پس از اعمال تحریم‌های ایالات متحده علیه دو تولیدکننده و صادرکننده اصلی روسیه – روس‌نفت و لوک‌اویل – پالایشگاه‌های هندی با احتیاط کامل از خرید نفت روسیه فاصله گرفته‌اند. پیش از این تحریم‌ها، هند حدود یک‌سوم واردات نفت خام خود را از روسیه تأمین می‌کرد.

در ابتدای سال، در جریان مذاکرات تجاری پراسترس میان دهلی‌نو و واشنگتن، دونالد ترامپ هند را «تأمین‌کننده اصلی درآمدهای نفتی کرملین» معرفی کرده بود. با این وجود، هند اعلام کرده بود که همواره ارزان‌ترین نفت را خریداری خواهد کرد، فارغ از اینکه این نفت از چه کشوری باشد.

تحریم‌های جدید آمریکا، برنامه‌ریزی پالایشگاه‌های هند را به‌طور کامل برهم زد و تقریباً تمامی آن‌ها – به جز دو پالایشگاه – از سفارش‌گذاری برای نفت روسیه در ماه آینده خودداری کردند، زیرا نمی‌خواستند ریسک تحریم‌های ثانویه آمریکا را بپذیرند.

اکنون، بانک‌های هندی درحال تهیه مکانیسم‌های تطبیق تحریمی (Compliance) برای بررسی پرداخت‌ها و تأمین مالی معاملات با نفت غیرتحریمی روسیه هستند. طبق گزارش‌ها، این پرداخت‌ها ممکن است از طریق درهم امارات یا یوان چین تسویه شود.

در عین حال، بانک‌ها و پالایشگاه‌های هند بررسی‌های سخت‌گیرانه‌تری برای تضمین‌عدم وجود هرگونه ارتباط با شرکت‌ها، کشتی‌ها، بازرگانان یا بیمه‌گران تحریمی آغاز کرده‌اند. نگرانی اصلی این است که سه سال تجارت نفت روسیه از مسیرهای پیچیده و غیرشفاف، غربالگری دقیق را بسیار دشوار کرده است. همچنین ریسک از دست‌دادن دسترسی به نظام مالی آمریکا برای هیچ بانک هندی قابل پذیرش نیست.

بیشتر در همین زمینه: مازاد عرضه نفت، تعادل بازار را سریع‌تر بازمی‌گرداند

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. تغییر مسیر پرداخت‌ها:
انتقال به پرداخت‌های درهم و یوان نشان‌دهنده افزایش استفاده از سیستم‌های مالی غیرغربی است. این امر هزینه‌های تراکنش، زمان تسویه و ریسک نوسانات ارزی را تغییر می‌دهد.
۲. افزایش بار تطبیق تحریمی:
بانک‌های هندی مجبورند از تکنولوژی‌های AML/KYC پیشرفته و سامانه‌های مانیتورینگ تحریم‌ها استفاده کنند تا زنجیره کامل معامله (کشتی، مالک، بیمه‌گر، بازرگان، بندر) را رصد کنند.
۳. ریسک عملیاتی بازار Spot:
خروج پالایشگاه‌های هندی از بازار اسپات روسیه برای ماه آینده نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری عرضه پایین آمده و پالایشگاه‌ها احتمالاً از ترکیبی از نفت خاورمیانه، آمریکا و آفریقا استفاده خواهند کرد.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. موازنه‌سازی بین آمریکا و روسیه:
هند تلاش می‌کند استقلال انرژی خود را حفظ کند و در عین حال از خطوط قرمز واشنگتن عبور نکند. الگوی رفتاری دهلی‌نو نشان می‌دهد که:
• خرید نفت روسیه تا آخرین حد ممکن ادامه یابد،
• اما هیچ ریسکی که به روابط با آمریکا آسیب بزند پذیرفته نشود.
۲. تقویت بلوک غیرغربی:
استفاده از درهم و یوان در معاملات نفتی، همسو با حرکت آرام اما مداوم به سمت کاهش وابستگی به دلار است؛ فرآیندی که روسیه، چین، ایران و حتی برخی کشورهای خلیج فارس به‌صورت موازی دنبال می‌کنند.
۳. پیامد برای روسیه:
اگر بانک‌های هندی بتوانند مسیر مطمئن و تحریم-سازگار تعریف کنند، روسیه بزرگ‌ترین مشتری آسیایی خود را از دست نمی‌دهد، اما نرخ تخفیف‌ها ممکن است افزایش یابد.

تحلیل اگزکیتیو (Executive Insight)

• برای مدیران انرژی:
بازگشت تدریجی هند به نفت روسیه – هرچند محدود – می‌تواند موجب بهبود نقدینگی فروش نفت روسیه شود، اما با توجه به سخت‌گیری‌های تحریمی، بازار همچنان پرریسک باقی می‌ماند.
• برای رصدکنندگان بازار نفت:
این اقدام سیگنال می‌دهد که هند به‌دنبال ایجاد کانال‌های امن و پایدار برای ادامه خرید نفت تخفیفی روسیه است. در نتیجه، انتظار نمی‌رود واردات هند از روسیه به صفر برسد.
• برای صادرکنندگان منطقه:
بازگشت هند به بخشی از نفت روسیه ممکن است رقابت قیمتی با نفت خلیج فارس را تشدید و بر الگوهای قیمت‌گذاری آرامکو، ADNOC و سایرین اثر بگذارد.

تحلیل سیاسی

• تمرکز دهلی‌نو بر «نفت ارزان» در برابر فشارهای آمریکا، نشان‌دهنده تلاش برای حفظ استقلال سیاست خارجی است.
• ترامپ، که بارها هند را به عنوان «مشتری اصلی نفت روسیه» معرفی کرده بود، احتمالاً در ادامه فشار بر دهلی‌نو خواهد افزود.
• از منظر ژئوپولیتیک، این روند به معنی تداوم سیاست چندجانبه‌گرایی انرژی هند است که نه کاملاً در بلوک غرب است و نه در بلوک شرق.

همچنین در ادامه بخوانید؛ ریلیانس هند در پی تحریم‌های آمریکا، نفت روسیه را کنار گذاشت و نفت کویت را خریداری کرد