دونالد ترامپ اعلام کرده است که آمریکا قصد دارد با استقرار شرکت‌های بزرگ نفتی خود، کنترل عملیاتی صنعت نفت ونزوئلا را در دست گرفته و تولید این کشور را افزایش دهد. ونزوئلا با حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده، بزرگ‌ترین دارنده ذخایر نفتی جهان است، اما در حال حاضر تنها حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز صادرات دارد که بخش عمده آن به چین می‌رود.

تحلیلگران معتقدند در صورت تداوم کنترل آمریکا بر تولید نفت ونزوئلا، چین ناچار خواهد شد برای تأمین نفت سنگین موردنیاز خود، هزینه‌های بالاتری پرداخت کند. در این میان، دولت کارگر بریتانیا به رهبری کی‌یر استارمر موضعی محتاطانه اتخاذ کرده و از محکوم‌کردن صریح اقدام آمریکا به‌عنوان نقض حقوق بین‌الملل خودداری کرده است.

تحلیل فنی

۱. نقش نفت سنگین ونزوئلا:
نفت ونزوئلا عمدتاً سنگین و فوق‌سنگین است؛ خوراکی حیاتی برای پالایشگاه‌هایی که به‌طور خاص برای این نوع نفت طراحی شده‌اند. چین در سال‌های اخیر با تخفیف‌های قابل‌توجه، بخش مهمی از این نفت را جذب کرده است.
۲. کنترل بر جریان عرضه:
کنترل آمریکا بر زیرساخت‌ها و صادرات ونزوئلا، حتی بدون مالکیت رسمی بر ذخایر، به معنای توان تنظیم حجم و مقصد عرضه خواهد بود؛ عاملی که مستقیماً بر قیمت مؤثر نفت سنگین در بازار آسیا اثر می‌گذارد.
۳. ظرفیت تولید و محدودیت‌ها:
با وجود ذخایر عظیم، افزایش تولید نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین، فناوری پیشرفته و زمان طولانی است؛ بنابراین اثرگذاری فنی این کنترل در کوتاه‌مدت محدود اما در میان‌مدت معنادار خواهد بود.

تحلیل استراتژیک

۱. اهرم انرژی علیه چین:
ونزوئلا برای چین یکی از معدود منابع نفت سنگین با شرایط مالی ترجیحی بوده است. در صورت از دست رفتن این مزیت، چین ناچار به تأمین نفت سنگین از بازار آزاد یا سایر تولیدکنندگان با قیمت‌های بالاتر خواهد شد.
۲. بازآرایی جریان‌های جهانی انرژی:
«دست بر شیر نفت» بودن، به آمریکا اجازه می‌دهد مسیرهای تجارت نفت را بدون افزایش فوری تولید تغییر دهد؛ ابزاری مؤثر در رقابت انرژی میان قدرت‌های بزرگ.
۳. پیامدهای قیمتی:
انتظار می‌رود با حذف تخفیف‌های سیاسی، نفت ونزوئلا به قیمت‌های نزدیک به بازار جهانی عرضه شود که فشار هزینه‌ای بر پالایشگران چینی وارد می‌کند.

تحلیل اجرایی

• کنترل عملیاتی نفت ونزوئلا بیش از آنکه پروژه‌ای اقتصادی باشد، ابزاری ژئواستراتژیک برای مدیریت رقابت با چین است.

بیشتر در همین زمینه: ضیاء الدین جلالی رئیس حراست پتروشیمی اروند شد

• حتی بدون جهش تولید، تغییر شرایط فروش و جهت‌دهی صادرات می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر امنیت انرژی چین داشته باشد.

• واکنش بازارهای مالی (رشد سهام دفاعی و طلا) نشان می‌دهد فعالان اقتصادی این تحول را نشانه افزایش ریسک ژئوپلیتیکی و نه صرفاً یک رویداد منطقه‌ای تلقی می‌کنند.

تحلیل سیاسی

واکنش محتاطانه دولت بریتانیا و خودداری از محکومیت صریح اقدام آمریکا، بیانگر شکاف میان ملاحظات حقوق بین‌الملل و واقعیت‌های ژئوپلیتیکی است. در سطح بین‌المللی، انتقاد تند پکن از واشنگتن و تعبیر «قاضی جهان» نشان می‌دهد پرونده ونزوئلا به‌سرعت از یک بحران داخلی به بخشی از رقابت ساختاری میان آمریکا و چین تبدیل شده است؛ رقابتی که انرژی در آن نقش محوری دارد و پیامدهای آن فراتر از آمریکای لاتین، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.