. مهار ایران و کنترل نفوذ چین و روسیه: پیمان جدید می‌تواند در چارچوب راهبرد مهار سه‌جانبه عمل کند: مهار نفوذ ایران در خلیج فارس، کنترل نفوذ تسلیحاتی روسیه در ریاض و جلوگیری از گسترش روابط نظامی عربستان با چین.
۳. نقش عربستان به‌عنوان محور امنیت خلیج فارس: این توافق، عربستان را به شریک امنیتی اصلی آمریکا در منطقه بدل می‌کند و ممکن است همکاری‌های دفاعی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد.
۴. بعد نمادین دیدار: سفر محمد بن‌سلمان به واشنگتن نه‌تنها بازگشت دیپلماتیک او به صحنه سیاست آمریکا را نشان می‌دهد، بلکه نشانه‌ای از اعاده اعتبار سیاسی عربستان پس از سال‌ها انتقاد بین‌المللی است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• اجرای توافق نیازمند هماهنگی فنی بین وزارت دفاع دو کشور، تعیین سطوح دسترسی فناوری، برنامه آموزش خلبانان و نیروهای فنی و تدوین چارچوب نگهداری تجهیزات خواهد بود.

• شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه دفاعی، به‌ویژه Lockheed Martin، Raytheon و Northrop Grumman، از اصلی‌ترین ذی‌نفعان این توافق خواهند بود.

• در سطح سیاست عمومی، دولت آمریکا باید برای مدیریت انتقادات داخلی در کنگره و از سوی گروه‌های حقوق بشری آماده باشد؛ زیرا بخش‌هایی از جامعه آمریکا همچنان نسبت به پرونده حقوق بشر در عربستان حساس‌اند.

• برای عربستان، موفقیت این توافق مستلزم ایجاد زیرساخت‌های فنی و انسانی پایدار در صنایع نظامی و تربیت کادر بومی برای پشتیبانی فنی از جنگ‌افزارهای پیشرفته است.

تحلیل سیاسی

• این پیمان می‌تواند پیام روشنی به ایران و دیگر بازیگران منطقه‌ای ارسال کند که ائتلاف‌های امنیتی جدید در حال شکل‌گیری است.

• از منظر داخلی آمریکا، ترامپ با نهایی‌سازی این توافق پیش از انتخابات، می‌تواند آن را دستاوردی در سیاست خارجی و حمایت از متحدان سنتی آمریکا معرفی کند.

• برای محمد بن‌سلمان، توافق دفاعی با واشنگتن نوعی تضمین سیاسی و امنیتی در برابر تهدیدات منطقه‌ای و نیز ابزاری برای ارتقای جایگاه بین‌المللی اوست.

• این پیمان احتمالاً موجب نگرانی در تهران و دوحه خواهد شد و ممکن است آن‌ها را به تقویت محور شرقی با روسیه و چین ترغیب کند.

در مجموع، این توافق – اگر نهایی شود – نه‌تنها روابط واشنگتن و ریاض را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند، بلکه می‌تواند ساختار امنیتی خلیج فارس را برای دهه آینده بازتعریف کند.