با این حال، گروهی از کارشناسان و تحلیل‌گران امنیتی نسبت به این ارزیابی‌ها ابراز تردید می‌کنند. آنان استدلال می‌کنند که ناتوانی روسیه در شکست اوکراین پس از نزدیک به چهار سال جنگ، و نبود شواهد مشخص از آمادگی یا قصد فوری برای حمله به ناتو، نشان می‌دهد که این هشدارها ممکن است بیش از آنکه مبتنی بر تهدید فوری باشند، ابزاری برای فشار سیاسی و افزایش بودجه دفاعی اعضای ناتو باشند.

در مقابل، برخی تحلیل‌گران معتقدند اگر جنگ اوکراین به حالت «یخ‌زده» (Frozen Conflict) برسد، در بلندمدت احتمال تحریک یا اقدام نظامی محدود از سوی روسیه وجود دارد. اختلاف اصلی نه بر سر «امکان» بلکه بر سر «زمان‌بندی» است؛ از تهدید نزدیک‌مدت تا افق ۵ تا ۱۰ ساله.

تحلیل فنی

۱. توان نظامی روسیه: جنگ اوکراین بخش قابل‌توجهی از توان انسانی، زرهی و لجستیکی روسیه را مستهلک کرده است. این موضوع توان انجام عملیات بزرگ علیه ناتو را در کوتاه‌مدت محدود می‌کند.
۲. برتری سخت‌افزاری ناتو: بر اساس اسناد امنیت ملی آمریکا، اروپا و ناتو در اغلب شاخص‌های قدرت متعارف (به‌جز سلاح هسته‌ای) برتری قابل‌توجهی نسبت به روسیه دارند.
۳. تحریکات محدود: نفوذ پهپادها یا پروازهای هوایی نزدیک حریم ناتو بیشتر در سطح «مزاحمت نظامی» و آزمون واکنش‌ها ارزیابی می‌شود، نه مقدمه جنگ گسترده.
۴. سناریوی استونی: مطالعاتی مانند گزارش ECFR نشان می‌دهد حمله سریع و محدود به کشوری کوچک مانند استونی از نظر تئوریک قابل تصور است، اما نیازمند سال‌ها بازسازی توان نظامی روسیه پس از جنگ اوکراین خواهد بود.

بیشتر در همین زمینه: جایگاه نخست وزارت نفت در تحقق اهداف برنامه هفتم میان وزارتخانه‌ها

تحلیل استراتژیک

کارکرد هشدارها: هشدارهای مکرر می‌تواند با هدف وادار کردن اعضای ناتو به تحقق تعهد ۲ درصدی بودجه دفاعی یا تقویت حضور ناتو در شرق اروپا مطرح شود.
وابستگی سیاسی کرملین به تهدید خارجی: برخی تحلیل‌گران معتقدند بقای سیاسی پوتین تا حدی به تصویرسازی از «دشمن خارجی» وابسته است، که این امر ریسک اقدامات تحریک‌آمیز در بلندمدت را افزایش می‌دهد. عدم قطعیت راهبردی: نبود شفافیت در فرآیند تصمیم‌گیری روسیه، پیش‌بینی‌پذیری را کاهش داده و ناتو را به اتخاذ رویکرد «آمادگی دائمی» سوق می‌دهد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

در کوتاه‌مدت، شواهد کافی برای حمله گسترده روسیه به ناتو وجود ندارد.
در میان‌مدت و بلندمدت، به‌ویژه در صورت توقف جنگ اوکراین بدون حل‌وفصل سیاسی، ریسک اقدامات محدود یا آزمون ماده ۵ ناتو افزایش می‌یابد.
شکاف اصلی میان سیاستمداران و کارشناسان، بر سر «سطح فوریت تهدید» است، نه اصل وجود آن.

تحلیل سیاسی

اختلاف لحن میان اروپا و آمریکا قابل توجه است؛ مقامات آمریکایی تاکنون هشدارهای تند اروپایی‌ها را تکرار نکرده‌اند.
نگرانی عمیق اروپا، کاهش تعهد امنیتی آمریکا در آینده و مشروط شدن حمایت واشنگتن است.
تکذیب‌های رسمی کرملین، با توجه به سابقه نقض تعهدات (مانند یادداشت بوداپست ۱۹۹۴)، از اعتمادپذیری محدودی برخوردار است.

جمع‌بندی

این گزارش نشان می‌دهد که تهدید حمله روسیه به ناتو بیش از آنکه یک سناریوی فوری باشد، یک ریسک راهبردی بلندمدت با زمان‌بندی نامشخص است. ناتو میان دو ضرورت متضاد قرار دارد: پرهیز از بزرگ‌نمایی تهدید و در عین حال، حفظ آمادگی برای تصمیمی که در نهایت ممکن است تنها به اراده یک فرد—ولادیمیر پوتین—وابسته باشد.

همچنین در ادامه بخوانید؛چرخش بزرگ ترامپ: از جنگ نفتی تا ارتقای عربستان به «متحد راهبردیِ غیرناتو»