بر اساس گزارش جدید «مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک» (CREA)، نفتکش‌های «ناوگان سایه» روسیه در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ میزان استفاده از پرچم‌های جعلی را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند و ۵.۴ میلیارد دلار نفت روسیه را با این روش صادر کرده‌اند.

در این گزارش آمده است:

• ۱۱۳ نفتکش روسی از ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۵ با پرچم جعلی فعالیت کرده‌اند.
• ۱۳٪ از کل نفت صادراتی روسیه که توسط ناوگان سایه حمل شده، تحت پرچم‌های جعلی جابه‌جا شده است.
• در سپتامبر ۲۰۲۵، تعداد ۹۰ نفتکش با پرچم جعلی فعالیت داشته‌اند؛ رقمی که نسبت به دسامبر ۲۰۲۴ شش برابر افزایش یافته است.
• بسیاری از این پرچم‌ها متعلق به رجیستری‌های تازه‌تأسیس و کم‌سابقه هستند، زیرا رجیستری‌های سنتی و معتبر، پس از تشدید تحریم‌ها، از پذیرفتن این کشتی‌ها خودداری می‌کنند.
• پرچم مالاوی بیشترین استفاده را در سال ۲۰۲۵ داشته و ۲۴ نفتکش حامل نفت روسیه تحت این پرچم فعالیت کرده‌اند؛ همگی در فهرست تحریم‌ها قرار دارند.
• حدود ۳۰ نفتکش با پرچم جعلی در سال ۲۰۲۵ نفت روسیه را به هند منتقل کرده‌اند که ارزش آن ۲.۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
• فقط در ماه سپتامبر، نفتکش‌های پرچم‌جعلی ۱.۴ میلیارد یورو نفت خام و فرآورده‌های نفتی را از تنگه‌های دانمارک عبور داده‌اند.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

• پرچم‌های جعلی و رجیستری‌های کم‌سابقه نشان‌دهنده تلاش سیستماتیک برای پنهان‌سازی مالکیت واقعی و مسیرهای تجاری است.
• با تشدید تحریم‌های اروپا، آمریکا و بریتانیا، مسیرهای قانونی رجیستری محدود شده و ناوگان سایه روسیه به بازارهای ضعیف از نظر نظارتی روی آورده است.
• رشد ناگهانی استفاده از پرچم مالاوی از ژوئن ۲۰۲۵ نشانه‌ای از ایجاد شبکه‌ای ساختاریافته برای دور زدن تحریم‌های دریایی است.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

• روسیه در تلاش است نظام تحریم‌های نفتی غرب را بی‌اثر کند و از مسیرهای جایگزین برای حفظ درآمدهای نفتی استفاده می‌کند.
• افزایش استفاده از پرچم‌های جعلی نشان‌دهنده ورود به مرحله جدیدی از جنگ اقتصادی دریایی است.
• توزیع گسترده این نفتکش‌ها در مسیرهای هند و تنگه دانمارک نشان می‌دهد:
۱. هند همچنان به‌عنوان مشتری اصلی نفت تخفیفی روسیه باقی مانده است.
۲. اروپا از طریق مسیرهای حیاتی مانند دانمارک همچنان نظارت سختگیرانه‌ای ندارد یا نمی‌تواند مانع عبور این نفتکش‌ها شود.
• گسترش رجیستری‌های جدید و غیرمتعارف احتمالاً ناشی از حمایت برخی بازیگران ثالث است که می‌خواهند بدون ورود رسمی به درگیری، مسیر تحریم‌گریزی روسیه را هموار کنند.
• افزایش پرچم‌های جعلی می‌تواند در آینده منجر به:
• تصمیمات سختگیرانه‌تر اتحادیه اروپا و ناتو در کنترل تنگه‌های دریایی
• تشکیل ائتلاف‌های نظارتی جدید برای ردیابی ناوگان سایه
• افزایش اصطکاک میان هند و غرب بر سر واردات نفت روسیه

بیشتر در همین زمینه: تاکید مدیرعامل نفت ایرانول بر افزایش سودآوری

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• روند فعلی نشان می‌دهد که بازار جهانی حمل‌ونقل نفت در حال دوپاره شدن است:
۱. بخش شفاف و قانون‌مند
۲. بخش سایه و تحریم‌گریز
• برای دولت‌ها و نهادهای نظارتی:
• لازم است چارچوب‌های مشترک بین‌المللی برای شناسایی و تعقیب کشتی‌های فاقد اسناد معتبر ایجاد شود.
• تشدید ممیزی رجیستری‌های کوچک و جدید ضروری است.
• برای بازیگران صنعت نفت و کشتیرانی:
• همکاری با ناوگان سایه خطر جرایم ثانویه، توقیف دارایی و قرارگیری در فهرست تحریم‌ها را بسیار افزایش می‌دهد.
• شرکت‌های بیمه و P&I باید پروتکل‌های ارزیابی ریسک را بازنگری کنند.
• برای امنیت انرژی جهانی:
• گسترش ناوگان سایه می‌تواند اختلالات ناگهانی در عرضه نفت ایجاد کند، به‌خصوص در صورت برخورد یا توقیف دسته‌جمعی این کشتی‌ها.

تحلیل سیاسی (Political Analysis)

• افزایش نفتبری با پرچم جعلی بازتابی از شدت رقابت ژئوپلیتیکی میان روسیه و غرب است.
• کشورهای غربی بر سر اجرای تحریم‌ها با چالش مواجه‌اند زیرا:
• هند و چین به خرید نفت روسیه ادامه می‌دهند.
• کشورهای کوچک و کم‌نفوذ حاضرند رجیستری‌های جدید ایجاد کنند و عملاً بخشی از شبکه روسیه شوند.
• این روند در میان‌مدت می‌تواند:
• شکاف در نظام تحریم‌های غرب را عمیق‌تر کند.
• تنش دیپلماتیک با هند را تشدید کند.
• اتحادیه اروپا را مجبور سازد مقررات سخت‌تری برای عبور از تنگه دانمارک اتخاذ کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ انفجار مرگبار نفتکش در دریای سیاه