این تحریم‌ها، که بخشی از فشار اقتصادی برای تضعیف ماشین جنگی روسیه در جنگ ۴۵ماهه علیه اوکراین است، از ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵ اجرایی می‌شود.

کارشناسان معتقدند تأثیر کوتاه‌مدت این تحریم‌ها محدود خواهد بود، زیرا روسیه از مدت‌ها پیش به‌سوی صادرات انرژی به چین و هند و انجام معاملات با یوان و روبل رفته و شبکه‌ای از سازوکارهای جایگزین و شرکت‌های پوششی ایجاد کرده است.

با این حال، میزان موفقیت این بسته تحریمی به شدت اجرای آن و به‌ویژه اعمال تحریم‌های ثانویه علیه خریداران خارجی، به‌ویژه در چین و هند، بستگی دارد.

درحال‌حاضر روسیه با وجود رکود نسبی و افزایش نرخ بهره، همچنان درآمدهای نفت و گاز خود را حفظ کرده و توانسته بخش عمده‌ای از صادرات را از طریق مسیرهای آسیایی ادامه دهد. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات نفت خام و فرآورده‌های روسیه در سپتامبر ۱۳.۳۵ میلیارد دلار درآمد ایجاد کرده است — هرچند در پی حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌ها، ظرفیت پالایش روسیه تا ۳۰ درصد کاهش یافته است.

کارشناسان غربی از جمله «ماریا شاگینا» (IISS) و «ریچل زیمبا» (CNAS) تأکید دارند که روس‌نفت و لوک‌اویل با ایجاد «زیرساخت‌های ضدتحریم» توانسته‌اند بخشی از اثرات را خنثی کنند.

بیشتر در همین زمینه: ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی در فرهنگسرای فردوسی شرکت عملیات غیرصنعتی پتروشیمی

در این میان، هند در واکنش به فشار واشنگتن، شرکت «ریلاینس» را از واردات روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت روسیه بازداشته است، اما چین نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نداده است.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. اثر فوری محدود است؛ زیرا روسیه از سال ۲۰۲۲ با انتقال معاملات به ارزهای غیردلاری، استفاده از تانکرهای سایه، و گسترش فروش نفت به چین و هند، شبکه‌ای از دورزدن تحریم‌ها را تثبیت کرده است.

۲. نرخ بهره بالا (برای کنترل تورم) و افزایش مالیات‌ها موجب ثبات موقتی بودجه روسیه شده است.

۳. تحریم‌های جدید در صورت اعمال کامل بر خریداران آسیایی و بانک‌های واسطه، می‌تواند تا ۱۵–۲۰ درصد صادرات نفت روسیه را کاهش دهد، اما تحقق این سناریو به اجرای سختگیرانه آمریکا بستگی دارد.

۴. حملات پهپادی اوکراین به تأسیسات پالایش نفت، اثر واقعی‌تری بر عرضه داخلی و ظرفیت صادراتی روسیه گذاشته تا تحریم‌ها.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

• این تحریم‌ها بیش از آنکه اقتصادی باشند، سیگنالی ژئوپلیتیکی از سوی واشنگتن به چین و هند هستند؛ پیام روشن آن است که هرگونه همکاری با شرکت‌های روسی هزینه‌دار خواهد بود.

• اروپا با وجود همراهی سیاسی، هنوز در عمل به واردات گاز روسیه از مسیر «ترک‌استریم» و LNG روسی تا ۲۰۲۷ ادامه می‌دهد که اثربخشی استراتژی غرب را کاهش می‌دهد.

• پایداری اقتصاد جنگی روسیه تا امروز نتیجه ترکیب سیاست‌های مالی سختگیرانه، درآمد ارزی از چین و هند، و کنترل شدید داخلی بوده است.

• این تحریم‌ها در بهترین حالت می‌توانند فرآیند فرسایشی تضعیف اقتصاد جنگی روسیه را سرعت دهند، اما بعید است در کوتاه‌مدت تغییری اساسی در رفتار کرملین ایجاد کنند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

۱. بازار نفت در کوتاه‌مدت نوسان افزایشی خواهد داشت؛ پیش‌بینی می‌شود قیمت نفت در بازه ۸۸ تا ۹۴ دلار تثبیت شود تا واکنش هند و چین مشخص گردد.

۲. شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌ای (به‌ویژه در ترکیه و امارات) باید ریسک ثانویه تحریم را جدی بگیرند؛ زیرا خزانه‌داری آمریکا در حال رصد دقیق تراکنش‌های مالی و نقل‌وانتقالات نفتکش‌هاست.

۳. برای ایران این تحولات دو پیام دارد:

• افزایش تقاضا برای نفت ایران به‌ویژه از سوی چین،

• اما در عین حال، خطر گسترش نظام تحریم‌های ثانویه بر شرکت‌های واسطه‌ای فعال در بازار انرژی خاکستری.

۴. در سناریوی اجرایی محتمل، روسیه با کاهش رسمی صادرات نفت تا ۵۰۰ هزار بشکه در روز برای حفظ قیمت جهانی اقدام خواهد کرد تا اثر روانی تحریم‌ها را خنثی کند.

⸻

🕊 تحلیل سیاسی
• دولت ترامپ با اعمال این بسته، در تلاش است تا نشان دهد در مهار روسیه جدی‌تر از دولت‌های پیشین است، اما تعویق یک‌ماهه اجرای تحریم‌ها نشان‌دهنده‌ی ملاحظات سیاسی و اقتصادی داخلی آمریکاست.
• هند به‌عنوان بازیگر کلیدی در این معادله، ممکن است به‌صورت تدریجی وارد فاز بازتعادل در روابط خود با روسیه شود تا از فشارهای واشنگتن بر امان بماند.
• چین اما برخلاف هند، این تحریم‌ها را بخشی از جنگ اقتصادی آمریکا علیه خود می‌بیند و احتمالاً با افزایش خرید نفت روسیه از طریق مسیرهای غیرمستقیم پاسخ خواهد داد.
• نتیجه سیاسی نهایی در ماه دسامبر ۲۰۲۵ و پس از اجرای کامل بسته تحریمی روشن‌تر خواهد شد؛ جایی که رفتار هند، نقش‌آفرینی چین و شدت اقدام خزانه‌داری آمریکا مسیر آینده را تعیین می‌کند